Phishing steeds meer verweven met drugscriminaliteit: "Het wordt professioneler, sneller en agressiever"

Phishing is en blijft een hardnekkig probleem in ons land. Uit cijfers van het Centrum voor Cybersecurity (CCB) blijkt dat de vorm van internetfraude sterk in de lift zit. Catherine Van de Heyning, parketmagistraat in Antwerpen, noemt de cijfers van 2025 zelfs "dramatisch slecht".

"Gezinnen in de provincie Antwerpen hebben vorig jaar 60 miljoen euro verloren aan phishing en oplichting online", zegt ze in 'Het uur van de waarheid' op Radio 1. Dat vertaalt zich in 7.500 klachten op een jaar tijd. Niet alleen het aantal slachtoffers stijgt, ook het geldbedrag dat ze hebben verloren, schiet de hoogte in.

Die trend zet zich fors door. "We zien sinds december een enorme versnelling. Zeker januari en februari 2026 waren 'topmaanden', waar we nog eens hoger zitten van januari en februari vorig jaar. We zitten in Antwerpen nu al aan bijna 10 miljoen euro schade en 800 nieuwe dossiers, alleen al voor phishing." Een nieuwe phishingmethode, waarbij criminelen zich voordoen als telecommedewerkers en slachtoffers een app laten downloaden, werkt die stijging in de hand.

En die cijfers zijn eigenlijk nog maar het topje van de ijsberg. Volgens inschattingen gaan meer mensen niet naar de politie dan wel, zeker als het om kleine bedragen gaat.

Volgens Van de Heyning raakt phishing steeds meer verweven met bestaande georganiseerde drugscriminaliteit, die in steden als Antwerpen en Brussel volop leeft. "We zien dat bendes uit dezelfde poules vissen. Ze zetten jongeren de ene dag in om drugs uit containers te halen, de andere dag om aan de deur kaarten af te halen om aan phishing te doen."

Drugscriminelen richten zich dus steeds meer op phishingpraktijken, maar ook de omgekeerde beweging komt voor: criminelen sprokkelen eerst geld bijeen met phishing, om daarna eerste stappen in de drugswereld te kunnen zetten.

"Het wordt professioneler, sneller, en agressiever", besluit ze. "Maar een groot deel van de basis is dat mensen hun bankzaken niet meer fysiek kunnen regelen." Vooral oudere, kwetsbare mensen zijn de dupe van instant overschrijvingen en de snelle aanpassing van de overschrijflimieten van bankapps. Dat deel van de bevolking moet beter ondersteund worden.

De feiten die gepleegd worden binnen de wereld van cybercriminaliteit, worden steeds zwaarder. Ook de straffen lopen op. "Er doet zoveel geld de ronde dat het steeds gewelddadiger wordt. Tijdens onze huiszoekingen vinden we steeds vaker wapens. Profielen die al veroordeeld zijn voor drugs, worden nu veroordeeld voor cybercriminaliteit." Er is volgens Van de Heyning sprake van intimidatie en geweld, maar ook van home invasions en zelfs beginnende aanslagen.

Een andere verklaring voor de explosieve toename van phishing is de komst van AI, die phishing kan automatiseren. Vroeger moest je elke keer iemand zelf opbellen om die persoon op te lichten. Nu kunnen AI-robotstemmen, die steeds echter klinken, verschillende mensen tegelijk opbellen. 

"Ze kunnen je accent ook al overnemen", weet Van de Heyning. "Je ziet dat het veel slimmer en beter wordt. Je hebt ook geen handlangers meer nodig: AI kan duizenden mensen opbellen." 

Niet alleen informaticaspecialisten kunnen met die technologie aan de slag. "We pakken soms ook jongens van 14, 15, of 16 jaar op. Het is bijna kinderspel omdat er gebruiksvriendelijke apps worden ontwikkeld waar iedereen mee weg kan. Alles staat klaar om bepaalde banken, mutualiteiten of Bpost na te doen."

Al blijft er wel mankracht nodig. Een klassieker is dat iemand wordt opgebeld met een vals telefoontje met de mededeling dat een bankmedewerker je bankkaart zal komen ophalen. Er moet dan ook echt iemand aan de deur komen bij de mensen die opgelicht worden.

"Voor zo'n 150 euro kan je al een basisapp krijgen. Je moet nog wat vrienden zoeken die geldezel willen zijn of bankkaarten willen afhalen en je bent vertrokken voor je eerste phishing", zegt Van de Heyning. "Veel jongeren die dat doen, zien het leed niet. Het ziet eruit als een spelletje."