Mogelijk 30 procent gepensioneerden getroffen door hervorming 'gelijkgestelde periodes', Vooruit wil uitzondering voor mensen met landingsbanen

De pensioenhervorming is één van de belangrijkste ingrepen van de federale regering. Die voert ze in stappen uit: sommige delen zijn al van kracht, andere zullen pas in werking treden vanaf volgend jaar. 

Als volgende op de agenda: de impact van zogenoemde gelijkgestelde periodes op de berekening van het pensioenbedrag voor werknemers. Maandag staat het wetsontwerp van minister Jan Jambon (N-VA) op de agenda van het beheerscomité van de pensioendienst, later buigt de federale regering zich erover. 

Gelijkgestelde periodes zijn werkdagen waarop mensen niet werken - bijvoorbeeld omdat ze ziek of werkloos zijn - maar die toch meetellen als gewerkte dagen voor het berekenen van het pensioenbedrag. 

Zoals al vastgelegd in het regeerakkoord zullen gelijkgestelde periodes die meer dan 40 procent van de loopbaan uitmaken, voor werknemers die vanaf 2027 op pensioen gaan, niet langer meetellen voor de pensioenberekening. 

De jaren erna wordt die grens stelselmatig verlaagd tot 20 procent vanaf 2031, zoals vandaag al geldt voor ambtenaren. Vandaag is ongeveer één derde van het pensioen van werknemers opgebouwd tijdens periodes waarin ze niet werkten.

Periodes van ziekte en zorgverlof blijven bij dit onderdeel van de hervorming buiten beschouwing, maar langdurige werkloosheid, brugpensioen (SWT), deeltijdse arbeid met behoud van rechten en landingsbanen zullen wel worden meegerekend om aan het maximum te komen. 

Volgens het kabinet Jambon wil dat concreet zeggen dat wie dus opgeteld meer dan 8 à 9 jaar - 20 procent van een lange of volledige loopbaan van 42 à 45 jaar - in een of meerdere van die stelsels heeft gezeten, minder pensioen zal krijgen dan nu het geval is. Er is wel een uitzondering voor mensen die al aan het gewaarborgd minimumpensioen zitten. Het pensioen kan ook nooit lager zakken dan dat minimumpensioen, ook als de berekening door de nieuwe regels eigenlijk lager is. 

Een steekproef van de pensioendienst die de socialistische vakbond ABVV op zijn website zet, toont dat 3 op de 10 gepensioneerde werknemers boven die 20 procent gelijkgestelde periodes uitkomt. En dus minder pensioen zou kunnen krijgen. Van die 30 procent is bijna 75 procent een vrouw. 

Het kabinet Jambon nuanceert die cijfers van de pensioendienst. "Die 30 procent slaat op het aantal personen dat minstens 1% boven het plafond van 20% zit. Binnen die 30% bevinden zich ook personen die onder toepassing van de maatregel zouden vallen maar geen enkel pensioenverlies lijden dankzij de uitzondering voor het minimumpensioen", laat een woordvoerder weten. 

Voor een werknemer die tot de wettelijke pensioenleeftijd werkt, zouden alle maatregelen van de pensioenhervorming in totaal tot verlies van gemiddeld 229 euro per maand leiden, blijkt uit een andere analyse van de pensioendienst. Volgens de bonden is een groot deel daarvan te wijten aan de nieuwe 20 procentregel. 

Voor mensen die vroeger stoppen is het bedrag nog hoger, omdat ze ook een lager bedrag krijgen door de malus die de regering gaat invoeren.

De vakbond klaagt aan dat werknemers die vroeger een keuze gemaakt hebben op basis van de oude regels nu door de hervorming minder pensioen zullen krijgen.

"Er zijn echt fundamentele problemen met het wetsontwerp", zegt Celien Vanmoerkerke van ABVV. "Het mogelijk pensioenverlies is niet begrensd, de maatregel is echt niet proportioneel. Bovendien treft ook deze regel opnieuw vooral vrouwen."

Ook de Gezinsbond uit zijn bezorgdheden. "Met die 20%-knip, knip je in pensioenen van mensen die daar vaak niet zelf voor kozen. Denk dan aan gezinnen die hun loopbaan onderbreken om voor een (ziek) familielid te zorgen, door gebrek aan kinderopvang, of wie onvrijwillig deeltijds werkt… Zij riskeren nu een pensioenverlies van een paar honderd euro per maand", zegt voorzitter Ivo Mechels.

Regeringspartij Vooruit eist aanpassingen aan het wetsontwerp zoals Jambon het nu op tafel legt.

De socialisten pleiten voor een uitzondering voor de mensen die tot hun wettelijke pensioenleeftijd werken via een landingsbaan. Dat is een regeling waarmee werknemers op het einde van hun carrière 4/5e of halftijds aan de slag gaan. 

"Wie langer werkt met een landingsbaan met de bedoeling om het net langer vol te houden, moet daarvoor beloond worden en niet gestraft", zegt Kamerlid Anja Vanrobaeys. Vooruit pleit ervoor dat de periode van een landingsbaan niet meetelt bij het berekenen van het percentage dat nog maximaal 20 procent mag bedragen.

Jambon blijft voorlopig bij zijn standpunt. "Het stelsel van de landingsbanen is bedoeld om werknemers die gedurende hun loopbaan voldoende hebben gewerkt, de mogelijkheid te geven om in de laatste jaren van hun carrière hun werkritme te verlagen. Voor iemand met een gemiddelde loopbaan met een paar periodes werkloosheid zal het beperkingspercentage dus nooit een bedreiging vormen", klinkt het op het kabinet.

"Wij vinden het wel gerechtvaardigd dat werknemers met een aanzienlijke hoeveelheid werkloosheid in hun loopbaan niet zomaar een landingsbaan kunnen opnemen zonder enige consequentie."

Vooruit en ABVV verwijzen ook naar een sociaal akkoord dat werknemers en werkgevers vorige zomer sloten. Daarin is sprake van een uitzondering voor landingsbanen. In een opiniestuk in De Morgen schrijft de woordvoerder van Jambon dat sociaal akkoord enkel van toepassing is op een ander deel van de pensioenhervorming. 

Vooruit betwist dat. "Wij laten die uitzondering niet los en leggen dat opnieuw op de regeringstafel", aldus Vanrobaeys.