De ontmanteling van USAID, het Amerikaanse agentschap voor ontwikkelingshulp, heeft al aan honderdduizenden mensen het leven gekost en dat aantal zal oplopen tot in de miljoenen. Dat schrijft solidariteitsorganisatie 11.11.11 in een nieuw rapport, 1 jaar na de drastische beslissing van president Trump.
"Honderdduizenden doden in 1 jaar tijd": 11.11.11 maakt balans op na ontmanteling hulpagentschap USAID
Joris Truyts
Gepubliceerd:
Vrijwel meteen nadat hij de eed had afgelegd als president, maakte Donald Trump bekend dat alle internationale hulp voorlopig werd stopgezet. Vervolgens werd USAID, het agentschap voor ontwikkelingshulp, in enkele weken tijd vrijwel volledig ontmanteld.
Dat gebeurde door het beruchte besparingsagentschap DOGE onder leiding van Elon Musk, die toen nog nauw samenwerkte met Trump.
Eén jaar later maakt koepelorganisatie voor internationale solidariteit 11.11.11 de balans op in een rapport getiteld 'America first, menselijkheid laatst'.
"De gevolgen lieten niet op zich wachten. Programma's vielen stil van de ene dag op de andere. Gezondheidszorg, voedselprogramma's en noodopvang verdwenen abrupt. Mensenlevens kwamen onmiddellijk in het gedrang", klinkt het.
Grote impact
In het rapport staat dat de Amerikaanse uitgaven aan ontwikkelingssamenwerking in 2024, onder Joe Biden, ruim 63 miljard dollar bedroegen, meer dan het dubbele van de op één na grootste donor, Duitsland. Dat geld is nu grotendeels weggevallen, met concrete gevolgen voor mensenlevens.
11.11.11 haalt daarvoor verschillende studies aan. Zo zijn volgens berekeningen op basis van modellen van Boston University al meer dan 600.000 mensen gestorven als gevolg van de besparingen, van wie twee derde kinderen. Medisch vakblad The Lancet berekende dat het dodenaantal tegen 2030 kan oplopen tot maar liefst 14 miljoen.
Als je daar de Europese besparingen bij telt – in landen zoals Frankrijk, Duitsland, Nederland en België – dan loopt het dodental mogelijk op tot 22,6 miljoen tegen 2030, volgens het Institute for Global Health. Het gaat dan om overlijdens als gevolg van behandelbare ziektes, ondervoeding, geen toegang tot vaccins, enzovoort.
Elon Musk beschuldigde USAID van grootschalige fraude en misbruik, zonder daarvoor bewijzen te leveren. 11.11.11 erkent in het rapport dat er zeker terechte kritiek te geven was op USAID. "Maar simpelweg ontmantelen is geen antwoord op tekortkomingen. Dat is destructie. Het vergroot humanitaire noden en ongelijkheid."
Oost-Congo, Oekraïne en Libanon
11.11.11 haalt als voorbeeld Aidprofen aan, een project in Oost-Congo dat hulp biedt aan vrouwen en meisjes die seksueel geweld overleefden. De begeleiding werd abrupt stopgezet nadat de Amerikaanse steun was weggevallen.
"Net toen de oorlog escaleerde, vielen de middelen weg. Vrouwen zaten midden in hun begeleiding", zegt oprichter Passy Mubalama. "We moesten mensen achterlaten. Voor vrouwen die eindelijk hun verhaal durfden te doen, betekende dit een tweede breuk."
USAID was ook heel actief in Oekraïne, met noodhulp, maar ook met bijvoorbeeld financiële ondersteuning voor lokale onafhankelijke media. Die hebben het nu bijzonder moeilijk, luidt het.
"De gevolgen zijn structureel. Minder journalisten, minder kranten, meer desinformatie. Russische propagandakrantjes, voorzien van het bekende Z-symbool, nemen de plaats van onafhankelijke media in", schrijft 11.11.11.
In Libanon verloren honderdduizenden Syrische vluchtelingen hun financiële steun, waardoor kinderen noodgedwongen moeten werken en niet meer naar school kunnen.
"Kil, kortzichtig en dodelijk"
Het rapport gaat niet alleen over de VS. Ook Europa en België krijgen kritiek omdat ze stevig besparen op ontwikkelingssamenwerking. Zowel de federale als de Vlaamse regering doet dat.
"Wat vandaag wordt weggesneden, betaalt iemand anders morgen", zegt directeur Els Hertogen. "Het decimeren van solidariteit is niet neutraal. Het is een bewuste keuze voor kortzichtig beleid boven menselijke waardigheid en langetermijnstabiliteit. Valse veiligheid en valse besparingen zijn kil, kortzichtig en dodelijk."
