Rusland probeert ook deze winter Oekraïners op de knieën te krijgen: "Kou zal hen niet helpen de oorlog te winnen"

Er gaat bijna geen dag voorbij of er lopen berichten binnen over stroomonderbrekingen in Oekraïne, rechtstreeks door Russische aanvallen op energie-infrastructuur of omdat de Oekraïense autoriteiten de stroom zelf tijdelijk afsluiten om erger te voorkomen.

In de hoofdstad Kiev zit momenteel zo'n 70 procent van de stad zonder stroom, maakte staatsenergiebedrijf Ukrenergo bekend. "De Russen proberen de stad af te sluiten", klinkt het. Volgens de burgemeester van de stad zitten ook honderden appartementsgebouwen zonder verwarming.

Het is inmiddels de vierde oorlogswinter in Oekraïne en de Russische strategie is intussen bekend. In de winter van 2022-2023 paste Rusland die voor het eerst toe: door energie-infrastructuur te bestoken de Oekraïners letterlijk in de kou zetten en zo bevolking en leger hopelijk op de knieën krijgen. "Cynische Russische terreur", noemt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky het.

Die eerste oorlogswinter heeft het niet gewerkt. De Oekraïense autoriteiten deden er alles aan om elektriciteit, verwarming en water zo snel mogelijk weer aan de praat te krijgen en bleken daarbij zeer inventief te werk te gaan. De omvang van de bombardementen was destijds ook niet zo groot, dat herstellingen niet meer mogelijk waren.

De Oekraïners breken, heeft Rusland dan ook niet kunnen doen. Integendeel: in de hoofdstad Kiev en andere steden ging het stadsleven grotendeels zijn gang, onder meer dankzij de vele generatoren in cafés, restaurants en op het werk.

Ook de voorbije winters bleken de Oekraïners inventief en veerkrachtig genoeg om zich door de Russische aanvallen en barre weersomstandigheden te slaan. De vraag is of dat deze winter ook nog lukt.

Daar zijn meerdere redenen voor. Ten eerste worden de Russische aanvallen op de Oekraïense energie-infrastructuur alsmaar driester: Rusland zet meer (ballistische) raketten en drones in. Daarnaast valt het dezelfde installaties ook verschillende keren aan. In sommige gevallen week na week na week.

Deze winter zijn de Russische aanvallen op energie-infrastructuur ook geen fenomeen van de laatste weken. Ze zijn al maanden bijna een constante. Rusland viseert daarbij ook geregeld hoogspanningskabels, zeg maar de ruggengraat van het net.

"Het is nog maar oktober en nu al zijn tientallen energiecentrales, transformatorstations en hoogspanningslijnen geraakt", tekende correspondent Arnaud De Decker 3 maanden geleden op bij een Oekraïens parlementslid. "Het is onmogelijk om alles te beschermen. Je kunt een transformator afdekken met beton, maar geen hele thermische centrale. Het hangt dus volledig af van onze luchtverdediging."

De Oekraïners mogen dan wereldkampioen lijken in het herstellen van aangerichte schade, het mag niet verbazen dat ook daar ooit een einde aan komt. Sommige infrastructuur is inmiddels zo zwaar beschadigd, dat ze nog moeilijk hersteld kan worden.

Het gevolg is dat de bevolking in meerdere regio's het steeds harder te verduren krijgt. In Kiev getuigen inwoners dat ze al 4 dagen geen elektriciteit, verwarming en water meer hebben. En dat bij temperaturen die stevig onder het vriespunt duiken. De stroomonderbrekingen laten zich niet alleen thuis voelen, maar ook op het werk. Een vrouw in Kiev getuigt dat ze niet meer kan gaan werken, omdat de generator het er heeft begeven. 

Kortom: de omstandigheden worden alsmaar slechter. Eind vorige week riep de burgemeester van Kiev de bevolking van de stad daarom op om tijdelijk te vertrekken, als dat mogelijk is.

Wie naar plaatsen kan waar voedsel en warmte beschikbaar zijn, kan dat maar beter doen, was zijn boodschap. "Alles samen is het heel moeilijk om hier te zijn, naar het werk te gaan en een leven te leiden", beaamt correspondent Arnaud De Decker, die vrijdag in Kiev aankwam.

Rusland zelf blijft volhouden dat het de Oekraïense energie-infrastructuur niet aanvalt om de bevolking te raken, maar omdat die infrastructuur "gebruikt wordt door de Oekraïense strijdkrachten en bedrijven van het militair-industrieel complex". Weinigen hechten er geloof aan dat dat de (enige) reden is.

Of Ruslands aanvalsplan deze winter wel zal slagen en de Oekraïners op de knieën kan krijgen, valt echter af te wachten. De autoriteiten blijven doen wat ze kunnen. Specialisten werken de klok rond en herstelwerkzaamheden gaan dag en nacht door, benadrukt de burgemeester van Kiev vandaag nog eens.

Zelensky heeft het over een "waarlijk monumentale inspanning die heel veel betekent voor onze burgers: het normale leven herstellen na voortdurende Russische terroristische aanvallen".

De overheid raadt de bevolking ook geregeld aan om zuinig te zijn met energie, wat ertoe kan leiden dat geforceerde stroomonderbrekingen minder lang moeten duren. 

Lokale autoriteiten helpen inwoners ook met het dichtmaken van huizen of appartementen, waar door de vele bombardementen de ruiten zijn weggeblazen. Geen pretje bij deze temperaturen. En dan zijn er ook nog de zogenoemde 'Punten van onoverwinnelijkheid'. Dat zijn veelal tenten die in verschillende steden worden opgericht, waar mensen zich even kunnen verwarmen, iets warms kunnen drinken en hun telefoon of andere apparaten kunnen opladen. 

De zware Russische aanvallen en de gevolgen ervan komen hard binnen en de Oekraïners zien meer en meer af. Maar dat wil niet zeggen dat ze zich zomaar zullen overgeven of er plots voor zullen openstaan dat hun regering grote toegevingen aan Rusland doet.

President Zelensky blijft geloven in het verzet van leger en bevolking. "Rusland moet leren dat de kou het land niet zal helpen om de oorlog te winnen." Een 49-jarige vrouw uit Kiev verwoordt de Oekraïense veerkracht als volgt: "En met wie zouden we moeten onderhandelen? Je kunt niet onderhandelen met de duivel..."