"Kibbelkabinet op steroïden": hoe relletjes en subsidies de geloofwaardigheid van de Vlaamse regering ondermijnen

Mooi oogde het toch niet deze week, het politieke gehakketak tussen de Vlaamse regeringspartijen N-VA, Vooruit en CD&V. N-VA-onderwijsminister Zuhal Demir werd in het parlement stevig aangepakt over de miljoenensubsidie die ze gaf aan de Thomas More-hogeschool, terwijl een eerdere aanbesteding daarover werd stopgezet.

Daarop sloeg Demir snoeihard terug naar Vooruit, vertelt Nicolas Bouteca, professor politicologie aan de UGent, in De Ochtend op Radio 1. "Dat was op het randje van vijandig. Het ging niet louter om een inhoudelijke onenigheid. Het werd echt bijna persoonlijk, hoe ze tekeerging tegen Hannelore Goeman van Vooruit. Dat zijn we eigenlijk niet gewend op het Vlaamse niveau."

Bouteca spreekt daarom over een "kibbelkabinet op steroïden". Maar waar komt die onderlinge ergernis dan vandaan? "Dat heeft te maken met een fenomeen dat je overal ziet: dat partijen in een regering op zoek gaan naar hun eigen profiel."

"Partijen die in een regering stappen, die meebesturen, riskeren wat grijzer over te komen", legt hij uit. "Dat zorgt voor twijfel. De laatste jaren zie je in de Belgische politiek dat die partijen dan nog steeds hun profiel willen tonen, willen laten zien waar ze echt voor staan en wat hun partijprogramma is." 

En dat leidt soms tot gekletter in regeringen. "Maar wat we de afgelopen week zagen, ging toch een stapje verder. Dat was echt vijandigheid."

Wat meespeelt, is dat er ook gewoon weinig alternatieven zijn. De Vlaamse regering zou in theorie wel kunnen vallen, maar dat kan op dat niveau nooit tot vervroegde verkiezingen leiden. Het Vlaams Parlement is nu eenmaal een legislatuurparlement, dat dus altijd de volle 5 jaar uitzit. Dat betekent dat je enkel een nieuwe regering zou kunnen maken met de huidige zetelverdeling in het Vlaams Parlement.

"Je ziet dat Vlaams Belang toch wel een heel grote speler geworden is, waardoor alternatieve coalities zónder Vlaams Belang heel moeilijk denkbaar zijn. Dus sommigen zeggen dat de regering in een zetel zit en zich dit wel kan veroorloven. Anderzijds: je verwacht wel bestuur en voldoende slagkracht van zo'n regering."

En dan draaien de blikken naar minister-president Diependaele. Kan hij die schwung er weer in krijgen? "Ik weet het niet, ik twijfel er wat aan", zegt Bouteca. "Diependaele is De Wever niet, de meest populaire politicus van de meest populaire partij in het land. Diependaele is toch wat minder populair, zelfs dan een aantal ministers in zijn regering. Dus ik weet niet of de boodschap van Diependaele zo luid doorklinkt."

Alle 'politique politicienne' op een stokje: Bouteca wil ook waarschuwen voor de inhoud van de relletjes binnen de regering. "Ik denk dat men toch eens goed moet kijken naar waarmee het eigenlijk allemaal begonnen is. Dat was een soort subsidierel: er gebeurt niks illegaals, maar als burger verwacht je toch dat er enige objectiviteit aan de dag wordt gelegd bij het verdelen van dat belastinggeld."

En dat verwijt van 'vriendjespolitiek' borrelt niet voor het eerst op bij deze Vlaamse regering. De politicoloog verwijst naar de discussie rond de besparingen in de subsidies voor middenveldorganisaties. "Bepaalde Vlaams-nationalistische organisaties bleken na een doorlichting niet meer in aanmerking te komen voor overheidsgeld. Toen is er een hele koehandel opgezet om dat toch mogelijk te maken."

"Boven die Vlaamse subsidiepot hangt zo stilaan de geur van vriendjespolitiek", analyseert hij. "Volgens sommigen is er zelfs sprake van een 'PS-cultuur' in Vlaanderen (oppositiepartij Groen gebruikte die woorden in De Standaard, red.). Dat verwijt moet toch heel hard aankomen bij een Vlaams-nationalistische minister-president als Diependaele, die in de vorige regering werk gemaakt heeft van de transparantie rond subsidies."

"Ik denk dat men daarover toch eens duidelijk moet zijn tegenover de Vlamingen en aantonen dat men wel degelijk objectieve maatstaven hanteert om dat geld te verdelen. Want dat idee is nu toch wel een beetje verdwenen."