Vlaams Parlement voelt regering aan de tand over subsidierelletjes, professor: "Niet zo proper in tijden van besparingen"

'PS-cultuur in Vlaanderen', de oppositie moest niet lang twijfelen om die boutade uit de binnenzak te trekken na wat zich vorige week binnen de Vlaamse meerderheid afspeelde. Drie verhalen over subsidies volgden elkaar op. En elke partij binnen de Vlaamse regering leek wel boter op het hoofd te hebben. 

Eerst was er de discussie in het Vlaams Parlement over de miljoenensubsidie die minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) had gegeven aan Thomas More, nadat een aanbesteding was stopgezet. 

Dan waren er vragen over een subsidie van 5 miljoen euro voor een vzw van de Boerenbond die Landbouwminister Jo Brouns (CD&V) had uitgedeeld. Daarbij was ook een gewezen kabinetsmedewerker van Brouns naar die vzw overgestapt.

En ook minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) kwam in het nieuws met subsidies van meer dan een half miljoen euro voor vzw waarvan een oud-kabinetsmedewerker voorzitter is.

"Niet zo proper allemaal", oordeelt professor bestuurskunde Bram Verschuere (UGent) in De Ochtend op Radio 1. "Zeker niet in tijden waarin de regering mensen oproept om wat zuiniger te zijn, de roep ook naar een kerntakendebat, de bredere discussie over waarin een overheid nog moet investeren. Dit wekt toch de indruk dat er achter de schermen deals worden gesloten: 'Ik geef u dit, dan krijg ik dat'."

De indruk, voor de oppositie is dat voldoende, maar de vraag is natuurlijk of wat er gebeurd is ook wettelijk is. "Een subsidiebeslissing kan legitiem zijn", zegt Verschuere. "Je mag ook van een overheid verwachten dat die investeert in organisaties die taken opnemen die ze belangrijk vindt. Het punt is hier vooral de manier waarop dat beslist wordt. En dat werkt ook een beetje op de inhoud."

"Dus mag het? Dat is niet altijd even duidelijk. De vraag is of de manier waarop het gebeurt wel verstandig is. Politici vermijden beter de schijn van favoritisme. En ze zouden volgens mij beter beseffen dat die procedures - adviezen van de inspectie van Financiën, correcte aanbestedingsprocedures, expertencommissies, … - er voor een stuk ook zijn voor hun geloofwaardigheid. Je wilt niet de indruk creëren dat je daar losjes mee omspringt."

Verschuere erkent wel dat de theorie van hierboven vaak botst met de praktijk van de echte wereld. "Je bent weinig met een correcte aanbestedingsprocedure als er heel weinig mensen zijn die die taak kunnen uitvoeren. Soms is een beleidsdoel zo specialistisch dat er zeker in het kleine Vlaanderen weinig expertise is. Dan is er niks verkeerd mee om de subsidie aan een unieke, hoog aangeschreven organisatie toe te kennen."

Maar wees daar dan open en duidelijk over, vindt hij. "Met transparantie kan je dit soort debatten achteraf vermijden."

Onafhankelijk Vlaams Parlementslid Maurits Vande Reyde riep in De Ochtend op om die subsidiebeslissingen stuk voor stuk naar het parlement te brengen. "Dat gebeurt ook op lokaal niveau. Daar wordt elke subsidie goedgekeurd door de gemeenteraad. In Vlaanderen is dat niet zo: daar wordt bijna alles geregeld via besluiten van de Vlaamse regering. Enkel op de heel grote lijnen heeft het parlement iets te zeggen."

Verschuere nuanceert dat idee. "Als hij bedoelt dat elke subsidie in het parlement bediscussieerd en gestemd moet worden, dan zou het systeem onwerkbaar kunnen worden. Maar als hij wil dat er wat sneller inzicht moet worden gegeven in de inhoud, de procedures en de motivaties van subsidiebesluiten, dan heeft hij een punt. Het parlement moet zo zijn controlerende functie kunnen uitvoeren."