Kan Trump de grondwet wijzigen om nog eens president te worden? Onze Amerikakenners beantwoorden jullie vragen

Veel van wat de president Trump heeft gedaan deed hij via presidentiële besluiten. Dat wil zeggen dat een volgend president die beslissingen opnieuw kan terugdraaien.

Wetgeving via het congres zou veel robuuster zijn, maar behalve voor zijn Big Beautiful Bill heeft de president grotendeels om het Congres heen geregeerd. 

Maar dat wil niet zeggen dat de acties van de president geen blijvende gevolgen kunnen hebben. Het sluiten van overheidsagentschappen zoals USAID, het ontmantelen van het Ministerie van Onderwijs, het vrijwel volledig schrappen van de wereldomroep Voice of America en de enorme golf aan ontslagen in de overheid zullen langdurige en mogelijk blijvende gevolgen hebben.

Ik denk dat het ook de internationale relaties blijvend zal veranderen. Het imago van de VS als betrouwbare partner heeft het afgelopen jaar een enorme knauw gekregen.

Europa beseft op dit moment maar al te goed dat het al te lang afhankelijk is geweest van de VS. We moeten meer op eigen benen staan, en ook de allianties meer diversifiëren.

Volgens Donald Trump en de Republikeinen zal het beleid dat is ingevoerd leiden tot economische groei. Vooral dankzij de belastingvoordelen die verlengd werden. De gedachtengang is dat dit voor meer geld zal zorgen in de portemonnee van mensen. En dus zullen die meer gaan uitgeven, met economische groei tot gevolg.

Ook de bedrijven zullen door de belastingverlagingen meer geld hebben om te groeien en dus wordt er meer werkgelegenheid gecreëerd, meer welvaart en dat zal ook weer voor groei zorgen. Dat is het idee van 'trickle down economics', dat in het verleden niet altijd succesvol is gebleken. De toekomst zal moeten uitwijzen of het nu wel zal werken.

Bovendien zal het beleid volgens schattingen van het Congressional Budget Office (CBO) het begrotingstekort wel degelijk doen oplopen: een stijging van 2800 miljard Euro over de komende tien jaar.

Sommige Trump-kiezers hebben inderdaad last van 'buyers remorse'. Het gaat dan vooral over mensen die traditioneel op de Democraten stemmen, zoals de zwarte en latino-bevolking.

In 2020 zagen heel wat Amerikanen dat de inflatie hoog lag, dat de coronapandemie de maatschappij hard had geraakt en dat hun levensstandaard er niet beter op was geworden. Ze snakten naar verandering, een 'agent of change', en zagen Trump als de man om die verandering te brengen.

Maar die verandering is er niet gekomen. Integendeel: heel wat producten zijn een stuk duurder geworden na 1 jaar Trump. De kans is groot dat die kiezers tijdens de midterms opnieuw blauw zullen stemmen.

Dat gebeurde onder meer tijdens de burgemeesterverkiezingen in New York. Maar liefst 1 op 10 mensen die voor Zohran Mamdani stemden, hadden in 2024 voor Trump gekozen. Nochtans is Mamdani een uitgesproken progressieve stem, die campagne voerde voor onder meer gratis kinderopvang en busvervoer.

'Book bans' zijn steeds meer een normaliteit aan het worden in de VS. In het schooljaar 2024-2025 zouden maar liefst 6.700 boeken uit een openbare schoolbibliotheek zijn gehaald.

Vooral in Republikeinse staten zijn niet alle boeken welkom. Denk daarbij aan onder meer Texas, Florida en Missouri. Sommige boeken die verhalen vertellen over rassenongelijkheid of seksualiteit worden daar als 'ongepast' bestempeld.

De bekendste titels die nu in het vizier liggen, zijn onder meer 'To Kill A Mockingbird' van Harper Lee. En ook 'The Handmaid’s Tale' van Margaret Atwood is een doorn in het oog van ultraconservatieve groepen.

Omdat ze nooit enige politieke ambitie heeft gehad, Sam. Zelf zegt ze dat het politieke spel dat ze zag haar ziek maakte. Als First Lady moest ze zichzelf intomen om niet te veel haar ongezouten gedacht te zeggen.

Het wordt vaak vergeten maar de Obama's stelden veel van hun kiezers teleur tijdens de ambtstermijn 2009-2016. Er was een enorme hoop op verandering na de ellende van de financiële crisis en na de "forever wars" onder zijn voorganger George W. Bush. Die hoop is niet ingelost. De globalisering hakte er voor veel Amerikanen diep in. En Amerikanen stemmen altijd voor de kandidaat van wie ze hopen dat hij/zij hun leven ten goede zal veranderen.

Obama bleek te veel de man die de gevestigde belangen verdedigde, en te weinig opkwam voor de arbeiders. Zo groeide de woede die er al was na de financiële crisis verder aan tot ze een kookpunt bereikte onder Donald Trump. Trump was de nieuwe apostel van verandering, en niet de gedoodverfde opvolgster van Obama (Hillary Clinton), die veel kiezers beledigde door hen seksisten en racisten te noemen.

Michelle Obama vervreemdde ook kiezers van zich door zich te veel in hogere kringen en met heel bekende wereldsterren op te houden. En wie haar wilden horen en zien tijdens de auteurstournee voor haar boek "Becoming" moest daar veel toegangsgeld voor neerleggen. Ook dat wekte woede op.

Kortom: ze is ook lang niet zo populair als we denken.

De impact op mijn dagelijks leven is dat ik nauwelijks meer slaap en dan nog Donald Trump soms in mijn dromen hoor ;-)

Hier in Washington D.C. is het straatbeeld letterlijk veranderd. Er lopen soldaten van de National Guard rond. Het Witte Huis is de oostelijke vleugel kwijt. De naam van Trump hangt op de gevel van het Kennedy Center. In mijn buurt zijn veel huizen te huur of te koop komen te staan, en ze krijgen niet snel nieuwe bewoners. Dat is een gevolg van de grote ontslaggolf afgelopen jaar.

In andere grote steden leeft er angst en ongenoegen door het harde optreden van ICE. In veel migrantengemeenschappen is het erg stil op straat. Mensen durven niet meer buiten te komen.

Maar er komt ook steeds meer protest tegen het beleid van Trump. Zijn deportatiebeleid is niet populair. En mensen vinden dat hij nog niet genoeg heeft gedaan aan hoe duur het leven hier is. Ik kan uit eerste hand meegeven: naar de supermarkt gaan is een pak duurder dan in Europa. En de prijs van mijn elektriciteitsrekening is ook behoorlijk omhooggegaan.

Het is een ongeschreven wet dat een president zich niet bemoeit met het monetaire beleid. De FED (de Amerikaanse centrale bank) bepaalt autonoom welke rente het hanteert om de economie te stimuleren of af te remmen. Een hoge rente betekent dat je geld duurder maakt, omdat anders de economie oververhit geraakt. Met andere woorden: je maakt investeren moeilijker, om de prijzen onder controle te houden. De FED probeert in principe een rente te bepalen die de werkloosheid laag en de inflatie binnen de perken houdt, rond een goede twee procent.

Donald Trump vindt dat de rente om een autolening af te sluiten of een huis te kopen te hoog is,. Hij wil dus dat de FED de rente sneller laat dalen. Maar Powell geeft niet toe aan de druk: hij volgt geen politieke motieven, maar economische.

Als de rente te snel daalt, vreest Powell dat de economie gaat oververhitten, waardoor de prijzen te snel gaan stijgen. En laat dat nu net zijn waar veel Amerikaanse burgers boos over zijn: dat de prijzen van levensmiddelen en huizen veel te hoog blijven. Dat hun leven redelijk onbetaalbaar blijft.

Dat was de belofte die Trump naar het presidentschap heeft gekatapulteerd in november 2024, en net daarom zijn een aantal van zijn kiezers nu ontevreden. Trump weet dat en zet daarom druk op de FED om op zijn minst de hypotheekrente naar beneden te zien gaan.

We zien geregeld video's verschijnen uit traditioneel Democratische gebieden als New York en Illinois, maar ook in dieprode staten durft ICE zich te tonen. Het gaat onder meer over Louisiana, Tennessee en Missouri.

Belangrijk is dat de meeste acties plaatsvinden in steden. Dat zijn de plaatsen waar de Democraten het tijdens de verkiezingen beter doen. Onder meer in New Orleans (Louisiana), Memphis (Tennessee) en Saint Louis (Missouri) heeft de federale migratiedienst al deportatieraids uitgevoerd.

Republikeinse landbouwstaten als Nebraska hebben wel hun bezorgdheid geuit bij Trump, omdat de landbouwindustrie vaak afhankelijk is van werknemers zonder papieren om de jobs te vullen. De president beloofde in juni nog dat hij bereid was om veranderingen door te voeren voor die sector.

Dat speculatie over een burgeroorlog van de pot gerukt is, kunnen we helaas niet zeggen. We mogen niet vergeten dat polarisatie in Amerika al eens geleid heeft tot een grote burgeroorlog (1860-1865). Toen vielen er 700.000 doden. Amerikanen die met getrokken messen tegenover elkaar stonden en mekaar afslachtten. Toen een strijd tussen Noord en Zuid, tussen voor-en tegenstanders van slavernij.

En ja, er is vandaag veel polarisatie. An sich is het niet ongezond dat er over maatschappelijke problemen verschillende visies bestaan. Zo lang er geconverseerd wordt, gepraat wordt, en hier en daar een compromis wordt gesloten, is een burgeroorlog veraf. Alleen lijkt de discussie zo grimmig vandaag, dat het uit de hand kan lopen.

Dat de president Nationale Gardisten afstuurt op betogers doet wenkbrauwen fronsen. Dat de president universiteiten in de pas probeert te doen lopen door ze subsidies te ontzeggen, dat advocatenbureaus per presidentieel decreet buiten de wet worden gesteld als ze tegenstanders van de president verdedigen: het doet bij veel Amerikanen alarmbellen afgaan.

Dat hij nu dreigt met een wet uit de negentiende eeuw om opstanden te bestrijden, draagt ook niet bij tot sereniteit. Integendeel.

Deze giftige cocktail van extreme polarisatie kan onvoorziene gebeurtenissen in gang zetten. Er zijn tenslotte ook veel wapens in omloop in de VS (naar schatting 300 miljoen).

Je kent misschien het gezegde: het vertrouwen loopt weg te paard en het keert te voet terug, traag dus. De NAVO is sowieso al veranderd sinds Trump in 2016 de Europse bondgenoten op hun verantwoordelijkheden heeft gewezen, voor de defensie-uitgaven. Dat zal met de komst van een president die mogelijk weer dichter wil aan schurken tegen Europa niét meer veranderen. Die teerling lijkt geworpen.

Maar de banden kunnen zeker weer worden aangehaald, mocht Trump vervangen worden door een gezapiger partner aan de overkant van de oceaan. Maar dat zal tijd vergen. Na de eerste Trumpperiode zei zijn opvolger Joe Biden dat alles weer was zoals vroeger. Hij haalde de banden bij het begin van de Oekraïne-oorlog zelfs extra aan.

In elk geval zijn de machtsverhoudingen gekeerd, zeker nadat Trump ermee dreigde om Groenland in te nemen, toch grondgebied dat hoort bij een NAVO-partner (Denemarken).

Voor nu wil ik graag de Noorse premier Jonas Gahr Store citeren: "Dreigementen van de VS zijn onacceptabel en ongepast tussen bondgenoten."

Het bedrijfsleven kijkt naar de portemonnee, naar de belangen van de aandeelhouders, en minder of niet naar de morele principes. Weet je nog hoe de bazen van de grote technologiereuzen op de eerste rij zaten bij zijn eedaflegging, 1 jaar geleden? Zij willen dat de Trump de regels verslapt, hun machtspositie ongemoeid laat en krachtdadig hun belangen verdedigt in Europa (waar ze aan meer regels rond privacy en antitrustwetgeving zijn onderworpen).

In ruil voor minder belemmeringen voor hun bedrijven en meer deregulering (rond milieu, klimaat en diversiteit) zijn ze bij wijze van spreken heel erg bereid om de president te behagen, te overladen met lof en vleierij, of geld te geven voor zijn nieuwe balzaal.

President Trump bestuurt het land zoals een CEO een privébedrijf leidt, niet ingetoomd door anderen. Heel veel burgers en bedrijven slikken het beleid van Trump ook omdat ze bang zijn voor strafmaatregelen of de woede van de president. Ze houden hún woede voor zich. Ze zwijgen om erger te voorkomen.

Daarom zou het kunnen dat veel weerstand tegen de president zich pas uit in het stemhokje. Stil protest zonder de straat op te gaan.

En een derde partij? Dat is moeilijk haalbaar vanwege het kiessysteem. Wie het meeste stemmen heeft, krijgt de staat of de zetel. Dat betekent dat er geen proportionele stemverdeling is. Een derde partij, ook al haalt ze twintig of dertig procent, kan dus nooit winnen.

Het ging een tijdlang veel verder dan alleen Minneapolis. Ook in Portland (Oregon), Los Angeles (Californië) en Seattle (Washington) vonden al protesten plaats. Op 10 en 11 januari waren meer dan 1.000 evenementen doorheen het land aangekondigd.

Maar van een massale, nationaal gedragen protestbeweging zoals die ontstond na de dood van George Floyd in 2020 is momenteel nog geen sprake. De protesten concentreren zich vooral in Minneapolis en Minnesota. Buurtbewoners komen op straat om ICE-agenten te blokkeren en blazen op fluitjes wanneer federale diensten door de straten rijden, om mensen te waarschuwen.

De regering blijft hoe dan ook agenten naar de stad sturen. De FBI heeft haar agenten gisteren nog gevraagd om een "vrijwillige opdracht" te aanvaarden in de stad. En er bevinden zich al meer dan 3.000 agenten in Minneapolis en omstreken.

Dat zou zomaar kunnen, ja. De NAVO is sinds 1949 een bondgenootschap tussen Amerika, Canada, een hele reeks Europese landen en Turkije. Er zijn 32 leden. Nog geen enkel lid heeft in de geschiedenis van de NAVO het bondgenootschap verlaten.

Frankrijk verliet in 1966 een tijdlang het militaire commando van de NAVO (maar niet de politieke tak). Het was de Franse president De Gaulle die Franse troepen niet langer deel liet uitmaken van de NAVO . De Gaulle riep toen al dat Europa van de Europeanen was, en niet van de Amerikanen. Sinds 2009 is Frankrijk weer voluit NAVO-lid.

Trump heeft lang gevonden dat Amerika een te groot deel van de kosten moest ophoesten voor de verdediging van Europa. Hij speelde in zijn eerste ambtstermijn al met het idee om de NAVO te verlaten, als Europese bondgenoten niet minstens de afgesproken 2 percent van hun begroting zouden besteden aan defensie.

Door het terugschroeven en de facto stoppen van hulp aan Oekraïne drukte Trump Europa met de neus op de feiten en gingen overal in Europa de budgetten voor landsverdediging de hoogte in. Maar voor inlichtingen, ingewikkelde wapensystemen, militair materiaal is Europa nog steeds vrij afhankelijk van de VS. Vandaar dat Europeanen totnutoe hemel en aarde bewogen om Trump aan boord te houden.

Trump lijkt alleszins minder geneigd om het meest cruciale NAVO-principe ('een aanval op 1 is een aanval op allen') na te leven. Bij de Amerikaanse nieuwssite Politico liet hij zelfs uitschijnen dat hij de NAVO wil opgeven als de Verenigde Staten Groenland niet in handen krijgen. De kans is groot dat Poetin in zijn handen wrijft nu hij die verdeeldheid tussen de NAVO-landen ziet.

De Europese landen bereiden zich steeds meer voor op een scenario zonder de Verenigde Staten. NAVO-baas Mark Rutte wijst de bondgenoten er voortdurend op dat er een oorlog kan komen met Rusland en dat Europa moet investeren in defensie. Mogelijk houdt Rutte dus rekening met een Amerikaanse exit.

Er is een kleine weerstandsbeweging, maar die is op dit moment weinig levensvatbaar. Neem nu het protest van senator Tom Tillis uit North Carolina over wat Trump doet met Groenland. Tegelijk zegt Tillis dat hij zich niet herverkiesbaar stelt voor de Senaat. Waarom zou Trump dan nog rekening met hem houden? Net zoals Marjorie Taylor-Greene protesteerde, maar prompt daarna het Congres verliet.

Er zijn barstjes zichtbaar, zeker in de ooit zo loyale fractie van MAGA-parlementsleden (mensen die door het vuur gingen voor Trump). Maar het is geen dijkbreuk. Het verzet is bescheiden en Trump zet het weg als persoonlijke frustratie of gefnuikte ambitie.

Pas bij de tussentijdse parlementsverkiezingen, de midterms, zal duidelijk worden wat het nieuwe profiel is van de kandidaat-parlementsleden: steunen ze Trump voor de volle 100 percent, of keren ze zich van hem af omdat hun kiezers morren. Sommige parlementsleden voelen de woede van hun kiezers over de duurder wordende ziekteverzekering. Een groeiende groep Republikeinen durft ook al eens mee te stemmen met de Democraten om hun kiezers tegemoet te komen.

Uiteindelijk worden parlementsleden altijd beoordeeld door hun (lokale) kiezers.

Het is een beetje vreemd dat Trump een brief stuurt naar de Noorse premier over Groenland, aangezien het niet Noorwegen maar Denemarken is dat de territoriale bevoegdheid heeft over Groenland, het grootste eiland ter wereld.

Trump klaagt in de brief dat hij zich niet langer in wil zetten voor vrede, aangezien het Noorse Nobelprijscomité hem de Nobelprijs voor de Vrede heeft ontzegd in oktober verleden jaar. Terwijl het Nobelprijscomité voor de Vrede geen instituut van de Noorse regering is. De brief van Trump verraadt flink wat rancune over de vredesprijs.

De achterliggende reden voor de eis om Groenland volledig te controleren, is natuurlijk de strijd om de macht in het Arctische Noordpoolgebied. Rusland en China zijn daar actief, en de VS wil de controle niet overlaten aan de Europeanen. Hij wil rechtstreeks de concurrentiestrijd aangaan met de twee andere grootmachten.

Het gaat niet alleen om militair overwicht, maar ook over de strijd om zeldzame grondstoffen, de strijd om de vis in wateren die steeds warmer worden door klimaatopwarming, en de strijd om de Noordwestpassage, een vaarroute tussen Novosibirsk en Moermansk, met een rechtstreekse doorgang van Canada naar Alaska.

Niet toevallig liet Trump enige tijd geleden ook uitschijnen dat Canada de 51ste staat van de VS zou moeten worden. Het past allemaal in deze geopolitieke context, in deze bitse machtsstrijd tussen grootmachten.

Terechte vraag! De VS toonde in het verleden al interesse in IJsland. In 1868 bekeek de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken William H. Seward de mogelijkheid om zowel Groenland als IJsland te kopen.

Trump heeft het er alleszins nog niet over gehad. Die situatie is ook anders: IJsland is een onafhankelijke staat, terwijl Groenland een grote mate van autonomie heeft, maar nog steeds tot Denemarken behoort.

Onlangs grapte de toekomstige Amerikaanse ambassadeur in IJsland over een annexatie van het eiland. Hij heeft dan wel zijn excuses aangeboden, het neemt de schrik niet weg. De IJslandse minister van Buitenlandse Zaken wil mogelijk een referendum houden om de aansluiting bij de Europese Unie te herbekijken.

In Amerika bestaat veel woede bij grote groepen mensen. Dat komt omdat de globalisering veel banen in de Amerikaanse fabriekssector heeft doen verdwijnen en mensen hun middenklassenbestaan zijn kwijtgeraakt. Die banen werden verscheept naar China en elders.

Ook de gevolgen van de financiële crisis zijn veel Amerikanen niet vergeten. Er leeft een breed gedragen gevoel dat de elite hen "genaaid" of belazerd heeft. Trump heeft hen altijd gezegd dat hij hun wraakengel is die de elite een les zal leren, dat hij het "moeras" van Washington droog zal leggen.

Er leeft een gevoel dat massale immigratie hun sociale positie bedreigt. Er leeft een gevoel dat van hen geprofiteerd is. Tel daarbij het leed in vele gezinnen omdat ze iemand verloren zijn in de oorlog in Irak of Afghanistan, en de ideologie van "America First" is een succesformule.

Alleen spiegelt Trump hen een paradijs voor, dat er volgens alle meetbare maatstaven niet is in de VS. Maar hij speelt het spel handig, heeft voor alles wat fout loopt een zondebok: het is de schuld van de oppositie, van de immigranten of van andere landen, waardoor zijn kiezers hem niet straffen als hij de beloftes niet nakomt.

Kortom: hij teert op de wanhoop van veel kiezers die hun lot willen verbeteren.

Als je geen boodschappen post op sociale media met je vrije en vranke mening over de heer Donald Trump en zijn beleid, zul je allicht probleemloos door de grensagent het land worden binnengelaten, Andre.

De vraag is eerder: wil je naar de VS reizen in deze context? Dat is een persoonlijke inschatting/beoordeling die je moet maken. In de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw gingen sommige Vlamingen ook onbezorgd en zonder morele bezwaren naar de Costa del Sol in Spanje, ondanks dictator Franco.

In de praktijk is het toerisme naar de VS al aanzienlijk afgenomen, omdat veel mensen zich toch zorgen maken over het grimmige politieke klimaat in de VS. Maar daar zul je in het straatbeeld wellicht weinig van merken.

Als je in de bergen van Montana of Wyoming rondtrekt, in de Rocky Mountains, ga je vooral grizzlyberen zien, en weinig politiek gehannes. Ook in in het toeristische hart van Manhattan zal je ongetwijfeld de 'full New York Experience' beleven.

Je zou denken: meer van hetzelfde. Maar dat is niet helemaal waar: J.D. Vance is een isolationist, focust zich liefst op binnenlands beleid, draagt het America First-principe hoog in het vaandel. Hij is in die zin meer een Trumpist dan Trump zelf.

Hij is meer gericht op het binnenland dan Trump, door zijn achtergrond als verarmde witte jongen in de Appalachen van Kentucky. Terug te lezen in "Hillbilly Elegy", zijn gelauwerde boek over zijn jeugd.

Vance is hoog opgeleid maar heeft zich in de voorbije jaren ook ontpopt tot een pitbull in dienst van Trump. U herinnert zich ongetwijfeld de aanval van Vance op Zelensky in het Witte Huis toen hij de Oekraïense president een gebrek verweet aan dankbaarheid tegenover Donald Trump.

Een vraag die vaak wordt gesteld, maar moeilijk te beantwoorden is.

Het lijkt vooral alsof Trumps leeftijd hem parten begint te spelen. Er zijn beelden van zijn blik die afwijkt tijdens persconferenties en vergaderingen, of dat hij voor de camera in slaap lijkt te vallen. Hij is dan ook al 79 jaar, aan het einde van zijn termijn zal hij de oudste president ooit zijn.

Trump herhaalt wel geregeld dat zijn gezondheid zo goed als perfect is. Onlangs schreef hij op sociale media dat hij een derde cognitieve test "fantastisch" had gedaan, maar een maand eerder had hij het ook al over een derde test. Het is niet duidelijk of hij het over dezelfde test had of zich vergiste.

De vraag die je stelt is relevant. Heel lang heeft Europa gehoopt en gedacht dat een soort inschikkelijkheid tegenover Trump zou helpen om de Amerikaanse president in te tomen.

X is inderdaad een socialemediaplatform dat eigendom is van Elon Musk. Veel journalistieke organisaties hebben er zich al uit teruggetrokken. Ikzelf ook, ook al omdat X een soort trollenfabriek is geworden waar nog maar weinig nuance te vinden is, en flink wat propaganda van Musk zelf.

Sommigen zeggen: je moet er op blijven, dan weet je wat er gebeurt, wat er allemaal op wordt gepubliceerd. Nieuwe initiatieven zoals Bluesky lokken immers minder volk dan gedacht. Het is de vrijheid van elkeen om te weten of hij meedoet of niet.

Je kunt je wel afvragen of de overheid niet meer regels kan opleggen om haattaal te stoppen. Of op zijn minst te beteugelen.

De interne en externe overheidscontrole is weggedeemsterd. Oude regels worden met voeten getreden, of inspecteurs-generaal die toezicht moesten houden zijn aan de deur gezet. Dat veroorzaakt een soort recht van de sterkste-mentaliteit, met een zweem van machtsmisbruik en nepotisme (door het bevoordelen van de eigen familie en vrienden).

Zo is Trump zijn fortuin toegenomen. Hij en zijn familie hebben geld verdiend aan investeringen in cryptomunten (World Liberty Financial), aan de mediaholding die gebouwd is rond zijn sociale mediaplatform Truth Social, aan zijn golf resorts die extra klanten aantrekken en waarvan het lidgeld fors oploopt (leden van de Mar-a-Lago-club krijgen - of: 'kopen' - bovendien ook toegang tot de president). Er zijn ook lucratieve deals gesloten in de Golfstaten voor de ontwikkeling van nieuwe prestigieuze vastgoedprojecten.

Inderdaad, want de Epstein Files Transparency Act was duidelijk: alle documenten binnen de zaak moeten worden vrijgegeven, met uitzondering van bewijsmateriaal van lopende onderzoeken en informatie van slachtoffers.

Vandaag is minder dan 1 procent van alle documenten vrijgegeven, waarvan een overgroot deel met zwartgelakte foto's en teksten. Het ministerie van Justitie zou naar eigen zeggen nog 2 miljoen documenten moeten doorlopen. Wanneer het ministerie meer zal publiceren, is niet bekend.

De Democraat Ro Khanna en Republikein Thomas Massie - die de Transparency Act hadden opgesteld - laten het er alleszins niet bij. Zij willen dat het ministerie een onafhankelijke buitenstaander toelaat om de documenten te bekijken en de publicatie te versnellen. "Zonder een onafhankelijk proces geloven wij niet dat het ministerie de documenten zal voorbrengen die vereist zijn volgens de wet", klonk het in een verklaring.

ICE treedt op waar het wil. Soms kan je hun activiteiten niet ontlopen. Dus de kans dat je ICE aan het werk ziet op Staten Island is niet geheel onbestaande. Maar ze vallen ook niet zomaar huizen binnen natuurlijk. Soms gaan ze daarbij driest te werk, als ze denken dat er zich een hele groep mensen bevinden die criminele activiteiten hebben ontwikkeld. Maar soms ook niet, het is niet altijd helder. Daardoor ontstaat een angstklimaat, en dat is ook de bedoeling van het beleid: angst creëren en daardoor immigratie in alle vormen naar de VS ontmoedigen.

Dat de Democraten nog geen grote namen opvoeren, is niet vreemd. Hoe sneller een kandidaat zijn of haar ambities bekendmaakt, hoe meer tijd er is om politieke campagnes en aanvallen tegen die persoon op te starten.

Er zijn wel een paar figuren die zich nu al profileren. Vooral de gouverneur van Californië Gavin Newsom springt in het oog: bij gebrek aan een Amerikaanse delegatie op de klimaattop in Brazilië trok hij naar de bijeenkomst, en om Trump te treiteren doet hij graag diens socialemediastijl na.

En ook Kamala Harris sluit een nieuwe poging in 2028 niet uit.

Als het zou gebeuren, dan kan het twee zaken betekenen.

Of het Amerikaanse Congres (het parlement ) heeft het 22ste amendement van de grondwet veranderd, waardoor een derde termijn mogelijk wordt. Alleen: zo'n wijziging neemt veel tijd in beslag, meestal enkele jaren. Eerst moet het Congres er in beide kamers (Huis en Senaat) met een tweederdemeerderheid mee akkoord gaan. En dan moeten drie kwart van alle staten dat akkoord nog ratificeren. Met andere woorden: dat gaat dus niet gebeuren voor het einde van Trump zijn tweede ambtstermijn.

Als Trump zou gaan voor een derde termijn (en er worden nu al her en der petjes verspreid met "Trump 2028") dan komt dat waarschijnlijk neer op een staatsgreep. Of op zijn zachtst gezegd: een veronachtzaming van de grondwet.

Als dát gebeurt, dan bestaat de democratie in Amerika de facto niet meer.

Dat kan zeker, en als de volgende president een Democraat is, zal dat hoogstwaarschijnlijk ook gebeuren.

Op zijn eerste dag schrapte Trump bijvoorbeeld bijna 80 presidentiële besluiten van zijn voorganger Joe Biden. Die decreten gingen onder meer over diversiteitsprogramma's, klimaatmaatregelen en vaccinatieverplichtingen.

Ook Biden heeft in 2021 decreten van Trump teruggedraaid. Een daarvan is 'Schedule F', de mogelijkheid om federale medewerkers makkelijker te ontslaan en te vervangen door Trump-aanhangers.

Dat decreet heeft president Trump ondertussen opnieuw ingevoerd.

Afraden niet. Een goede voorbereiding lijkt mij belangrijker.

Vooral transpersonen lijken risico te lopen. We weten dat de regering-Trump een genderneutrale 'X' op identiteitsbewijzen niet langer aanvaardt om paspoorten goed te keuren. En ook het ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwt dat er "een veranderende houding is ten opzichte van de LGBTQ+-gemeenschap".

Eenmaal in de VS hangt ook veel af van de regio: zijn er antidiscriminatiewetten in de lokale wetgeving en hoe groot is de sociale acceptatie?

We zien alleszins dat veel mensen enige angst hebben om nu naar de VS op reis te gaan. Internationaal toerisme is dan ook sterk gedaald.

Mja, maar... het 22e amendement van de grondwet legt een limiet van 2 termijnen op voor presidenten. Om dat aan te passen, moet tweederde van het Huis van Afgevaardigden én de Senaat instemmen om die limiet af te schaffen. Daarna moet nog eens driekwart van de 50 staten de grondwetswijziging goedkeuren. Die steun heeft Trump niet.

Er is wel een 'loophole' om een derde termijn te dienen. Als een Republikeinse kandidaat de verkiezingen van 2028 wint met Trump als vicepresident en dan beslist om meteen af te treden, kan Trump opnieuw aan de macht komen. Maar Trump heeft zelf al gezegd dat dat idee iets "te schattig is" voor hem.

Dat is zeker een mogelijkheid. Trump vreest daar overigens zelf voor. "We moeten winnen," zei hij aan de Republikeinse parlementsleden, "anders gaan ze me proberen af te zetten".

Vraag is hoe productief een impeachmentprocedure is. Tijdens zijn eerste ambstermijn zijn twee zo'n procedures opgestart. Telkens zonder succes. Je hebt een meerderheid van twee derden van alle 100 senatoren (67/100) nodig om een president uit zijn ambt te zetten.

Zo'n meerderheid is heel moeilijk te vinden, in een tijd waarin de Republikeinen zo loyaal zijn aan Trump.

Checks and blances bestaan nog, op papier. Als de president iets doet, kan het parlement hem afremmen (maar dat gebeurt nu niet, uit extreme loyauteit van zijn partijgenoten).

Rechtbanken maken soms beslissingen ongedaan van Trump, maar andere rechters kunnen die dan weer ongedaan maken. Terwijl de procedures lopen, wordt het beleid gewoon uitgevoerd. Wanneer er dan een finale beslissing valt, is het kalf meestal al verdronken.

Trump schaft ook sommige vangrails in het systeem gewoon af (zoals de inspecteurs-generaal die toezicht houden op overheidsdepartementen), of hij negeert de tegenstand van politici of rechtbanken.

De scheiding der machten is zo steeds meer theorie: Trump breidt eigenhandig zijn presidentiële macht uit, welhaast die van een zonnekoning.

Als de Democraten winnen, wordt het nagenoeg onmogelijk voor Trump om nog grote wetten door het Congres te sluizen (bijvoorbeeld belastingverlagingen die hij wil, of het verminderen van sociale voorzieningen). Hij zal er geen meerderheid voor vinden.

Tegelijk: als de Democraten wetten goedkeuren die Trump niet aanstaan, kan hij zijn presidentiële veto gebruiken. Dan wordt de door de parlementsleden goedgekeurde wet toch niet van kracht.
Het gevolg van de machtsdeling tussen de president en een (voor hem vijandig) Congres is wellicht: wettelijke stilstand.

Soms noemen ze dat in het jargon een do-nothing-Congress, een parlement dat niets voor elkaar krijgt (door de verlammende machtsdeling).

Trump zal dan regeren via het afkondigen van presidentiële decreten (wat hij nu ook al grotendeels doet). Die zijn dan enkel geldig voor de duurtijd van zijn presidentschap.

Wij hadden die ook verwacht, maar die is er uiteindelijk niet gekomen. Het Hooggerechtshof kondigt ook niet op voorhand aan over welke zaken een uitspraak zal komen. Maar de beslissing over de importtaksen zal normaal niet lang meer op zich laten wachten.

Zelfs als de hoge rechters oordelen dat de huidige importtarieven illegaal zijn, betekent dat niet het einde van Trumps economisch beleid. De president kan ook nog de Trade Act van 1974 gebruiken. Die geeft Trump de macht om landen 150 dagen lang een importtaks van maximaal 15 procent op te leggen om handelstekorten aan te pakken.

Voor verlengingen van die maatregelen heeft de president wel de goedkeuring van het Congres nodig.

Daar zijn meerdere redenen voor. Ten eerste gelooft Trump dat de wereld de Verenigde Staten te lang "in 't zak heeft gezet". Er was een handelstekort met heel wat landen, wat betekent dat de VS meer importeerde dan die landen. Met zijn taksen wil Trump meer evenwicht creëren.

Daarnaast is er 'America First'. Door de importtaksen hoopt Trump dat bedrijven hun fabrieken en productie naar de Verenigde Staten zullen verhuizen. Want binnenlandse productie betekent geen importtaks.

Tot slot is de importtaks een economisch wapen geworden. Landen die zich niet naar de wil van Trump schikken, riskeren hogere importheffingen. Dat zagen we onder meer tijdens de opbodoorlog met China, maar ook recent binnen de spanningen rond Groenland.

Er is zeker meer geopolitieke onzekerheid en risico op conflict dan ik vorig jaar had verwacht. Tijdens de campagne was Donald Trump de kandidaat die zei dat hij internationale conflicten zou oplossen, de oorlog in Oekraïne zelfs in 24 uur. Hij heeft ook meermaals gezegd dat hij de VS niet meer in eindeloze conflicten zou storten. 

We dachten dat zijn America First-ideologie zou betekenen dat hij zich vooral zou toespitsen op binnenlands beleid, zoals het naar beneden halen van de prijzen in de supermarkt.

De bombardementen in Iran, de militaire interventie in Venezuela en de dreiging die er nu momenteel is rondom Groenland is dan ook verbazingwekkend en onverwacht. Het inzetten van de militaire overmacht van het Amerikaanse leger lijkt verleidelijker dan verwacht, voor Trump.

We wisten wel al sinds zijn eerste ambtstermijn dat Donald Trump niet veel liefde heeft voor de NAVO of de EU. Maar de schaal van de uitdagingen verbaast wel de hele wereld.

De vraag is ook hoe populair Donald Trump zich hiermee maakt in het binnenland, want de meeste Amerikanen zijn er geen voorstander van om Groenland te verwerven. Zeker niet nu de prijzen in de supermarkt hoog blijven en door het tarievenbeleid alleen maar hoger dreigen te worden.

Indien het geen grap is, en hij zou de midterms niet laten doorgaan, dan kunnen we zeggen dat de democratie in de VS in feite niet meer bestaat.

Ik denk dat de midterms zullen doorgaan. De vraag is alleen hoe Trump zal reageren op een nederlaag. Wordt hij nog agressiever? Gaat hij nog meer de autocratische tour op, zonder rekening te houden met de parlementaire obstakels die door de Democraten worden opgeworpen? Aanvaardt hij de uitslag of zegt hij dat de Democraten de uitslag vervalst hebben?

Voorlopig is het allemaal speculatie, geen wetenschap.

De prijs van eieren is op nationaal niveau ongeveer 20 procent gedaald: 12 eieren kosten nu ongeveer 4 dollar.

Maar een belangrijke kanttekening: tussen oktober 2024 en maart 2025 hadden de Verenigde Staten last van vogelgriep. In de eerste 5 weken van 2025 stierven meer dan 20 miljoen kippen door de ziekte. Het waren dus vooral de tekorten en minder het beleid van Biden die de prijzen deden stijgen, zoals Trump beweerde.

Andere producten zijn op een jaar tijd trouwens wel een stuk duurder geworden. Rundvlees is met meer dan 16 procent duurder geworden, sinaasappelsap zelfs 37 procent. Ook de prijzen van elektriciteit, brood en kip liggen ondertussen hoger.