Het Belgisch Raadgevend Comité Bio-Ethiek adviseert ziekenhuizen om stilgeboren kindjes niet met de ouders mee te geven. Het is een vraag die ziekenhuizen nochtans af en toe krijgen, zoals onlangs in Brugge waar ouders hun kindje in de tuin wilden begraven. "Het verlies van onze dochter heeft me geleerd hoe belangrijk het is om zelf te kiezen hoe je afscheid neemt", zegt rouwexpert Roel Van Roosbroeck.
Samenvatting:
Een stilgeboren kind vanaf 6 maanden zwangerschap mag je enkel begraven op een officiële begraafplaats, voor jongere foetussen zijn er geen duidelijke regels.
Volgens het Comité is het ethisch moeilijk om andere regels te hanteren voor jongere foetussen en raadt begraving thuis af, ongeacht de zwangerschapsduur.
Rouwexpert Roel Van Roosbroeck pleit voor individuele keuzevrijheid: "Ouders zouden zelf moeten kunnen kiezen hoe ze afscheid nemen van hun stilgeboren kindje."
Ziekenhuizen krijgen (heel) soms de vraag of ouders hun stilgeboren kindje mogen meenemen naar huis, om het bijvoorbeeld in de tuin te begraven. Voor baby's vanaf 6 maanden zwangerschap is de wet duidelijk: begraven mag enkel op een officiële begraafplaats.
Maar voor stilgeboren baby's die jonger zijn, zijn er geen regels. De verantwoordelijkheid komt daardoor vaak bij de ziekenhuizen terecht. Het AZ Sint-Jan Brugge, waar een ouderpaar hun kindje in de tuin wilde begraven, vroeg daarom advies aan het Belgisch Raadgevend Comité voor Bio-ethiek.
Sta het in geen enkel geval toe dat de foetus aan de ouders wordt meegegeven met het oog op begraving in hun tuin
Advies FOD Volksgezondheid
Dat adviesorgaan van de FOD Volksgezondheid beveelt ziekenhuizen nu om "in geen enkel geval toe te staan dat de foetus aan de ouders wordt meegegeven met het oog op begraving in hun tuin". Het Comité vindt het ethisch moeilijk te verantwoorden om andere regels te hanteren voor de begraving van jongere foetussen.
"De intensiteit van het lijden en de wijze van rouwverwerking kan immers niet worden afgemeten aan wettelijk vastgestelde leeftijdsgrenzen", klinkt het. "De erkenning van het lijden van de ouders, het respect voor de autonomie en de menselijke waardigheid gelden voor elk verlies, ook in een verder gevorderd stadium van de zwangerschap."
Het comité beveelt aan om ouders altijd de keuze te geven om een begrafenis te organiseren of om de foetus aan het ziekenhuis toe te vertrouwen. In dat laatste geval mogen ziekenhuizen de foetus niet behandelen als medisch afval. Daarvoor zouden de ziekenhuizen volgens het comité best een ethisch protocol opstellen.
Waarom is er nu wel een verschil?
Bij het overlijden van een baby vóór de 26e week van de zwangerschap wordt het kind in België niet als 'rechtspersoon' beschouwd. Volgens de wet bestaat het dus niet en er is dan ook geen wettelijk kader. Je mag je stilgeboren kindje in principe dus gewoon mee naar huis nemen. Al wordt dat in de meeste ziekenhuizen wel afgeraden.
Let op: de wetgeving telt de zwangerschapsduur vanaf de bevruchting. De gynaecoloog rekent op basis van de eerste dag van de laatste menstruatie voor de zwangerschap. Dat betekent dat je wettelijk gezien een 2-tal weken minder ver in je zwangerschap bent dan medisch gezien.
In het Vlaams Gewest moet er in elke gemeente wel een plaats voorzien worden om te vroeg geboren kindjes te begraven vanaf een zwangerschap van 12 weken, in het Brusselse Hoofdstedelijk Gewest vanaf 16 weken en in Wallonië vanaf 14 weken.
Na een wettelijke zwangerschapsduur van minimum 180 dagen wordt het kindje wel als rechtspersoon gezien. Je moet het wettelijk aangeven op de burgerlijke stand van de geboorteplaats. Je bent wettelijk ook verplicht om het kindje te laten cremeren of te begraven via een begrafenisondernemer. Begraven mag ook enkel op een officiële begraafplaats.
Je mag je kindje ook thuis opbaren, maar je mag het bijvoorbeeld niet zelf vervoeren. Dat moet in principe in een lijkwagen gebeuren.
Wat als eigenaar verhuist?
Het Raadgevend Comité voor Bio-ethiek zou die verschillen liever zien verdwijnen. Een van de andere argumenten die het Comité daarvoor aanhaalt, is dat niet elke ouder over een tuin beschikt en dat er ook moet worden gedacht aan wat er gebeurt als de woning en bijbehorende tuin van eigenaar veranderen.
Roel Van Roosbroeck is expert begraafplaatsen en rouwcultuur. Hij vindt dat ouders altijd de kans zouden moeten krijgen om zelf te kiezen hoe ze omgaan met het overlijden van hun stilgeboren kindje.
"Ouders zouden ervoor moeten kunnen kiezen om hun kindje in de tuin te begraven, als ze daar nood aan hebben. Maar ze moeten dan wel goed geïnformeerd worden en de voor- en nadelen kennen. Want, inderdaad, wat doe je als je ooit wil verhuizen? Of je wil op die plek een boompje planten, maar dat boompje gaat kapot. Hoe ga je daarmee om?"
Het verlies van onze dochter heeft me geleerd hoe belangrijk het is om zelf te kiezen hoe je afscheid neemt
Roel Van Roosbroeck, rouwexpert en vader van stilgeboren dochter Joke
Roel is zelf papa van Joke, die in 2000 dood ter wereld kwam. "De dag voor de uitgerekende datum was er plots geen hartslag meer. Dankzij de hulp van een ruimdenkende gynaecoloog kregen we toch toestemming van het ziekenhuis om thuis te bevallen. We hebben onze dochter thuis nog kunnen vasthouden en wassen. Dat heeft ons enorm geholpen in het rouwproces."
"Vrienden, familie, peter en meter zijn langsgekomen en hebben afscheid kunnen nemen en hebben Joke nog kunnen vasthouden. We hebben foto's kunnen nemen en herinneringen kunnen opbouwen die we anders nooit zouden gehad hebben. Voor ons als ouders heeft dat een enorm verschil gemaakt."
Van Roosbroeck heeft zich daarom actief ingezet om anderen te helpen bij dat rouwproces. Mede op zijn initiatief werd in Leuven een nieuw kinderperk aangelegd, in overleg met ouders die zelf een kind verloren.
Daarnaast richtte hij ook een uitvaartonderneming op die met thuisopbaring werkt. "Het verlies van onze dochter leerde me dat het belangrijk is in het rouwproces om zelf te kunnen kiezen hoe je afscheid neemt."
