Het nieuwe rapport van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) over de staat van de Europees beschermde natuur in Vlaanderen doet alarmbellen afgaan bij Natuurpunt en de partij Groen. Hoewel sommige soorten zich herstellen dankzij maatregelen, blijft de Vlaamse natuur in het algemeen onder druk staan. Natuurpunt en Groen kijken kritisch naar minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V).
Natuurpunt en Groen hebben duidelijke oproep voor minister Brouns na nieuw rapport over Vlaamse natuur
Om de 6 jaar moeten Europese lidstaten aan de Europese Commissie laten weten hoe het met hun natuur gesteld is, in het bijzonder met de staat van Europees beschermde dieren- en plantensoorten en waardevolle habitats zoals bossen of natte gebieden.
In het rapport over de Vlaamse natuur is het zeker niet allemaal slecht nieuws. Waar er maatregelen zijn genomen en grootschalig natuurherstel plaatsvond, herstellen ecosystemen zich en keren iconische soorten terug.
Zo is er de boomkikker: dankzij grootschalig herstel van poelen en het aanplanten van hagen in Limburg en de kuststreek is hij helemaal terug en is hij niet langer een bedreigde diersoort. Ook verschillende bosvogels zoals spechten en andere diersoorten als de boommarter gingen erop vooruit.
Dit toont aan dat natuurherstel vaak tijd vergt, maar wel degelijk rendeert
Grootschalige projecten zoals het Sigmaplan hebben geleid tot de terugkeer van soorten die lange tijd verdwenen waren, zoals de fint (een vissoort) en de otter. Ook moerasvogels zoals de lepelaar en de roerdomp doen het steeds beter.
"Deze positieve trends zijn het resultaat van beleidskeuzes uit het verleden en illustreren dat natuurherstel vaak tijd vergt, maar wel degelijk rendeert", zegt het INBO.
"Dit is een alarmbel voor het beleid"
Toch lijkt het algemene plaatje veeleer negatief. Natuurorganisaties reageren kritisch. Van de 46 onderzochte natuurtypes verkeren er slechts 2 in een gunstige staat, zegt Natuurpunt. Ze hebben over "een alarmbel voor het beleid".
"Want voor 44 van de 46 onderzochte natuurtypes is de toestand matig tot zeer ongunstig. 10 natuurtypes en 9 soorten, waaronder bepaalde kikkers, vleermuizen en libellen gaan verder achteruit. De aanhoudende stikstofneerslag, verdroging en versnippering van het landschap zijn de voornaamste boosdoeners."
"We waren al de slechtste leerling van de Europese klas, maar nu blijkt dat de kwaliteit van onze natuur er nog meer op achteruitgaat", klinkt het. "Niets doen is grove nalatigheid, want onze natuur beschermt ons tegen wateroverlast, hitte en droogte."
"Onbegrijpelijk dat Brouns pleitte voor afzwakken richtlijnen"
Natuurpunt vindt het dan ook "onbegrijpelijk" dat Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) deze week heeft gepleit voor de afzwakking van Europese natuurbeschermingsrichtlijnen. "Want door de regels af te schaffen, los je het probleem niet op."
Natuurpunt wijst erop dat het rapport net laat zien dat waar er wél geïnvesteerd wordt, de natuur zich snel herstelt. "Deze successen bewijzen dat we het tij kunnen keren." Ze roept dan ook om het budget te verdubbelen.
Nu het natuurbeleid gaan versoepelen betekent het doodvonnis van natuur in Vlaanderen
Groen doet een duidelijke oproep aan minister van Omgeving Jo Brouns
Ook de partij Groen vindt het rapport alarmerend. "Het gaat niet goed met de natuur in Vlaanderen. Van de 46 habitattypen in Vlaanderen verkeren er nog steeds 40 in een zeer ongunstige staat. Slechts 5 habitattypen gaan vooruit, terwijl er 10 achteruitgaan. Op een moment als dit ons natuurbeleid gaan versoepelen, zoals CD&V voorstelt, tekent het doodvonnis van natuur in Vlaanderen."
Vlaams Parlementslid Mieke Schauvliege noemt zo'n versoepeling "onverantwoordelijk". "We moeten onze natuurgebieden juist uitbreiden, verbinden en versterken. Dat is ook wat de Vlaming wil: iedereen wil natuur op wandelafstand."
Groen vraagt aan minister Brouns om werk te maken van de omzetting van de Europese Natuurherstelverordening "en deze te vertalen naar concrete en afdwingbare beleidsdoelen".
INBO pleit voor een versnelling van de Blue Deal
Wat het waterbeleid betreft, pleit het INBO voor een versnelling en schaalvergroting van de Blue Deal, waarmee de Vlaamse overheid water beter wil vasthouden.
"Alleen door water beter vast te houden en de druk op het milieu (zoals door stikstof en pesticiden) structureel en gebiedsdekkend te verlagen, kan Vlaanderen zijn natuur versterken en weerbaar maken voor de toekomst. (...) Dit is een maatschappelijke investering die niet alleen onze biodiversiteit ten goede komt, maar ook zorgt voor een klimaatbestendige en gezonde leefomgeving met baten op lange termijn."
