Noordzee wordt steeds "zuidelijker": warmste gemiddelde watertemperatuur gemeten in 2025

"In 2025 bereikte de Noordzee een gemiddelde temperatuur van 11,6 graden Celsius, de hoogste temperatuur gemeten sinds de start van de metingen in 1969", staat te lezen in het rapport van de Duitse Bundesamt für Seeschifffahrt und Hydrographie (BSH). 

"Elke maand lag significant boven het langetermijngemiddelde, met juni en december als recordmaanden", verduidelijkt Tim Kruschke, hoofd van de afdeling Mariene Klimaatvraagstukken bij het BSH. In 2025 was er volgens de studie een hittegolf van 55 dagen aan een stuk in de zuidelijke Noordzee.

"Deze resultaten verwonderen ons niet, want het is het vervolg van wat we al jaren zien: de Noordzee, de Baltische Zee en alle zeeën wereldwijd warmen op", zegt Jan Seys van het Vlaams Instituut voor de Zee. "De temperaturen aan het zeeoppervlak zijn gemiddeld een graad hoger ten opzichte van de eerste 20 jaar van dit millennium."

De oorzaak van dat warm water is geen mysterie: de klimaatopwarming. "Het steeds warmer wordende water heeft gevolgen voor het leven in onze Noordzee", legt Seys uit.

"In eerste instantie wordt de zee geleidelijk 'zuidelijker' qua leven. Er komen meer soorten voor die van warmer water houden, zoals de inktvis, zeebarbeel, sardine en de giftige kleine pieterman."

"Aan de andere kant verdwijnen de koudwatersoorten uit onze zee, denk aan de kabeljauw, die de zuidelijke Noordzee verlaat, en ook de Noordzeegarnaal lijkt minder talrijk te worden."

Dat bleek in het voorjaar nog. Toen Belgische vissers maar weinig garnalen vingen, wat resulteerde in hoge prijzen. "De mensen zijn gewoon om het volledige jaar door garnalen te eten, maar dat is geen zekerheid meer", klonk het toen bij een visser.

Daarbovenop zullen er door de klimaatverandering steeds meer marinehittegolven voorkomen. Dat zijn hittegolven zoals op land, maar dan op zee. "Hierop reageert het hele systeem, het plankton gaat zich anders gedragen en dat verandert het hele ecosysteem. Plankton ligt namelijk aan de basis van de zeevoedselketen", zegt Seys.

Ook betekent een warmer klimaat (en dus een warmere Noordzee) ook dat er meer stormen voorkomen en dat die ook intenser zijn. "Hoewel we dit voor onze kust nog niet terugzien in de cijfers", benadrukt Seys. "Wel zien we een instabieler weer en weersystemen die geblokkeerd raken, wat kan leiden tot droogtes, lange hittegolven of waterbommen."

Daarnaast is er de zeespiegelstijging. "Warm water zet uit en in combinatie met het afsmelten van landijs, zoals van gletsjers en ijskappen van Groenland en Antarctica. Zo steeg de zeespiegel de afgelopen eeuw met ongeveer 20 centimeter."

De opwarming van de Noordzee is geen alleenstaand fenomeen, integendeel het is een wereldwijd fenomeen. Volgens het VN-klimaatpanel IPCC is het tempo waaraan de oceanen opwarmen sinds 1993 meer dan verdubbeld. Toch is het vooral ook onze Noordzee die daarvan de gevolgen zal voelen.

"De Noordzee is een afgesloten zee, is gemiddeld slechts 70 meter diep en goed gemengd. Daardoor warmt niet alleen het diepe water mee op, de Noordzee warmt ook sneller op dan de veel diepere oceanen. Wij zitten wat dat betreft in het 'eerste peloton' van de opwarming", waarschuwt Seys.

Tegen 2100 voorspellen de simulaties dat de temperatuur nog eens met 2,8 graden zal stijgen in de Noordzee. "En tegen 2100 verwachten we bij een 'business as usual'-scenario dat de zeespiegel met minimaal een halve meter tot een meter extra stijgt", voegt Seys daaraan toe.

De onderzoekers grijpen de studie dan ook aan om te waarschuwen voor de gevolgen van klimaatopwarming. "Zelfs als we de uitstoot van broeikasgassen wereldwijd onmiddellijk zouden stoppen, zou de zeespiegel waarschijnlijk nog eeuwenlang blijven stijgen. Het is daarom belangrijk om meer te doen voor de bescherming van het klimaat", klinkt het.