Mogelijk asbest in speelzand: minister Beenders roept op om speelzand niet meer te gebruiken, winkels moeten het uit rekken halen

"Via de Nederlandse pers zijn we vandaag geïnformeerd dat er in enkele stalen speelzand asbest is gevonden. Er zijn geen officiële meldingen gemaakt, maar we willen nu al voorzorgsmaatregelen nemen", zegt minister van Consumentenbescherming Rob Beenders (Vooruit).

Het is op dit moment niet duidelijk om welk type zand het gaat. Daarom roept de minister op om alle soorten speelzand, van gekleurd kinetisch zand tot zandbakzand, niet meer te gebruiken. "Neem het weg met een natte doek, gebruik geen stofzuiger. Laat je kind niet meer spelen met dat zand, ook niet in crèches of scholen. Neem contact op met je containerpark om het weg te krijgen."

Alle winkeliers en verkoopspunten zijn volgens Beenders geïnformeerd over het mogelijke gevaar. Ze moeten alle zandproducten uit de rekken halen. 

Er is een crisiscel opgericht met alle bevoegde kabinetten, dat zijn die van Economie, Volksgezondheid, Consumentenbescherming en Financiën. Zij zullen samen het onderzoek verderzetten. "De opdracht is gegeven om staalnames uit te voeren, zo snel als mogelijk communiceren we de resultaten."

In Australië werden er in november 2025 ook al soortgelijke problemen gesignaleerd. Zeker 69 scholen moesten toen dichtblijven, omdat er mogelijk asbest zat in het speelzand dat ze hadden aangekocht. 

"Wij verkochten dat soort zand niet: het ging om een specifiek merk en wij verkopen dat niet, dus hebben we toen geen maatregelen genomen", zegt Beenders. 

En ook in Nederland wordt er aan de alarmbel getrokken. De vereniging van kinderdagverblijven roept op om het speelzand niet meer te gebruiken: "In een aantal van deze producten is niet-hechtgebonden asbest (tremoliet) gevonden. Dit type asbest kan bij inademing ernstige gezondheidsrisico's opleveren." Het is onduidelijk hoe groot het risico is voor kinderen die in aanraking kwamen met het zand. 

"België is het eerste land dat op deze schaal maatregelen neemt uit voorzorg", besluit Beenders. "We kunnen geen uitspraken doen over de impact op de volksgezondheid. Koop en gebruik het zand intussen niet meer."

Het advies van minister Beenders komt volgens Vlaams Parlementslid Andy Pieters (N-VA) geen dag te vroeg. "Dit is een noodzakelijke maatregel om consumenten, en in het bijzonder kinderen, te beschermen", meldt hij in een persbericht.

Pieters had in november na de meldingen uit Australië al om maatregelen gevraagd. "Op dat moment werd door minister Beenders gesteld dat er geen bewijs was voor verkoop in België. Vandaag blijkt dat die geruststelling onvoldoende was. 

Wie vandaag nog twijfelt aan de noodzaak van streng optreden tegen asbest, heeft de lessen uit het verleden niet begrepen. Voor onze kinderen mag het voorzorgsbeginsel nooit ter discussie staan."

Groen wil snel duidelijkheid. "Wij krijgen nu al tientallen bezorgde berichten binnen van scholen en lokale mandatarissen die zich zorgen maken en niet kunnen inschatten wat het risico is door de rommelige communicatie van beide ministers. Wij willen hier zo snel mogelijk duidelijkheid over", aldus Groen-Kamerlid Jeroen Van Lysebettens.

Het kabinet van Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) heeft intussen laten weten dat de Vlaamse onderwijsadministratie alle scholen heeft opgeroepen om voorlopig geen gekleurd kinetisch speelzand meer te gebruiken in de klaslokalen.

"Verwijder je het zand uit je klaslokalen? Doe dat dan met een natte doek en stop het in een afgesloten plastic zak. Gebruik geen stofzuiger. Vraag advies aan je preventieadviseur", luidt het in de oproep. De onderwijsadministratie spoort scholen ook aan om ouders te informeren.

Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA) heeft het Vlaams Crisiscentrum gevraagd om de communicatie tussen alle betrokken Vlaamse diensten te stroomlijnen, "zodat burgers en instellingen correct worden geïnformeerd", schrijft hij op X.