Alternatief voor Tiktok of Instagram? Nieuwe app UpScrolled profileert zich als veilig en betrouwbaar

Upscrolled heeft vorige week de kaap van de 1 miljoen gebruikers gerond. Het was eind vorige week bovendien de meest gedownloade gratis socialemedia-app in België en in de VS. Dat gebeurt net een week nadat een deal is beklonken door China en de VS om het Amerikaanse deel van TikTok onder te brengen in een nieuw Amerikaans bedrijf.

ByteDance, de Chinese eigenaar van TikTok, richtte dat "TikTok USDS" op in samenwerking met een groep Amerikaanse investeerders die nauwe banden hebben met de Amerikaanse president Donald Trump. Critici vrezen dat de machtswisseling de deur openzet voor politieke censuur en misbruik van gevoelige gebruikersgegevens.

Welke data houdt TikTok dan bij? Wel, daar zitten toch gevoelige gegevens bij zoals seksuele geaardheid, etniciteit en migratiestatus. De app kreeg na de machtswisseling ook technische problemen die door sommige  gebruikers  geïnterpreteerd werden als een bewuste poging om politieke content te censureren.

Zo leek het volgens hen dat de video's over Alex Pretti, die in Minneapolis werd doodgeschoten door de migratiepolitie, ongewoon weinig bekeken werden. Volgens critici zouden die video's door het algoritme worden tegengehouden. Ongeruste influencers op TikTok en X roepen daarom op TikTok niet meer te gebruiken.

Enter Upscroll. Het lijkt een beetje op een combinatie van Instagram en X. De app profileert zichzelf als een transparant platform zonder verborgen agenda's. “Het is bedoeld als een ruimte waar je gegevens niet verkocht worden, waar je stem niet wordt gefilterd door belangen van miljardairs en waar solidariteit niet wordt 'geshadowbanned'”, aldus de oprichter Issam Hijazi.

Bij zo'n 'shadowban' beperkt een platform het bereik van een gebruiker zonder die daarvan op de hoogte te stellen. Wat je hebt gepost, wordt dan nagenoeg onzichtbaar voor de buitenwereld. Verschillende  accounts verdenken bijvoorbeeld TikTok van zo'n 'shadowban' op video's van arrestaties door migratiepolitie in de VS.

Oprichter Issam Hijazi heeft Palestijnse, Jordaanse en Australische roots. Na ervaringen bij grote Amerikaanse technologiebedrijven zoals IBM en Oracle richtte hij UpScrolled op in juni vorig jaar.

Volgens hem is UpScrolled "alles wat big-tech-bedrijven weigeren te zijn". Zo heeft de app bijvoorbeeld geen geheim algoritme dat bepaalt wat je te zien krijgt, maar kan je gewoon de content van de accounts die je volgt in chronologische volgorde overlopen.

Of UpScrolled zal kunnen opboksen tegen giganten als TikTok blijft een grote vraag. De geschiedenis leert dat het moeilijk is voor nieuwe platformen om gebruikers te behouden.

Daarvoor moeten genoeg mensen overstappen en het zogenoemde "netwerkeffect" te creëren. Een sociaal netwerk is namelijk alleen waardevol als de belangrijkste mensen die je wil volgen of met wie je wil communiceren er ook op zitten.

Een Luxemburgse organisatie lanceerde in oktober vorig jaar "Monnett" als Europees alternatief voor Instagram, maar zonder veel succes. Ook het ondertussen relatief bekende BlueSky, het meer transparante alternatief voor X, blijft een pak kleiner dan X zelf. 

Op het Wereld Economisch Forum in Davos, eind januari, stelde dan weer een Zweeds bedrijf een nieuw sociaal platform voor, genaamd "W". Verschillende posts op X beweerden dat de Europese Unie achter het platform zou zitten, maar dat is niet het geval volgens een factcheck van Euronews.

Dat neemt niet weg dat de EU wel minder afhankelijk wil worden van buitenlandse socialemediaplatformen. Een groep Europarlementariërs drong eind januari nog aan op Europese alternatieven voor de huidige dominante platformen. Maar of dat zal lukken blijft een open vraag.