Koele daken kunnen het aantal hitteslachtoffers tijdens een hittegolf in Belgische steden tot een kwart terugdringen. Dat besluiten onderzoekers in een nieuwe studie waarbij ze de Vlaamse daken virtueel wit kleurden.
Onderzoekers verven daken virtueel wit: kwart minder hittedoden in Brussel
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
In de volle zon draag je beter een wit T-shirt dan een zwart. Dat is een kwestie van gezond verstand: zwart warmt nu eenmaal sneller op doordat het licht van alle golflengten absorbeert. Witte (of lichte) kledij warmt dan weer minder snel op.
Dat principe blijkt ook op te gaan voor huizen. Onderzoekers van KU Leuven, Sciensano, VITO en University College London bekeken hoe sterk zogenoemde koele daken de temperatuur hadden kunnen drukken tijdens de vijfdaagse hittegolf in juli 2019. Toen werd in België voor het eerst een temperatuur van 40 graden gemeten. Er stierven toen 47 Brusselaars aan de extreme hitte.
Ze lieten een klimaatmodel, zeg maar een klimaat-computerprogramma, berekenen hoe de luchttemperaturen in Belgische steden zouden reageren als de daken veel lichter tot zelfs witgekleurd zouden zijn. In de praktijk kan dat door ze wit te verven, of door er een lichte folie of zonwerende panelen op aan te brengen.
De onderzoekers verhoogden de albedo-waarde van die daken tot 0,85; bij die waarde wordt de grote meerderheid van het licht weerkaatst. Ze verfden de daken met het computerprogramma als het ware wit.
"Uit de simulaties blijkt dat koele daken vooral de maximale dagtemperaturen verlagen", zegt Fien Serras, doctoraatstudent aan de KU Leuven en hoofdauteur van de studie. "Gemiddeld daalde de luchttemperatuur in stedelijke gebieden met iets meer dan 2 graden Celsius, met nog grotere effecten in dichtbebouwde stadscentra waar veel dakoppervlak aanwezig is."
Dodelijke hittestress
Die 2 graden minder, wat betekent dat nu voor de volksgezondheid? Om dat te weten te komen, koppelden de onderzoekers de temperaturen uit hun eerste berekeningen aan de Sciensano-gegevens over het verband tussen hitte en sterfte. Extreme hitte veroorzaakt vooral in steden meer hittestress en dus ook meer hitteslachtoffers.
Die hittestress kan dodelijk zijn. De voorbije 20 jaar waren er gemiddeld 450 overlijdens in Vlaanderen per jaar door hittestress. Experts verwachten dat dat tegen 2050 kan oplopen tot 3.000 per jaar.
Dat komt doordat stenen en beton de hitte absorberen en 's nachts opnieuw afgeven. In zulke omstandigheden koelt het lichaam minder gemakkelijk af, en recupereert het dus ook minder goed van de warmte. De thermostaat van ons lichaam raakt ontregeld. Ouderen, kinderen onder de 4 jaar en mensen met chronische ziekten zijn het meest kwetsbaar voor hittestress.
De resultaten tonen aan dat relatief eenvoudige ingrepen aan bestaande gebouwen een groot maatschappelijk rendement kunnen opleveren
Onderzoekster Inne Vanderkelen
Dit onderdeel van de oefening deden de onderzoekers specifiek voor Brussel. Volgens hen kan een wit of "koel" dak het aantal hittedoden in de hoofdstad al behoorlijk terugdringen. Witte daken hadden tot een kwart van de 47 hittedoden van juli 2019 kunnen vermijden, zo blijkt uit de berekeningen.
Dat klinkt, in absolute cijfers toch, misschien als beperkte winst. Maar het is wel degelijk belangrijk, zegt onderzoekster Fien Serras. "We hebben nu de berekening gemaakt voor één hittegolf van 5 dagen, en dat in 1 stad, in Brussel. Ook in andere Belgische steden zijn er toen mensen gestorven."
Daarnaast maken iets lagere temperaturen het leven ook comfortabeler, en dus gezonder, voor de andere stadsbewoners.
"De resultaten tonen aan dat relatief eenvoudige ingrepen aan bestaande gebouwen een groot maatschappelijk rendement kunnen opleveren, zeker wanneer ze strategisch worden gecombineerd met groenbeleid", vult co-auteur Inne Vanderkelen (KU Leuven en Koninklijk Meteorologisch Instituut) aan.
Regionaal nieuws uit Brussel en Vlaams-Brabant
Gepubliceerd:
