Neen, je krijgt als theedrinker geen 6 plastic dopjes microplastics in je lichaam

Wie thee drinkt, moet opletten: dat beweren toch verschillende socialemediagebruikers.  Wie een jaar lang 1 of 2 kopjes thee per dag drinkt, zou het equivalent binnenkrijgen van 6 plastic dopjes aan microplastics. Deze video op Tiktok  werd zo’n half miljoen keer bekeken. Het klopt in elk geval dat in heel wat theezakjes ook plastic zit. Maar moeten theedrinkers zich dan zorgen maken? VRT NWS legde de vraag voor aan experten.

Volgens Maarten Roeffaers, bio-ingenieur aan de KU Leuven, zit er in bijna alles wat we aanraken plastic. “Die plastics zijn vaak grote objecten, maar door wrijving en warmte komen er heel kleine fragmentjes vrij. Als plastic gebruikt wordt in de verpakking van voeding, kunnen we die deeltjes ook zo binnenkrijgen. Ook via de lucht kunnen we ze inademen." 

“De plastics die we binnenkrijgen via ons eten en drinken brengen het grootste risico mee. Maar daar is nog weinig over bekend omdat die deeltjes niet opzettelijk worden toegevoegd, maar door normaal gebruik vrijkomen”, aldus Roeffaers. 

Ook Jana Asselman, professor Biotechnologie aan de UGent, bevestigt dat. “Microplastics zijn een verzamelnaam voor allerlei types plastics die ontstaan wanneer wij plastic producten gebruiken. Denk aan de brooddozen, microgolfbakjes, plastic flessen en ook theezakjes. Door die producten te gebruiken, erin op te warmen, bloot te stellen aan heet water of erin te krassen, kunnen microscopisch kleine partikels afbrokkelen. Je kan dat vergelijken met kruimeltjes die van je brood vallen wanneer je het vastneemt." 

Volgens Roeffaers bestaat er geen twijfel dat er microplastics vrijkomen bij het drinken van thee. “Sommige theezakjes zijn duidelijk gemaakt van plastic, zoals de piramidevormige theezakjes. Klassieke, platte zakjes bestaan grotendeels uit cellulose. Dat lijkt op papier, maar er zit toch vaak plastic bij. Dat is nodig om de zakjes via warmte te sluiten zodat de thee er niet uitvalt.”  

Hoeveel microplastics er precies vrijkomen, is wel moeilijk te bepalen, zegt Roeffaers. “Veel hangt af van de analysemethode en hoe gevoelig die is. Om microplastics te detecteren, moet het water eerst gefilterd worden. Daarna gaat men kijken hoeveel deeltjes achterblijven op de filter. Maar het hangt er natuurlijk vanaf hoe fijn die filter is en hoe klein de deeltjes zijn die hij tegenhoudt.”

“Een 2e stap is gaan kijken op die filter wat er juist is achtergebleven. Ook daar zit veel variatie, want er bestaat nog geen gestandaardiseerde methode. Dat verklaart waarom cijfers zo uiteenlopen van miljoenen tot honderden miljoenen of zelfs miljarden deeltjes."

Volgens Asselman baseert men zich voor het aantal microplastics vooral op een studie waaruit blijkt dat er 1 miljard plastic deeltjes vrijkomen uit een zakje. “Deze studie is 5 jaar oud en de voorbije jaren herbekeken door andere labo's . Daaruit blijkt dat dat aantal toch een overschatting is." 

“De partikels die men in deze studie zag, zijn vaak niet allemaal plastic. Wetenschappers overschatten het aantal omdat ze dachten dat alle partikels plastic waren, terwijl er ook thee-extract tussen zat. Men schat dat 1 tasje thee eerder 5.000 tot 20.000 partikels bevat." Dat zijn dus veel lagere aantallen dan het miljard plastic deeltjes dat de eerste studie zag.

“Op basis daarvan heb ik een berekening gemaakt, in de veronderstelling dat het allemaal perfecte plastic bolletjes van 1 micrometer zijn. Zelfs als je een jaar lang 4 tasjes thee per dag drink, kom je uit op 0,02 tot maximaal 1 milligram per jaar. 1 plastic dopje weegt 1 tot 5 gram, 6 dopjes is dan ook een erg grote overschatting." 

Of microplastics effectief schadelijk zijn, is volgens Asselman de vraag die wetenschappers nu proberen te beantwoorden. "Uit studies met proefdieren en humane cellen weten we dat microplastics schadelijke effecten kunnen hebben wanneer we daar grote hoeveelheden van binnenkrijgen", legt ze uit.

"De uitdaging is: hoe vertalen we dat naar de blootstelling van mensen, die dagelijks en langdurig aan lage hoeveelheden worden blootgesteld? We weten uit studies met muizen dat als je gigantische grote hoeveelheden plastics opeet, je daarvan ziek kan worden. Maar deze concentraties zijn vaak veel te hoog voor onze eigen blootstelling." 

Ook Roeffaers benadrukt dat de risico's nog niet duidelijk zijn. "Het is belangrijk dat we meer onderzoek doen en een concreter beeld krijgen van de hoeveleheden waaraan we blootgesteld worden. Maar we moeten niet aan paniekzaaierij doen. Het is goed om bewuster om te gaan met plastic en blootstelling te minimaliseren, maar we moeten mensen niet bang maken."