Het voorbije jaar 2025 komt terecht in de top 3 van warmste jaren op de planeet sinds het begin van de metingen. De 2 andere jaren in die top 3 zijn 2024 en 2023. Het toont opnieuw aan hoe de aarde structureel aan het opwarmen is, wat weersextremen frequenter en intenser maakt. Het voorbije jaar waren er 157 van die extremen, van hittegolven tot overstromingen.
1 extreem weerfenomeen om de 2 dagen in 2025, dat zich in top 3 van warmste jaren ooit schaart
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Samenvatting:
2025 behoort samen met 2024 en 2023 tot de drie warmste jaren ooit gemeten
Wereldwijd waren er daardoor 157 extreme weerfenomenen zoals hittegolven, overstromingen, droogtes, stormen of extreme koude.
Klimaatwetenschappers benadrukken dat snelle vermindering van uitstoot cruciaal blijft.
Hittegolven zijn de dodelijkste weersextremen; in Europa stierven ruim 24.000 mensen door de hitte, drie keer meer dan in een wereld zonder klimaatopwarming.
In Zuid-Soedan verliep een hittegolf 4 graden warmer door de klimaatverstoring, het aantal slachtoffers is daar moeilijker te bepalen.
Het warmste jaar ooit gemeten op aarde was vorig jaar, dat 1,6 graden warmer verliep. Dit jaar komt in de top 3, met een waarde heel dicht bij die van 2023. En dat ondanks de afwezigheid van het weerfenomeen El Niño, dat de wereldwijde temperatuur tijdelijk wat naar boven duwt. Meer nog, er was zelfs een zwakke La Niña, die het omgekeerde effect zou moeten bereiken, een lichte afkoeling.
De planeet heeft de jongste jaren steeds meer koorts. Een verbetering is niet meteen in zicht. Ook dit jaar heeft de mens een recordhoeveelheid broeikasgassen uitgestoten door het gebruik van fossiele brandstoffen zoals steenkool, gas en olie.
Anderhalve graad doorbroken
De 3 voorbije jaren waren gemiddeld anderhalve graden warmer dan het pre-industriële gemiddelde (1850-1899). De doelstelling van het klimaatakkoord van Parijs, over die anderhalve graad maximale opwarming, hangt inmiddels aan een zijden draadje. Onder Parijs gaat het over een structurele opwarming, langer dan 3 jaar.
"Als we niet heel, heel snel veel minder fossiele brandstoffen gaan gebruiken, dan wordt het moeilijk om dat doel vast te houden", vertelt klimaatwetenschapper Friederike Otto van het Imperial College in Londen. "De wetenschap is daar kristalhelder over."
"Kader sterker dan ooit, maar geopolitieke context ongunstig"
Heeft het dan nog wel nut om veel moeite te doen om onze uitstoot te beperken? Zeker, benadrukken wetenschappers. Want weersextremen worden door de klimaatverstoring almaar frequenter en intenser, en het is van belang om die trend (op zijn minst) af te remmen voor de toekomst.
Op lange termijn zal het een groot verschil maken: een toekomstige wereld met een structurele opwarming onder de 2 graden is nog altijd veel beter dan een wereld boven 2 graden extra, omdat elk tiende van een graad telt.
"Vooral voor extreme hittegolven zal het een groot verschil maken", vertelt Otto. Zo zullen er minder hittedagen bijkomen, als we er snel in slagen de uitstoot te beperken.
Otto noemt het kader om die uitstoot aan te pakken "sterker dan ooit".
Alleen zit dit jaar de geopolitieke context niet mee: "Die geopolitieke context is vrij bewolkt te noemen. Beleidsmakers verkiezen heel duidelijk de belangen van de fossiele industrie boven die van hun mensen. Want iedereen, en niet enkel mensen in arme (en kwetsbare) landen, zal uiteindelijk veel beter af zijn met een snelle afbouw van de uitstoot."
Hittegolven van nu waren bijna onmogelijk enkele eeuwen geleden
Intussen ziet de wereld elk jaar de weersextremen toenemen. World Weather Attribution (WWA) is een organisatie van klimaatwetenschappers die de impact van de menselijke uitstoot in kaart brengen vergeleken met een wereld zonder die extra uitstoot.
"De hittegolven die we dit jaar hebben gezien zijn vrij normaal geworden in het klimaat van vandaag, maar zouden bijna onmogelijk geweest zijn zonder de klimaatverstoring die door de mens is veroorzaakt", zegt Otto, een van de mede-oprichters van WWA.
Een blik op de 157 extreme weerfenomenen
WWA geeft vandaag een lijst vrij van 157 extreme weerfenomenen die dit jaar gebeurden. Het gaat om overstromingen, stormen, droogtes, hittegolven, natuurbranden en koude periodes. Weerextremen komen enkel in de lijst als voldaan is aan criteria zoals:
minstens 100 dodelijke slachtoffers
meer dan een miljoen mensen die een impact ondervinden
meer dan de helft van de totale bevolking die getroffen is
de noodtoestand die is uitgeroepen op nationaal niveau of het niveau van een deelstaat
Het voorbije jaar kwam WWA op die manier dus uit op 157 extremen, bijna 1 om de andere dag ergens in de wereld. Vooral overstromingen (49) en hittegolven (49) komen vaak voor, gevolgd door stormweer (38), natuurbranden (11), droogte (7) en extreme kou (3).
Het valt op hoe onvoorbereid de wereld is en blijft, stellen de auteurs van het rapport. "De klimaatverandering is geen dreiging voor de toekomst, het is een alledaagse werkelijkheid", staat er in vette letters te lezen.
'Silent killers'
Die extremen kosten mensenlevens. Hittegolven zijn daarbij de dodelijkste, en worden ook wel silent killers (stille doders) genoemd, omdat ze geen spoor van vernieling achterlaten zoals stormen, bosbranden of overstromingen. WWA noemt hun effect "onderschat en ondergerapporteerd".
In Europa stierven in 854 steden, waar 30 procent van de Europese bevolking woont, ruim 24.000 mensen in de maanden juni tot augustus, berekenden het Grantham Institute en Imperial College in Londen. De dodentol lag daarmee ruim 3 keer hoger dan in een wereld zonder klimaatopwarming.
Bijzonder kwetsbaar voor hitte in een bloedheet Juba
Over andere gebieden bestaan minder gegevens, maar in Juba (Zuid-Soedan) werden tientallen kinderen onwel door de hitte. Op 20 februari gingen in de regio de scholen 2 weken dicht en moest de bevolking zoveel mogelijk thuis blijven (en voldoende drinken). Maar de huisjes zijn er vaak gammel, en hebben al helemaal geen koeling, terwijl de toegang tot proper water moeilijk is.
Slechts 1 procent van de stad Juba biedt groene zones en schaduw voor zij die thuis niet voldoende kunnen afkoelen. WWA berekende dat de klimaatverandering die hittegolf 4 graden heter deed uitvallen. Vroeger kwam een hittegolf van dat kaliber "bijzonder zeldzaam" voor, terwijl het in het huidige klimaat "gewoon" wordt, en gemiddeld om de 2 jaar gaat voorkomen.
