De nieuwsombudsvrouw blikt terug op 2025: 8.800 mails, buitenlandse berichtgeving zet de toon

We behandelden in 2025 8.800 mails, dat zijn er iets minder dan in 2024, toen we op ruim 9.000 mails afklopten. Ongeveer de helft van die mails zijn klachten. De rest zijn suggesties, vragen, meningen, meldingen en af en toe ook een felicitatie. 

Het nieuws uit het buitenland zette de toon. Het jaar startte druk met veel mails over Donald Trump die aan zijn tweede ambtstermijn begon als president van de Verenigde Staten. Ook het controversiële armgebaar van Elon Musk deed mensen in de pen kruipen. Eind april en begin mei waren er veel reacties op het overlijden van de paus en de verkiezing van de nieuwe paus. Mensen vonden vooral dat de redactie te veel aandacht had voor deze onderwerpen. 

“Ik lees vrt nieuws als enige bron van degelijk nieuws. Moeten we nu echt weer de volgende 4 jaar het sporadische andere nieuws gaan zoeken tussen al dat Trump gedoe? Of gewoon geen vrt nieuws meer lezen? Er is geen enkel zinnig woord over die man te zeggen, geef dus ander nieuws ook een kans, en liefst ook wat positief nieuws. Misschien zullen er dan enkele mensen minder in een depressie geraken.”

In het najaar was er een piek in onze mailbox in verband met de berichtgeving over de moord op de Amerikaanse politiek activist Charlie Kirk. De redactie omschreef hem als radicaal-rechts, wat wrevel opwekte.

“Met deze mail wil ik mijn bezorgdheid uiten over de berichtgeving op uw website met betrekking tot de moord op Charlie Kirk. In artikels wordt hij herhaaldelijk omschreven als “radicaal-rechts politiek activist”. Ik begrijp dat media context willen schetsen, maar het gebruik van dergelijke labels werkt sterk polariserend. Door hem onmiddellijk in een extreme categorie te plaatsen, ontstaat de indruk dat zijn dood op de een of andere manier verklaarbaar of zelfs gerechtvaardigd zou zijn.” 

Daarnaast was er ook een constante stroom van mails in verband met de oorlog in Gaza. 1 op de 10 mails die we binnenkregen, ging daarover. Sommigen vonden dat de berichtgeving te veel pro-Israël was, anderen vonden ze te pro-Palestijns. Een veel terugkerende vraag was waarom VRT NWS zelf niet over genocide spreekt. 

“Iedere keer opnieuw erger ik mij aan dat 'Oorlog in Gaza' op VRT nws. Het grote verschil is nochtans duidelijk: Oorlog richt zich op het verslaan van een vijand, genocide richt zich op het uitroeien van een bevolkingsgroep. Wat denken jullie bij de VRT nieuwsdienst dat er aan de gang is in Gaza?”

Het conflict in het Midden-Oosten, de oorlog in Oekraïne en het beleid van Donald Trump creëerden een onstabiele geopolitieke situatie, die zich ook vertaalde naar het binnenlandse nieuws. Zo kregen we in het voorjaar wel wat mails dat VRT NWS te veel meeging in de “oorlogstaal” en weinig kritisch was voor het plan van de regering om meer te investeren in defensie. 

“Na jaren naar jullie programma’s te kijken, die interessant en leerzaam waren, moet ik nu toch vermelden dat deze de laatste maanden vooral het rechts beleid ondersteunen door o.a. professoren en beleidsmakers van het rechtse gedachtegoed aan het woord te laten. Als je dan nu de mensen nog angst gaat aanpraten, zoals vanavond over DE dreiging van de Russen vind ik volledig van de pot gerukt.”

De meeste mails gaan over de selectie van het nieuws. Waarom zoveel aandacht voor Trump of voor de brand op Tomorrowland? Waarom zo weinig aandacht voor Soedan of de protesten in Bulgarije? Als nieuwsombudsvrouw heb ik geen dwingende zeggenschap in de nieuwsselectie. Dat is iets waarover de redactie in alle autonomie beslist. Toch is het belangrijk om deze feedback te verzamelen en te bespreken met de redactie. Zo weet die hoe de berichtgeving overkomt en wat eventuele blinde vlekken zijn. 

Het nieuwsombudsteam houdt ook bij hoeveel mails er binnenkomen per programma of platform. De website en app van VRT NWS en het VRT NWS Journaal genereren de meeste klachten. Dat is niet zo verbazingwekkend, aangezien zij het grootste publiek hebben. 

In het najaar lieten mensen ons weten wat ze vonden van de vernieuwing van de tv-duidingsprogramma’s. Vooral het afscheid van de Zevende Dag als twee uur durend programma met veel debat, viel sommige mensen zwaar. We krijgen er nog wekelijks opmerkingen over binnen. 

“Ik kijk wekelijks naar het zondagprogramma 'de zevende dag'. Al na de eerste uitzending in september in de gewijzigde vorm - dus slechts 1 uur en met 1 centrale gast - was ik ontgoocheld. Maar kom, ik wou het wat tijd geven. Maar na zoveel uitzendingen denk ik er nog steeds hetzelfde over. Waar blijft die bruisende uitzending van de afgelopen seizoenen, met diverse onderwerpen en vooral met plaats voor discussies rond de tafel met tegengestelde meningen ? Zo spijtig. Ik hoop stilletjes dat u nog meer gelijkaardige (goedbedoelde) opmerkingen ontvangt, zodat u misschien in overweging neemt de vroegere 'zevende dag' snel in ere te herstellen.”

Het ligt echter niet in onze macht om de “oude” Zevende Dag terug te halen. Daar kan enkel de hoofdredactie over beslissen. 

Van de bijna 4.500 klachten, was 12 procent gegrond. De vorige jaren was dat rond de 9 à 10 procent. Dat betekent dat de mensen meer gelijk hadden. Terechte klachten gaan vooral over inhoudelijke fouten. Daarnaast blijven mensen zich ook ergeren aan taal- en tikfouten.

"Dit is lang niet de eerste keer dat andere nieuwsgebruikers of ikzelf opmerkingen rond het taalgebruik van de nieuwsredactie insturen. Het is goed dat er een nieuwsombudsdienst bestaat en dat elk artikel een "Fout opgemerkt?"-functie heeft, maar ik heb de indruk dat het hier om water naar de zee dragen gaat, dat de proporties zoek zijn en dat het werk in de eerste plaats op de nieuwsredactie zelf gedaan dient te worden."

Nauwkeurigheid blijft een aandachtspunt. Fouten, ook al gaat het soms om details, tasten de betrouwbaarheid van de redactie aan. Uiteraard is niemand onfeilbaar, ook journalisten niet. Een transparant correctiebeleid kan helpen om het vertrouwen van de lezer, kijker of luisteraar te herstellen.

Volgende week ben ik 1 jaar nieuwsombudsvrouw. Dat is best een confronterende job. Je leest vooral wat mensen niet goed vinden aan de berichtgeving en je hebt het geweten als de redactie een steek laat vallen. Toch vind ik het belangrijk om met al die mails aan de slag te blijven gaan, elke dag opnieuw. Want de redactie doet ook wel haar voordeel met de vele opmerkingen, suggesties en vragen die binnenkomen. Weten wat leeft bij je publiek is belangrijk en komt de kwaliteit van de berichtgeving ten goede. Het nieuwsombudsteam is dus heel benieuwd naar wat u in 2026 voor ons in petto heeft.