"Voorkomen dat we zelf op het menu staan": premier Carney van Canada geeft vlammende toespraak in Davos

"De wereldorde van vroeger zal niet terugkeren. We moeten daar niet om rouwen, want nostalgie is geen goede strategie. Wij geloven dat we uit de brokken iets nieuws, beters en eerlijkers kunnen opbouwen."

Het zijn de woorden van de Canadese premier Mark Carney tijdens zijn speech in Davos, waar momenteel het Wereld Economisch Forum plaatsvindt. Carney uit zich bijzonder kritisch tegenover zijn Amerikaanse collega Donald Trump, zonder die bij naam te noemen.

Carney zei onder meer dat "grote wereldmachten de laatste tijd economische integratie als wapen gebruiken". "Ze zien importtaksen als dwangmiddel, financiële infrastructuur als hefboom en toeleveringsketens als kwetsbaarheden om uit te buiten."

De premier roept middelgrote machten op om meer samen te werken. Hij wijst daarbij naar landen die invloed uitoefenen op het wereldtoneel, maar een kleinere economie hebben dan bijvoorbeeld de Verenigde Staten of China. Denk daarbij aan Canada, maar ook aan Brazilië, Zuid-Korea en Japan. "We moeten samenwerken, zodat we een plaats aan tafel krijgen en niet zelf op het menu staan."

De vlammende speech van Carney past binnen de recente spanningen tussen de VS en Europa over Groenland. Trump heeft de laatste weken meermaals herhaald dat de VS Groenland nodig hebben voor de "nationale en internationale veiligheid". Dat Denemarken voortdurend "nee" antwoordt op die vraag, doet Trump hoegenaamd niet terugdeinzen.

Integendeel: de Verenigde Staten hopen nog steeds op een deal om Groenland over te kopen. Volgens het Amerikaanse medium NBC News denkt de regering daarbij aan een bod van 700 miljard dollar. Dat Trump militaire opties niet uitsluit en extra importtaksen belooft tegen landen die tegenwerken, maakt veel Europese leiders woedend. De Amerikaanse president gaf ook al aan dat de Amerikaanse deelname aan de NAVO mogelijk in het gedrang komt als hij Groenland niet krijgt.

Carney belooft dat de Canadese toewijding aan de NAVO rotsvast is. "Wat de soevereiniteit over het Noordpoolgebied betreft: we staan volledig achter Groenland en Denemarken en ondersteunen het zelfbeschikkingsrecht om te bepalen wat de toekomst van Groenland zal zijn", gaf de premier aan.

De kwestie over Groenland is dan ook extra gevoelig voor de Canadezen. Sinds zijn aantreden heeft Trump meermaals gezegd dat Canada de 51e staat van de Verenigde Staten zou moeten worden. Onlangs postte Trump op Truth Social nog een AI-beeld met een wereldkaart waarop Groenland en Canada onder een Amerikaanse vlag waren verscholen.

De Canadezen pikken het niet. Met de 'elbows up'-beweging proberen ze zich te verzetten tegen de Amerikaanse druk, onder meer door Amerikaanse producten zo veel mogelijk te weren uit de supermarkten. Heel wat Canadezen laten de VS ook voor vakanties links liggen. De zogenaamde 'snowbirds' - Canadezen die normaal overwinteren in de zuidelijke staten van de VS - trekken nu richting Mexico of blijven thuis. Heel wat Canadezen hebben hun woning in Amerika ook verkocht.

Door de Amerikaanse importtaksen probeert Carney de Canadese economie ook minder afhankelijk te maken van de Verenigde Staten. Er worden heel wat projecten opgezet om de handel met Europa, maar ook met Azië meer aan te halen.

Onlangs had Carney nog een ontmoeting met de Chinese president Xi Jinping. Toen ondertekenden de 2 leiders een handelsakkoord, waarbij de Canadese taksen op Chinese elektrische wagens werden versoepeld. In ruil verlaagde China de taksen op Canadese landbouwproducten.

Ook toen zei Carney dat "de wereld veranderd is". De deal met China moest Canada voorbereiden op en klaarmaken voor "de nieuwe wereldorde".