Cadeaubon van bedrijf dat ermee ophoudt? Dit kan je (proberen te) doen 

'WinWin'-luisteraar Hilde koopt bij een wellnesscentrum voor 300 euro aan cadeaubonnen als kerstcadeau voor haar kinderen. Nog geen drie weken later kondigt het bedrijf plots aan dat ze ermee stoppen. Het centrum is dicht, de bon nog gebruiken is dus onmogelijk. Hilde voelt zich bedrogen en wil haar geld terug. Omdat het bedrijf (nog) niet failliet is, heeft Hilde extra mogelijkheden om dat te proberen, zegt professor Faillissementsrecht Diederik Bruloot van de UGent.

"Het is een vrij goede zaak dat de onderneming in kwestie nog niet failliet is. Hilde heeft in dit geval het recht om haar geld terug te vragen. Als je een bon koopt, sluit je een contract met een handelaar. Maar als een van beide partijen laat weten dat hij niet meer zal doen wat hij beloofd heeft, dan kan je die overeenkomst laten ontbinden."

"Dat kan vrij eenvoudig door een brief of e-mail te sturen naar het bedrijf waarin je zegt dat je de overeenkomst opzegt omwille van de sluiting en een terugbetaling te eisen. Dat hoeft geen aangetekende brief te zijn, het belangrijkste is dat het op een schriftelijke manier gebeurt. Je hebt daar geen rechtbank voor nodig."

Je bent dan misschien wel in je recht, maar toch sta je als consument nog steeds in een zwakke positie. Als de zaakvoerder onbereikbaar is, je vraag negeert of de brief zelfs niet eens aanvaardt of leest, dan zit er niets anders op dan hem voor de rechtbank te dagen. Alleen... Dat kan je best wat geld kosten, zelfs al zou je de rechtszaak winnen. Je advocaat moet tenslotte ook betaald worden, en in het geval van Hilde zullen die kosten wellicht hoger uitkomen dan het bedrag dat ze graag terug wilt. Financieel gezien is het dus vaak zinloos om voor een relatief laag bedrag naar de rechter te stappen. Een pijnlijke realiteit waar ook malafide ondernemingen wel eens misbruik van durven te maken.

"Mensen die een algemene rechtsbijstandsverzekering hebben afgesloten die dit soort van geschillen dekt, kunnen daar wel een beroep op doen. Zij kunnen op kosten van de verzekering een advocaat onder de arm nemen waardoor het misschien wel weer zinvol wordt om juridische stappen te ondernemen." Zo'n rechtsbijstandverzekering kost wel ook al gauw tot een paar honderden euro's per jaar.

Een bedrijf dat amper een paar weken voor een weloverwogen sluiting nog cadeaubonnen verkoopt, is dat een bedenkelijke actie? "Het leunt dicht aan bij bedrog", stelt professor Bruloot. "Ik hoop dat er een goeie reden is waarom dat gebeurd is. Want dat kan natuurlijk altijd, denk maar aan een brand of plotse zieke van een zaakvoerder. Maar als een bedrijf zoiets toch bewust doet, dan ga je richting oplichting."

Nog moeilijker wordt het wanneer het bedrijf waarvan jij nog een cadeaubon hebt liggen failliet wordt verklaard. "Dan wordt de hoop dat je je geld ooit nog terugziet nog kleiner en moet je vooral ook veel geduld hebben. Dan word jij als klant een schuldeiser, maar als gewone consument moet je achteraan de rij aansluiten. Op het moment dat jij aan de beurt komt, is het geld vaak al op." Bij een faillissement wordt er een curator aangesteld die aan het hoofd komt te staan van de onderneming. Het is zijn of haar taak om alle schulden en de financiële middelen die overblijven in kaart te brengen en zoveel mogelijk schuldeisers uit te betalen. Dat kunnen banken of leveranciers zijn, maar even goed personeelsleden die nog op hun loon wachten of klanten met ongebruikte cadeaubonnen of die voorschotten hebben betaald.

Een curator kan er ook voor kiezen om een uitverkoop te organiseren om op die manier nog zoveel mogelijk inkomsten te genereren. Dat geld gaat dan naar de schuldeisers. Om die reden zal je met een cadeaubon vaak niet meer kunnen betalen bij zo'n uitverkoop na een faillissement.

"Ik moedig mensen altijd aan om zeker een aangifte van hun schuldvordering te doen bij de curator. Ook al weet je dat de kans heel klein is dat je daardoor je geld zult terugkrijgen. Op die manier kan de curator bijvoorbeeld bepaalde patronen ontdekken. Stel dat een onderneming systematisch tijdens de laatste weken of maanden cadeaubonnen is blijven verkopen of voorschotten is blijven factureren terwijl de zaakvoerder eigenlijk wist dat hij die overeenkomsten nooit zou kunnen nakomen, dan kan de curator die bevindingen doorgeven aan het parket. Zo kunnen de zaakvoerders eventueel toch nog aansprakelijk worden gesteld."

Of een bedrijf al dan niet officieel failliet is verklaard, kan je zelf nakijken door het ondernemingsnummer van het bedrijf in te geven in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO) . Daar kan je ook terugvinden wie door de rechtbank werd aangesteld als curator. Vaak is dat een gespecialiseerde advocaat.

Het is dan belangrijk om contact op te nemen met de curator om je aan te melden als schuldeiser. Dat kan door de curator op te bellen of een e-mail of brief te sturen. Hij zal je dan inlichten hoe de rest van de procedure verder moet verlopen. Je zal natuurlijk ook de nodige bewijzen van je aankoop of voorschot moeten bezorgen. Je kan ook via het online platform RegSol  een aangifte van je schuldvordering indienen."

Vermoed of hoor je dat een bepaalde winkel binnenkort wel eens failliet zou kunnen gaan? Dan doe je er goed aan om je cadeaubon zo snel mogelijk op te gebruiken. Het liefst van al nog in de fysieke winkel.