Nederlandse journalist die speelzand liet testen op asbest: "Bij ons reageert overheid iets terughoudender"

De aanleiding voor het onderzoek van het AD was commotie in Australië en Nieuw-Zeeland, in november vorig jaar. Een aantal producten met speelzand werd teruggeroepen nadat er asbest was gevonden. De lijst met die producten staat online.

"Er zijn zelfs scholen dichtgegaan omdat ze dat zand in hun lokalen hadden. Dan moesten gespecialiseerde bedrijven komen om alles schoon te maken. Ik ben gaan kijken om welk zand het daar ging en of die producten ook hier verkrijgbaar zijn", vertelt Clevers in De Ochtend op Radio 1.

De onderzoeksredactie selecteerde 12 producten met speelzand en liet die onderzoeken in een laboratorium. Er werd asbest gevonden in 6 verschillende exemplaren. Die zijn gekocht bij Top1Toys, Bol.com, Amazon, AliExpress en groothandel Koppen Speelgoed. Het gaat om zandtafels en speelgoed om zandkunst en schilderijen mee te maken.

Het volledige artikel op de website van AD kan je hier lezen (opgelet: er is een betaalmuur). 

"Het ging in alle gevallen om los zand", vult Clevers aan. "Dus niet het plakkerige, kinetische of 'magische' zand, maar los zand in allerlei soorten kleuren."

"Nu, het gaat niet zozeer om de kleur, maar om het feit dat het zand veelal uit China komt. Daar wordt het gewonnen in groeves waar van nature ook asbest aanwezig kan zijn. Op het moment dat je zo'n plek met asbest aanboort, kan het zand zonder dat je het merkt verontreinigd worden en zo in allerlei speelgoedproducten belanden."

"In 3 gevallen ging het volgens experts om aanzienlijke hoeveelheden, 2 tot 5 procent. Het is ook niet hechtgebonden, de vezels zitten niet vast in het zand. In 3 andere gevallen ging het om kleinere hoeveelheden: 0,1 tot 2 procent."

De journalist merkt op dat in ons land feller wordt gereageerd op zijn onderzoek. "Ik moet zeggen dat de Belgische overheid strenger lijkt op te treden dan de Nederlandse overheid. Hier heeft de toezichthouder gezegd: wij kunnen niet optreden naar aanleiding van onderzoek van derden. Wij moeten dat eerst zelf vaststellen."

"Met dat onderzoek zijn ze nu bezig en dat wordt afgewacht voordat ze maatregelen nemen. Al zijn er wel allerlei instanties die adviezen geven, zoals de kinderopvang die vraagt om voorlopig van het zand af te blijven tot er meer duidelijkheid is. Ook het Expertisecentrum Asbest & Vezels geeft dat advies aan scholen en mensen thuis."

Want ook in Nederland zijn er vragen en bezorgdheden. "Het verschil is, denk ik, dat de Belgische overheid heel duidelijk de regie neemt en uit voorzorg zegt: speel er niet mee en haal het uit de rekken. De Nederlandse overheid is daar nu nog iets terughoudender in." 

Hoe groot het risico nu is, blijft ook voor Clevers een moeilijke vraag. "Je weet het nooit zeker. Als je één keer met dat zand hebt gespeeld, is het risico klein. Maar wat als je veelvuldig met datzelfde zand hebt gespeeld? Dan moet je echt weten hoeveel vezels er vrijkomen. Dat is nog onderwerp van onderzoek."