"Dankzij Vertrouwenscentrum besefte ik dat het niet mijn schuld was": Sara over hulp na misbruik door stiefvader

Toen Sara 10 jaar was, startte het misbruik door de vriend van haar moeder. "Het begon met hele kleine dingen. Zo kreeg ik vaak cadeautjes van hem, was hij lief voor me. Maar al snel begon hij ook dingen van mij te vragen en begon hij me te controleren. In het begin lijkt die controle op ouderlijke bezorgdheid, maar al snel besefte ik dat het dat niet was."

"Ik moest op elk moment van de dag bereikbaar en beschikbaar zijn en soms kwam hij ook na de school kijken met wie ik aan het praten was om daarna te vragen wie mijn vrienden waren. Hij controleerde ook mijn telefoon en was boos wanneer ik berichtjes stuurde met jongens. Er was ook seksueel misbruik gedurende de hele periode."

Ondanks de ernst en intensiteit van het misbruik, sprak Sara er met niemand over: "Het is moeilijk, want je grenzen worden stap voor stap overschreden, waardoor je er plots helemaal inzit en je denkt dat je er zelf in bent meegegaan. Het misbruik is verweven met mijn hele opgroeien, mijn puberteit. Op een bepaald moment weet je niet meer wat je eigen verantwoordelijkheid is in het misbruik en wat niet. Dat maakt het moeilijk om het aan iemand te vertellen."

Toch besefte Sara al vrij snel dat dit niet klopte, maar erover praten kon ze niet. Ook toen goede schoolvrienden van haar vroegen of er thuis iets speelde met haar stiefvader. Het was uiteindelijk haar moeder die op het misbruik uitkwam door in de telefoon van Sara berichtjes te vinden van haar vriend.

Met haar bezorgdheden ging Sara's moeder naar de huisarts, die doorverwees naar het Vertrouwenscentrum Kindermishandeling in Brussel. De moeder brak meteen met haar vriend en vroeg een contactverbod aan. Ze probeerde ook met Sara te praten over de feiten, maar dat wilde Sara niet. Een gesprek met het vertrouwenscentrum zag ze wel zitten.

"Mijn mama had een afspraak gemaakt voor mij daar. We zijn er samen naartoe gegaan en daarna apart. Zij hebben in het begin veel uitleg gegeven over wat er net gebeurd was. Ze probeerden het misbruik voor mij te kaderen."

"Ze legden ook uit dat het best vaak gebeurt en ook meestal op dezelfde manier als bij mij het geval was. Daardoor besefte ik dat het niet mijn schuld was. En dat ik er niet vrijwillig in meegegaan ben."

"Ik ben toen ook ooit naar een psycholoog gegaan buiten het vertrouwenscentrum, maar daar lukte het me niet om erover te praten. Bij het Vertrouwenscentrum Kindermishandeling had ik het gevoel dat ze wisten waarover ze spraken en moest ik niet elk detail uitleggen." In het jaar dat erop volgde, had Sara tweewekelijks afspraken bij het vertrouwenscentrum.

"Ik had op dat moment geen behoefte om er in de diepte over te praten en ze hebben dat gerespecteerd. Ze hebben besproken wat ik belangrijk vond en zeker niet aangedrongen om dieper op het verhaal in te gaan."

Sara is heel snel geholpen door het vertrouwenscentrum. "Ik ben blij dat dat kon, want wetenschappelijke studies tonen een link aan tussen trauma in de kinderjaren en latere psychologische problemen", vertelt ze. "Als je niet op het juiste moment de gepaste hulp krijgt, is de impact van het trauma veel groter. Door de gesprekken kon ik voort met mijn leven. Uiteraard heb ik ook daarna en ook nu nog heel wat te verwerken, maar door die eerste gesprekken kon ik toch al verder leven."

Sara is ook lovend over hoe het vertrouwenscentrum omgaat met kinderen in onrustwekkende situaties. "Ik heb dat hele jaar contact gehad met dezelfde hulpverlener. Het was heel waardevol om mijn verhaal niet telkens aan iemand anders te vertellen. Hij kende mijn verhaal. Ik kreeg in het vertrouwenscentrum het hele pakket aangeboden: de gepaste psychologische hulp en tegelijkertijd wist ik ook dat de dader opgevolgd werd."

Haar hulpverlener vertelde ook aan haar vader wat er gebeurd was en heeft ook hem begeleid. "Dat was een grote opluchting voor mij, want dat was een grote stap voor mij", vertelt ze daarover.

De opvolging en aanpak verliepen destijds dus heel efficiënt en vlot. Dat is vandaag niet meer het geval, want de vertrouwencentra trekken allemaal aan de alarmbel. Per 110 kinderen is er maar 1 hulpverlener, waardoor kinderen en jongeren vaak weken of zelfs maanden moeten wachten op hulp.

"Ik vind het heel erg om dat te horen. Elk kind verdient het om snel gehoord en geholpen te worden."

Sara wou op het moment dat de feiten aan het licht kwamen geen klacht neerleggen. Ze was toen net 16 jaar en wou vooral verder met haar leven. Het vertrouwenscentrum vertelde haar ook dat haar voormalige stiefvader verplicht zou worden om dadertherapie te volgen. Indien hij dit niet deed, zouden ze alsnog een klacht neerleggen.

"Ik wist dat er opvolging zou komen voor hem, maar wilde me daar zelf niet mee bezighouden. Achteraf gezien had ik misschien wel beter toch een klacht neergelegd, want hoewel ik door de gesprekken met het vertrouwenscentrum weet dat ik geen schuld of verantwoordelijkheid tref, blijft er toch nog een deel op mijn schouders rusten. Misschien dat het mij wel helpt om alsnog een klacht neer te leggen. Dat bekijk ik nu met een advocaat."

Om een dossier op te bouwen met de advocaat, contacteerde ze het vertrouwenscentrum opnieuw. Enkele dagen later kon ze haar dossier volledig inkijken: "Ik heb daar toen heel veel verteld, maar het is ook al lang geleden. Het is waardevol dat ik alles nog eens kan herlezen, als ik beslis om toch een klacht in te dienen."