Een koerier die 8.000 euro moet ophoesten voor een fiets die bij de buren werd geleverd. Een ander die maandelijks tot honderden euro's verliest aan ‘verdwenen’ pakketjes. Door (te) hoge volumes en onhaalbare deadlines draaien koeriers in de sector op voor de kosten, zo blijkt uit de WinWin-reportage van deze week op VRT 1. "Gratis levering bestaat niet", zegt transporteconoom Roel Gevaers. "Iemand betaalt en dat is bijna altijd de laatste schakel: de koerier.”
"Collega betaalde 8.000 euro voor fiets": koeriers draaien zelf op voor kosten als pakjes 'verdwijnen'
Terwijl consumenten steeds vaker rekenen op snelle en gratis levering, blijkt de rekening vaak elders te belanden. In België worden dagelijks meer dan een miljoen pakketten geleverd. Die groeiende stroom rust in grote mate op onderaannemers en zelfstandige koeriers, die werken onder hoge tijdsdruk, tegen lage vergoedingen en met aanzienlijke financiële risico’s.
Door de gelaagde structuur in de onderaannemingen, schuiven verantwoordelijkheden steeds verder naar beneden, tot bij de persoon die het pakket effectief aflevert. Operatoren én onderaannemingen rekenen op het eind van de maand de kosten voor verloren of beschadigde pakketten door aan de koerier.
Een collega moest een niet afgeleverde fiets van 8.000 euro vergoeden
Anonieme koerier
"Een collega leverde ooit een elektrische fiets en liet die aftekenen door de buren," vertelt een koerier. "De eigenaar zei achteraf dat hij de fiets nooit ontvangen had. De koerier heeft de fiets ter waarde van 8.000 euro moeten vergoeden."
Een andere koerier getuigt: "Op het einde van de maand komt de befaamde afrekening: een totaalbedrag dat komt van alle mensen waar ik langs ben geweest die zeggen dat ze hun pakketje niet hebben gehad. Omdat we zelfstandig zijn, zijn wij daar verantwoordelijk voor en moeten wij als koerier die kosten terugbetalen. Dat is elke maand een ander bedrag, maar dat kan gemakkelijk oplopen tot 500 euro."
Volgens transporteconoom Roel Gevaers zijn dit geen uitzonderingen, maar een logisch gevolg van het economische model. "De druk om goedkoop en snel te leveren wordt systematisch doorgeschoven. Wie onderaan staat, draagt het risico."
1.500 koeriers voor 180 onderaannemers
De pakjessector is opgebouwd uit een complexe keten van onderaannemingen. Grote distributiebedrijven houden zelf relatief weinig personeel in dienst en besteden leveringen uit. Koeriers werken daardoor vaak niet rechtstreeks voor het merk dat op het pakje staat, maar voor een onderaannemer.
Een arbeider die voor zo'n onderaanneming werkt, getuigt dat zijn werkgever ritten uitvoert voor verschillende grote pakjesbedrijven. Die constructie is volgens insiders eerder regel dan uitzondering.
Bij PostNL bijvoorbeeld rijden ongeveer 1.500 koeriers voor 180 onderaannemers, terwijl slechts een vijftigtal van de 1.500 routes door eigen personeel wordt uitgevoerd.
2 minuten per levering
De werkdruk voor koeriers is hoog. Dagelijks krijgen ze tussen de 150 en 250 adressen toegewezen. Voor een werkdag van 8 uur betekent dat dat een koerier 2 minuten per pakket krijgt om het te leveren. In die tijd moeten ze rijden, parkeren, het juiste pakket zoeken, aanbellen, wachten en – als niemand thuis is – eventueel bij buren aankloppen of een afhaalpunt bezoeken.
Als iemand thuis is, verdien je geld. Als dat niet zo is, verlies je tijd
Anonieme koerier
Koeriers worden meestal niet per uur betaald, maar per geleverd pakket. De vergoeding varieert tussen 1,50 en 2,50 euro per levering. Voor leveringen aan afhaalpunten ligt die vergoeding aanzienlijk lager: soms slechts 16 cent per pakket, terwijl die vaak meer tijd en papierwerk vragen.
Die combinatie van lage vergoedingen en hoge volumes leidt tot constante tijdsdruk. Het verklaart waarom pakketten soms op stoepen of half in brievenbussen worden achtergelaten. "Als iemand thuis is, verdien je geld. Als dat niet zo is, verlies je tijd," klinkt het bij meerdere koeriers.
"Niet hoe wij werken"
Volgens PostNL-CEO Arvin Willemse moeten onderaannemers dezelfde regelgeving volgen als koeriers die rechtstreeks bij het bedrijf in dienst zijn. "Volgens onze gegevens rijden koeriers gemiddeld 7,6 uur per dag. Er zijn piekperiodes, maar we gaan zelden boven de 8 uur", zegt hij.
Willemse benadrukt dat extreem lange werkdagen en onhaalbare volumes niet stroken met het beleid van het bedrijf. "Als er koeriers zijn die bij onderaannemers amper 2 minuten per pakket krijgen en onder zulke omstandigheden moeten werken, roep ik hen op om zich bij ons te melden. Dat is niet hoe wij willen werken." Over het doorrekenen van de kosten voor verloren pakketten aan de koerier, zegt hij: "Dat zou bij ons niet werken. Maar onbillijkheid is daar een normale situatie."
Van de andere grote postdiensten kreeg de WinWin-redactie geen antwoord: DPD wou expliciet niet meewerken, GLS antwoordde nooit op de mails van de redactie en Colis Privé blijkt onbereikbaar.
