In België is een huwelijk tussen 3 partners onmogelijk omdat het recht hier vertrekt van monogamie als basisprincipe dat vooral bescherming moet bieden. Dat zegt expert familierecht Claudia Van de Velde na de vraag van muzikant Jelle Denturck waarom mensen in een polyamoureuze relatie niet met elkaar kunnen trouwen. Tegelijk houdt ze een slag om de arm: "Familierecht evolueert mee met de samenleving, aanpassingen zijn mogelijk."
"Monogamie is ingevoerd als bescherming": waarom een huwelijk tussen 3 personen (nog) niet kan in België
"Waarom zouden 3 mensen die van elkaar houden niet kunnen trouwen?" Die vraag stelde Jelle Denturck van Dressed Like Boys afgelopen weekend in 'Touché' op Radio 1. Hij is al bijna 10 jaar samen met zijn vriend Nand en sinds vorig jaar maakt ook Julian deel uit van hun relatie.
"De wet is daar duidelijk over: het huwelijk in België vertrekt van monogamie en is juridisch volledig opgebouwd rond twee partners", zegt expert familierecht Claudia Van de Velde in 'Zijn er nog vragen?' op Radio 1. "Dat model vormt de basis voor verschillende regels over gezin, vermogen en erfenis."
Monogamie als bescherming
Volgens Van de Velde heeft dat principe historische wortels. "Die monogamie is ingevoerd als bescherming, niet het minst van vrouwen." In samenlevingen waar polygamie bestaat, ziet ze vaak ongelijke machtsverhoudingen. "Heel vaak gaat het dan om 1 man met meerdere vrouwen. Dat soort situaties wilde de wetgever uitsluiten."
Hoewel relatievormen vandaag veranderen, blijft dat juridische vertrekpunt overeind. "Je mag niet vergeten dat regels ook bescherming bieden."
Een huwelijk is een contract
Van de Velde benadrukt dat een huwelijk meer is dan een symbolische liefdesverklaring. "Veel mensen zien het als een romantische bezegeling. Dat is het ook, maar juridisch gezien is het een contract." Partners verbinden zich tot onder meer financiële steun, samenwoning en trouw.
"Dat contract kan je niet zomaar zelf opzeggen. Je moet daarvoor naar de rechter." Volgens haar staan koppels vaak te weinig stil bij die juridische gevolgen. "Een huwelijk heeft verregaande effecten waar mensen niet altijd bij stilstaan."
Ouderschap als struikelblok
Een huwelijk met drie partners botst volgens Van de Velde snel op de regels rond afstamming. "Het ouderlijk gezag kan maar door twee ouders worden uitgeoefend." Wanneer binnen een huwelijk een kind wordt geboren, wijst de wet automatisch twee juridische ouders aan.
"Stel dat een vrouw met twee mannen gehuwd zou zijn: wie wordt dan de vader? Volgens ons wetboek kan dat niet." Nieuw samengestelde gezinnen tonen volgens haar dat meerdere opvoedfiguren mogelijk zijn, maar zonder dezelfde juridische rechten.
Financieel en juridisch complex
Ook financieel zou een huwelijk met meerdere partners grote gevolgen hebben. Zonder huwelijkscontract vallen partners onder het wettelijk stelsel, waarbij alles wat tijdens het huwelijk wordt verworven gemeenschappelijk is.
"Dat is volledig afgestemd op twee personen", zegt Van de Velde. Bij een scheiding kunnen bovendien onderhoudsverplichtingen ontstaan. "Hoe ga je dat verdelen met drie of vier mensen? Het kan allemaal, maar het maakt alles heel ingewikkeld."
Hetzelfde geldt voor erfrecht, waar rechten van de langstlevende echtgenoot vandaag op twee partners zijn afgestemd. Een wijziging zou een brede hervorming eisen.
Familierecht evolueert mee
Toch benadrukt Van de Velde dat familierecht voortdurend verandert. "Dat is het mooie eraan: het evolueert mee met de samenleving." Ze wijst erop dat België pionierde met het huwelijk voor koppels van hetzelfde geslacht.
Of een huwelijk met drie partners er ooit komt, durft ze niet voorspellen. "Nieuwe aanpassingen zijn mogelijk, maar vereisen politieke keuzes en wetswijzigingen." Intussen pleit ze ervoor dat mensen zich beter informeren. "Een huwelijk is zorgen voor elkaar en daar horen goede afspraken bij."
Beluister - Claudia Van de Velde in 'Zijn er nog vragen?' op Radio 1
