Ook luchtmachtbasis Kleine-Brogel krijgt in 2028 luchtafweersysteem: moeten omwonenden zich zorgen maken? 5 vragen beantwoord

Vanaf 2028 beschikt ons land over een eigen netwerk van mobiele luchtafweersystemen. Het gaat om een investering die de Belgische bodem moet beschermen tegen moderne dreigingen uit de lucht, zoals drones en kruisraketten. Ook de luchtmachtbasis in Kleine-Brogel wordt in dat nieuwe schild opgenomen.

De beslissing om de basis extra te beveiligen is geen toeval. Volgens defensiespecialist bij VRT NWS Jens Franssen zijn er 2 grote factoren die meespelen. "Ten eerste staan er vanaf volgend jaar nagelnieuwe Amerikaanse F-35 gevechtsvliegtuigen op de basis", legt Franssen uit. "Dat zijn stealth-toestellen, het neusje van de zalm. Die wil je simpelweg beter beveiligen dan de verouderde F-16's." 

Daarnaast is de wereld buiten de basishekken veranderd, zegt Franssen. Waar defensie 10 jaar geleden nauwelijks rekening hield met dreigingen van bovenaf, is dat vandaag anders. "Vandaag zie je veel meer onbekende drones boven Europa vliegen, zowel kleine als grote. Dat vergt een ander soort luchtafweer." 

Kleine-Brogel is binnen de NAVO geen gewone luchtmachtbasis. Het is een strategisch knooppunt van internationaal belang. "Het is een heel bijzondere basis", benadrukt Franssen. "Het is een van de 5 basissen in Europa waar Amerikaanse kernwapens liggen."

De combinatie van die nucleaire capaciteit en de komst van de F-35 maakt de basis tot een uiterst kritieke plek voor de defensie van zowel België als de rest van de NAVO.

Buurtbewoners die vrezen voor enorme installaties of extra geluidsoverlast, kunnen opgelucht ademhalen. "De systemen zijn relatief compact en mobiel. Ze bestaan uit een commandocentrum in een container, radarsystemen en batterijen die raketten kunnen afvuren", legt Franssen uit. "Buurtbewoners zullen er dus weinig van merken." 

Daarnaast is het mogelijk dat de batterijen zelf verder uit de buurt komen te staan. "Luchtafweer zet je nooit direct bij het doelwit, maar altijd in de buurt ervan. De kans is groot dat de systemen op een naburige basis, zoals in Leopoldsburg, worden opgesteld."

Bovendien zijn ze mobiel. "Ze zullen soms worden ontplooid bij Kleine-Brogel, maar niet altijd. Als er bijvoorbeeld een grote Europese top is, zoals recent in Alden Biesen, worden ze daar ingezet. Ook als er bij onze buren over de Nederlandse grens dergelijke gebeurtenissen plaatsvinden, zullen de systemen verplaatst worden." 

De afweersystemen zijn pas over enkele jaren operationeel. Toch betekent dit niet dat de basis momenteel vogelvrij is. "Mocht de dreiging gevoelig toenemen, dan kunnen we hulp vragen van andere NAVO-landen", zegt Franssen. "Nederland beschikt bijvoorbeeld al over dit soort infrastructuur en zou bijstand kunnen verlenen tot we onze eigen systemen hebben."

"Daarnaast wordt er op langere termijn ook gekeken naar een 'grotere paraplu' tegen zwaardere raketten, al zal die beslissing pas over 6 of 7 jaar concreet worden", laat Franssen nog weten. 

De term 'luchtafweer' roept bij sommigen beelden van oorlog op, maar volgens Franssen is de komst van de systemen juist een geruststelling. "Laten we eerlijk zijn: Rusland en onze tegenstanders weten al bijna een halve eeuw waar die basis ligt. Kleine-Brogel is dus altijd al een potentieel doelwit geweest", zegt hij nuchter.

"Of buurtbewoners zich dus zorgen moeten maken nu er een afweersysteem komt? Nee, ik denk zelfs het tegendeel. Ik zou me meer zorgen maken zónder die afweer. Het enige wat nu verandert, is dat er een paraplu bij komt. Mocht het beginnen regenen, dan sta je nu tenminste droog."