Er is "overweldigend bewijs" dat de Amerikaanse president Donald Trump geprobeerd heeft om het verkiezingsresultaat van 2020 te dwarsbomen, en dat hij verantwoordelijk is voor de bestorming van het Capitool op 6 januari 2021. Dat heeft voormalig speciaal aanklager Jack Smith gezegd in zijn eerste openbare getuigenis over zijn strafrechtelijke onderzoeken naar Trump.
Voormalig aanklager Jack Smith getuigt: "Trump verreweg meest schuldige persoon in complot om verkiezingen van 2020 te dwarsbomen"
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
In november 2022 werd Jack Smith door het Amerikaanse ministerie van Justitie aangesteld als speciaal aanklager in 2 onderzoeken naar Donald Trump. Een onderzoek focuste op pogingen om de verkiezingsuitslag van 2020 te dwarsbomen, inclusief de bestorming van het Capitool op 6 januari 2021. Het andere focuste op het achterhouden van geheime documenten na Trumps vertrek uit het Witte Huis.
In beide onderzoeken vond Smith voldoende aanwijzingen om formeel strafzaken op te starten tegen Trump. Het waren de allereerste federale aanklachten ooit tegen een president, maar tot een veroordeling is het niet gekomen. Na Trumps herverkiezing in 2024 werden de strafzaken stopgezet, omdat een verkozen of zittend president niet vervolgd kan worden.
Smith was echter duidelijk in de conclusies van zijn onderzoek: er was genoeg bewijs verzameld om het tot een veroordeling te laten komen. In zijn eindrapport schreef Smith dat Trump niet alleen de resultaten van vrije en eerlijke verkiezingen wilde manipuleren, maar zijn aanhangers ook consistent aanmoedigde om geweld te plegen tegen tegenstanders.
Speciaal aanklager Jack Smith: "Ons onderzoek bewijst criminele activiteit Donald Trump"
Publiekelijk getuigen over onderzoek
Jack Smith is intussen zelf het voorwerp van een onderzoek. Volgens de regering-Trump waren Smiths onderzoeken partijdig en politiek gemotiveerd. Hij zou er volgens de president en zijn aanhang enkel op uit geweest zijn om Trump te 'pakken'. Smith moet dan ook vervolgd worden, vindt Trump, maar tot nu toe is er geen formele aanklacht.
Smith vroeg meermaals om publiekelijk voor het Congres te mogen getuigen over zijn onderzoek en hoe hij en zijn team tot hun conclusies waren gekomen. Daarover werd lang gebakkeleid tussen Democraten en Republikeinen.
In december beantwoordde Smith 8 uur lang vragen van Democraten en Republikeinen in een zitting achter gesloten deuren voor het House Judiciary Committee. Die commissie houdt toezicht op federale rechtspraak.
Gisteren was er dan toch zijn eerste - en wellicht enige - openbare getuigenis in het House Judiciary Committee. Wat hij daar vertelde, komt grotendeels overeen met transcripties van getuigenissen achter gesloten deuren die de commissie op 31 december vrijgaf.
Jack Smith: "Overweldigend bewijs"
"Ik ben geen politicus en ik heb geen partijpolitieke loyaliteiten", zei Smith. "Mijn carrière is gewijd aan het dienen van ons land door de rechtsstaat te handhaven. Ik sta achter mijn beslissingen als speciaal aanklager, inclusief mijn beslissing om president Trump aan te klagen."
"Niemand staat boven de wet in dit land, en de wet vereiste dat hij (Trump) ter verantwoording werd geroepen. Dus dat is wat ik heb gedaan", verdedigde Smith de beslissing om Trump te vervolgen.
President Trump is aangeklaagd omdat de bewijzen toonden dat hij opzettelijk de wetten had overtreden die hij had gezworen te handhaven
Voormalig speciaal aanklager Jack Smith
"Ik heb mijn beslissingen genomen zonder rekening te houden met de oriëntatie, activiteiten of politieke overtuigingen van president Trump, of zijn kandidatuur in 2024. President Trump is aangeklaagd omdat de bewijzen toonden dat hij opzettelijk de wetten had overtreden die hij had gezworen te handhaven."
Volgens Smith had zijn team "overweldigend bewijs" verzameld om Donald Trump in beide zaken te laten veroordelen. Over het belemmeren van de verkiezingsuitslag zei Smith: "Het bewijs maakt duidelijk dat president Trump verreweg de meest schuldige en verantwoordelijke persoon in dit complot was."
Smith stelde ook dat de bestorming van het Capitool voornamelijk de schuld van Trump was. "Onze beoordeling van het bewijsmateriaal is dat hij de persoon is die het meest verantwoordelijk is voor wat er op 6 januari 2021 gebeurd is."
"Hij heeft het veroorzaakt. Hij had redelijkerwijs kunnen weten dat dit zou kunnen gebeuren. En toen het gebeurde, heeft hij het uitgebuit om de samenzwering te bevorderen."
Wat gebeurde er alweer op 6 januari 2021?
Op 6 januari 2021 moest het Congres, het Amerikaanse parlement, de verkiezingsoverwinning van Joe Biden officieel bekrachtigen. Daarover bestond bij toenmalig president Trump en diens aanhangers zeer grote wrevel. Volgens hen was er sprake van bedrog.
Duizenden Trump-supporters trokken op 6 januari naar Washington voor een manifestatie, nadat Trump op sociale media en in toespraken meermaals opruiende taal had gebruikt. Honderden mensen bestormden het Capitool. Trump zou weinig tot niets ondernomen hebben om de bestorming tegen te houden of te beëindigen.
Vier mensen kwamen om, van wie er een werd doodgeschoten door de politie. Vier politieagenten die bij de verdediging van het Capitool betrokken waren, pleegden later zelfmoord. Meer dan 140 politieagenten raakten gewond.
Trump heeft de feiten in het verleden meermaals geminimaliseerd. Aan het begin van zijn tweede ambtstermijn verleende hij gratie aan 1.500 mensen die veroordeeld waren voor de bestorming.
"Catastrofale bedreigingen voor de democratie"
Smith waarschuwde voor potentieel "catastrofale" bedreigingen voor de democratie toen hij een vraag kreeg over het feit dat Trump niet ter verantwoording werd geroepen voor zijn poging om een verkiezingsuitslag te manipuleren.
"Als we de machtigste mensen in onze samenleving niet aan dezelfde normen van de rechtsstaat houden, kan dat catastrofaal zijn. Want als zij zich niet aan de wet hoeven te houden, is het heel begrijpelijk dat mensen denken dat zij zich ook niet aan de wet hoeven te houden."
Smith verwacht ook dat Trump hem zal blijven viseren. "Ik geloof dat ze alles in hun macht zullen doen om dat te bewerkstelligen", antwoordde hij op de vraag of Smith dacht dat hij aangeklaagd zou worden door het ministerie van Justitie. "Ze hebben daartoe de opdracht gekregen van de president."
Als we de machtigste mensen in onze samenleving niet aan dezelfde normen van de rechtsstaat houden, kan dat catastrofaal zijn
Voormalig speciaal aanklager Jack Smith
Minister van Justitie Pam Bondi heeft nauwe banden met president Trump. Vorige zomer opende het kantoor van de speciale aanklager bij Justitie een onderzoek naar Smith, maar wat precies onderzocht wordt, is onduidelijk. Het kantoor heeft geen bevoegdheid om hem te vervolgen, maar kan bevindingen wel doorverwijzen naar het ministerie van Justitie.
Na de hoorzitting schreef Trump op sociale media: "Op basis van zijn getuigenis vandaag is er geen twijfel over mogelijk dat de gestoorde Jack Smith vervolgd moet worden voor zijn daden." Hij hoopt dat Pam Bondi kijkt naar "wangedrag" omdat "er een hogere prijs voor moet worden betaald."
