"Kruidenwijn, biet en koriander": middeleeuws avondmaal gereconstrueerd na opgravingen Sint-Baafskathedraal Gent 

Archeologen voerden van 2019 tot 2021 grootschalige opgravingen uit rond de Sint-Baafskathedraal in Gent. Ze gaven al bijzonder veel unieke informatie bloot. Zo werd er een stuk enorm oude intacte bodem gevonden waarmee archeologen tot 18.000 jaar terug in de tijd konden kijken en het gebied konden reconstrueren, nog lang voor er sprake was van de stad Gent. 

Er werden ook ruim 1.000 middeleeuwse skeletten teruggevonden op het voormalige parochiekerkhof, de oudste exemplaren dateren uit de 11e en de 12e eeuw. De menselijke resten werden ook in knekelmuurtjes opgestapeld. De archeologen vonden bovendien een kinderkerkhof. De voorbije jaren is er verder onderzoek uitgevoerd en dat levert nieuwe, opnieuw opmerkelijke informatie op. 

Bij de opgravingen vonden de archeologen ook menselijke resten in de crypte. "De vondsten waren een pak beter bewaard dan de botten op het parochiekerkhof", zegt Janiek De Gryse. 

"Er zijn stalen genomen ter hoogte van het bekken, daar zitten vaak resten van de darminhoud. De UGent heeft deze stalen onderzocht en kon zo de laatste maaltijd van de overledenen deels reconstrueren. Het is vrij uniek dat we zo dicht bij de laatste levensuren van deze mensen kunnen komen." 

Er werden sporen van honing, anijs, kruidnagel en wijn gevonden. Ze wijzen op medicinale bereidingen, een beetje te vergelijken met een siroop nu", verklaart De Gryse. Het gebruik van dergelijke kruidige wijnen, zogenaamd 'hippocras', als geneesmiddel in de middeleeuwen was al breder bekend. "Nu weten we dat de drank in de laatste levensuren werd gedronken." 

"Bij 1 individu konden we ingrediënten van de vermoedelijk laatste maaltijd terugvinden. Het ging om een bereiding met graan, biet, koriander, komkommerkruid en erwt", zegt De Gryse. "We wisten al dat middeleeuwers deze zaken aten, uit sporen in de beerputten. We zien deze specifieke levensmiddelen nu in 1 maaltijd gecombineerd, en dan nog de laatste. Dat is heel bijzonder." 

"Er was een kinderkerkhof, zoals dat nu ook nog op sommige plaatsen bestaat. Opvallend is dat de maximale leeftijd er 7 jaar bedroeg. Oudere kinderen werden bijgezet bij de volwassenen", zegt De Gryse. De kindersterfte was hoog, 1 op de 5 kinderen stierf.

"De meest opvallende vondst bevond zich echter net buiten het kerkhof in een aangrenzend gebied, waar de huidige sacristie staat. Daar werden in een soort bijgebouw 18 prenatale kinderen gevonden. Het ging om jonge baby's, ongeboren kinderen en foetussen. Bijna de helft was jonger dan 32 weken. Dat was tot in de 18e eeuw de grens om levensvatbaar ter wereld te komen."

"In de middeleeuwen mochten ongedoopte kinderen niet begraven worden in gewijde grond, op het kerkhof. We vinden vaker lichamen in tuinen en onder keukenvloeren. Hier zien we een andere, meer pragmatische oplossing. De kinderen werden aan de rand van het kerkhof begraven."

De vondst van het bijzondere kerkhof voor ongedoopten zet archeologen ook aan het denken. "De mogelijkheid bestaat dat bijgebouwen of -kapellen ook elders deze functie hadden, zonder dat we daar eerder acht op hadden geslagen", besluit De Gryse.