Groenland, importtaksen en een derde termijn: deze vragen stellen jullie het vaakst over '1 jaar Trump'

Veel lezers hebben blijkbaar binnenkort een reis naar de Verenigde Staten gepland. Zij vragen zich - net als heel wat andere Belgen - af of het veilig is om onder het beleid van Trump naar Amerika af te zakken.

Ze vrezen te worden tegengehouden aan de grens of het land te worden uitgestuurd. Het is ook een stuk duurder geworden voor buitenlandse toeristen om de nationale parken te bezoeken: 250 dollar in plaats van 80 dollar voor een 'America the Beautiful'-pas.

Het internationale toerisme naar de Verenigde Staten is het afgelopen jaar sterk afgenomen. Vooral Canadezen en Europeanen laten de VS even voor wat het is en kiezen andere vakantiebestemmingen. Daardoor liep het land al miljarden dollars aan inkomsten mis. 

"Als je geen boodschappen post op sociale media met je vrije en vranke mening over de heer Donald Trump en zijn beleid, zul je allicht probleemloos door de grensagent het land worden binnengelaten", stelt Amerikakenner Björn Soenens. "De vraag is eerder: wil je naar de VS reizen in deze context? Dat is een persoonlijke inschatting/beoordeling die je moet maken."

Amerika-redacteur Maarten Bockstaele waarschuwt wel dat onder meer transpersonen een groter risico lopen om te worden tegengehouden aan de grens. "We weten dat de regering-Trump een genderneutrale 'X' op identiteitsbewijzen niet langer aanvaardt om paspoorten goed te keuren. En ook het ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwt dat er "een veranderende houding is ten opzichte van de LGBTQ+-gemeenschap."

Heel wat lezers richtten zich rechtstreeks tot Thomas De Graeve, die als Amerika-correspondent voor VRT NWS alles van dichtbij meemaakt. Wat ziet hij van Trumps beleid in het dagelijkse leven? En heeft dat invloed op zijn correspondentschap?

"De impact op mijn dagelijks leven is dat ik nauwelijks meer slaap en dan nog Donald Trump soms in mijn dromen hoor", grapte De Graeve.

"Hier in Washington D.C. is het straatbeeld letterlijk veranderd. Er lopen soldaten van de National Guard rond. Het Witte Huis is de oostelijke vleugel kwijt. De naam van Trump hangt op de gevel van het Kennedy Center. In mijn buurt zijn veel huizen te huur of te koop komen te staan, en ze krijgen niet snel nieuwe bewoners. Dat is een gevolg van de grote ontslaggolf afgelopen jaar."

"Er komt steeds meer protest tegen het beleid van Trump. Zijn deportatiebeleid is niet populair. En mensen vinden dat hij nog niet genoeg heeft gedaan aan hoe duur het leven hier is. Ik kan uit eerste hand meegeven: naar de supermarkt gaan is een pak duurder dan in Europa. En de prijs van mijn elektriciteitsrekening is ook behoorlijk omhooggegaan."

De vraag die opvallend vaak terugkeerde, was of er een nieuwe oorlog zit aan te komen. "De kans op een derde wereldoorlog lijkt groter", schreef Astrid aan onze redactie, "maar hoe groot is die ondertussen?" "Moeten we bang zijn voor een nieuwe wereldoorlog?" En "is er een reële kans dat Trump militair ingrijpt in Groenland en dan in oorlog komt met de rest van de NAVO?"

Soenens waarschuwt dat heel wat factoren momenteel samenkomen die mogelijk "een perfecte storm vormen voor gevaarlijke clashes tussen landen of groepen van landen". Hij denkt daarbij aan de klimaatcrisis, de groeiende invloed van AI en de verhoogde vraag naar snelle oplossingen voor problemen. Maar dat laatste zou een stap weg van democratie en richting autocratie betekenen, zegt Soenens. 

"Alleen in dictaturen of autocratische besturen worden beslissingen snel en eenzijdig en mogelijk efficiënt genomen. Je hoeft namelijk geen rekening te houden met de mening van vele mensen. Als we in de wereld afglijden naar pure machtspolitiek, zonder allianties, zonder overleg, zonder recht op vreedzaam protest, dan is de kans op oorlog groter dan voorheen."

Ook de vraag of de Verenigde Staten richting een nieuwe burgeroorlog afglijden, kwam geregeld voor. Velen herinneren zich dat de Amerikanen al een burgeroorlog hebben gekend, tussen 1861 en 1865. Dat conflict ging over de afschaffing van de slavernij in het zuiden en de rechten van staten binnen de Amerikaanse unie. De polarisatie van toen ziet Soenens ook vandaag in Amerika. 

"An sich is het niet ongezond dat er over maatschappelijke problemen verschillende visies bestaan. Zolang er geconverseerd wordt, gepraat wordt, en hier en daar een compromis wordt gesloten, is een burgeroorlog veraf. Alleen lijkt de discussie zo grimmig vandaag, dat het uit de hand kan lopen."

"Dat de president Nationale Gardisten afstuurt op betogers doet wenkbrauwen fronsen. Dat de president universiteiten in de pas probeert te doen lopen door ze subsidies te ontzeggen, dat advocatenbureaus per presidentieel decreet buiten de wet worden gesteld als ze tegenstanders van de president verdedigen: het doet bij veel Amerikanen alarmbellen afgaan. En dat kan een giftige cocktail zijn voor onvoorziene gebeurtenissen in een land met naar schatting 300 miljoen vuurwapens."

Trump gebruikt graag importtaksen, dat is algemeen geweten. Toch vroegen verschillende kijkers zich af waarom Trump die voortdurend inzet tegen vriend en vijand. 

"Daar zijn meerdere redenen voor", gaf Bockstaele aan. "Ten eerste gelooft Trump dat de wereld de Verenigde Staten te lang 'in 't zak heeft gezet'. Er was een handelstekort met heel wat landen, wat betekent dat de VS meer importeerde dan die landen. Met zijn taksen wil Trump meer evenwicht creëren."

"Daarnaast is er 'America First'. Door de importtaksen hoopt Trump dat bedrijven hun fabrieken en productie naar de Verenigde Staten zullen verhuizen. Want binnenlandse productie betekent geen importtaks. En tot slot is de importtaks een politiek-economisch wapen geworden. Landen die zich niet naar de wil van Trump schikken, riskeren hogere importheffingen. Dat zagen we onder meer tijdens de opbodoorlog met China, maar ook recent binnen de spanningen rond Groenland."

Of die importtaksen wel legaal zijn, was ook een vraag die velen stelden. Daar zou het Hooggerechtshof binnenkort over moeten beslissen. 

"Zelfs als de hoge rechters oordelen dat de huidige importtarieven illegaal zijn, betekent dat niet het einde van Trumps economisch beleid", geeft Bockstaele aan. "De president kan ook nog de Trade Act van 1974 gebruiken. Die geeft Trump de macht om landen 150 dagen lang een importtaks van maximaal 15 procent op te leggen om handelstekorten aan te pakken. Voor verlengingen van die maatregelen heeft de president wel de goedkeuring van het Congres nodig."

Tot slot kwamen ook heel wat vragen binnen over de 'midterms' of tussentijdse verkiezingen die in 2026 plaatsvinden. Daarbij moeten alle leden van het Huis van Afgevaardigden en een derde van de senatoren herverkozen worden. "Maar hoe groot achten jullie de kans dat de midterms zonder problemen kunnen gehouden kunnen worden?", vroeg onder meer Philippe Cnop.

"Ik denk dat de midterms zullen doorgaan", stelt Soenens, "want anders kunnen we zeggen dat de democratie in de VS niet langer zou bestaan. De vraag is alleen hoe Trump zal reageren op een nederlaag. Wordt hij nog agressiever? Gaat hij nog meer de autocratische tour op, zonder rekening te houden met de parlementaire obstakels die door de Democraten worden opgeworpen? Aanvaardt hij de uitslag of zegt hij dat de Democraten de uitslag vervalst hebben? Voorlopig is het allemaal speculatie, geen wetenschap."

Trump ziet naar eigen zeggen ook dat zijn aanhangers een derde termijn willen zien. Er gaan al petjes rond met de boodschap 'Trump 2028'. Kan zo'n derde termijn echt? Hij kan toch proberen de grondwet - die dat momenteel verbiedt - te wijzigen?

De grondwet wijzigen wordt zo goed als onmogelijk, stelt Bockstaele. "Het 22e amendement van de grondwet legt een limiet van 2 termijnen op voor presidenten. Om dat aan te passen, moet twee derde van het Huis van Afgevaardigden én de Senaat instemmen om die limiet af te schaffen. Daarna moet nog eens driekwart van de 50 staten de grondwetswijziging goedkeuren. Die steun heeft Trump niet."