Meta blokkeerde al 544.000 profielen van Australische tieners na verbod op sociale media

Sinds 10 december zijn socialemediaplatformen als Facebook, Instagram, YouTube, TikTok, Snapchat, X en Threads verplicht om Australische gebruikers jonger dan 16 jaar te blokkeren. Ook streamingplatforms Kick en Twitch vallen daaronder. Australië is het eerste land ter wereld dat zo'n ban heeft ingevoerd.

Meta, het bedrijf van techmiljardair Mark Zuckerberg, heeft verklaard dat het tussen 4 en 11 december, de week voorafgaand aan het verbod, 544.052 tieneraccounts heeft geblokkeerd. Het gaat om 330.639 Instagramprofielen, 173.497 profielen op Facebook en 39.916 op Threads.

Een maand na de invoering zijn de meningen in Australië nog steeds verdeeld. De Australische Amy, 14 jaar, getuigt bij de Britse openbare omroep BBC dat ze zich voor het eerst in jaren "bevrijd" voelt nu ze niet langer "gebonden" is aan haar smartphone. Ze zegt wel dat ze het mist om Snapchat-berichtjes te sturen naar vriendinnen, maar dat ze wel nog contact houdt door bijvoorbeeld te sms'en.

De 13-jarige Aahil ziet dat anders. Hij wist, net als veel van zijn vrienden, de ban te omzeilen en zit nog dagelijks op YouTube, Snapchat en gamingplatformen. Hij vertelt aan de BBC dat er "niet veel is veranderd".

Op de Australische nieuwszender ABC News getuigt een moeder dat haar 14-jarige dochter nog steeds op sociale media zit en dat ze niet van plan is om daar iets aan te doen. "Waarom zou ik iets verbieden waarvan ik weet dat ze er verantwoordelijk mee omgaat?", zegt ze bij ABC. 

Een andere moeder zegt dat haar 12-jarige dochter de ban wist te omzeilen en dat ze niet van plan is om het te verbieden. "Ze gaat het anders toch doen achter mijn rug om", klinkt het.

Daar wijst ook de Australische oppositie op. "Veel accounts van jongeren onder de 16 jaar zijn niet gedeactiveerd, terwijl andere profielen die aanvankelijk waren verwijderd, inmiddels weer actief zijn", zegt Melissa McIntosh, de Australische schaduwminister van Communicatie, in de Britse krant The Guardian.

"Er worden nieuwe accounts aangemaakt en de tools voor leeftijdsverificatie waarvan de regering had verzekerd dat ze effectief zouden zijn (bijvoorbeeld gezichtsherkenning, red.), blijken erg eenvoudig te omzeilen met wat make-up en goede belichting." McIntosh zegt ook dat veel kinderen overstappen naar andere sociale media die niet onder het verbod vallen.

En op die kritiek speelt Meta weer handig op in. Het techbedrijf zegt dat jongeren nu naar apps grijpen die minder gereguleerd zijn, waardoor de gevaren die de regering wil bestrijden, net groter worden.

Meta vraagt daarom aan de regering om de wet terug te draaien. Het roept Australië op "om op een constructieve manier samen te werken met de industrie om een betere oplossing te vinden" en stelt voor om bijvoorbeeld de online-ervaringen en veiligheid aan te passen aan de leeftijd van de gebruiker.

Meta zegt wel de wet te willen blijven respecteren. Techbedrijven riskeren namelijk boetes van 49,5 miljoen Australische dollar (28 miljoen euro) als ze dat niet doen.

De Australische overheid is zich bewust van het feit dat de ban niet waterdicht is, klinkt het. Jongeren die dat willen, geraken toch op sociale media via apps die de leeftijdsverificatie kunnen omzeilen, of via ouderen.

Ze ziet het eerder als een verhoging van de drempel en om jongeren en ouders 2 keer te laten nadenken bij het gebruik van sociale media. De komende maanden zal de overheid onderzoeken welke effecten het verbod precies heeft.

Vlaanderen acht een verbod op sociale media tot 16 jaar niet nodig. Dat zijn de regeringspartijen vlak voor het nieuwe jaar nog overeengekomen in hun zogenoemde 'kerstakkoord'.