Congolese aartsbisschop haalt uit naar bemiddelaars VS en Qatar: "Vredesakkoord is ongebreidelde graaizucht" 

De aartsbisschop van Lubumbashi, Fulgence Muteba, is ook het hoofd van de Congolese bisschoppenconferentie CENCO. Hij staat bekend als morele en maatschappelijke criticus van de Congolese regering. Tot nog toe hield hij zich vrij afzijdig van het vredesproces en benadrukte hij de nationale eenheid. Maar nu heeft hij in zijn kersthomilie openlijk de verschillende actoren in het vredesproces bekritiseerd. 

De aartsbisschop citeerde de vorige, overleden Paus Franciscus. Die had tijdens een bezoek aan Congo in 2022 al gewaarschuwd voor "economische kolonisatie". Het ging dan over de grote wedloop naar natuurlijke rijkdommen zoals kobalt, tin, lithium en coltan. Het conflict in het oosten van Congo draait al jarenlang grotendeels om die economische macht. 

Volgens aartsbisschop Muteba houdt ook het recente vredesakkoord tussen Congo en Rwanda zo'n economische kolonisatie in. Hij vindt dat de Congolese regering haar grondrijkdom verkocht heeft, en dat de bemiddelaars, met name de VS en Qatar, niet uit zijn op het welzijn van de Congolese bevolking, maar op hun mineralen. "Al die akkoorden waarover u hoort praten zijn in werkelijkheid akkoorden van valse vriendschap, van onevenwichtige samenwerking, van ongebreidelde graaizucht naar natuurlijke rijkdommen." 

Al bij de ondertekening van het vredesakkoord in Washington, samen met president Tshisekedi van Congo en Kagame van Rwanda, maakte de Amerikaanse president Donald Trump zijn prioriteit duidelijk: "We krijgen voor de Verenigde Staten heel veel grondstoffenrechten van Congo in ruil. Ze zijn zo vereerd dat ze hier zijn."

Voor aartsbisschop Muteba doemt een beangstigend scenario op. Hij zegt dat Congo de rechten voor 99 jaar heeft verkocht, ten koste van de bevolking. Er zijn medeplichtigen, waarschuwde hij. Meer nog, heel Afrika dreigt, na de Koude Oorlog, een nieuw strijdperk te worden tussen de Westerse landen en China, over de grondstoffen. "En wie is daar het slachtoffer van?", vroeg hij zijn kerkgangers: "Jullie, en jullie kinderen."

De aartsbisschop verwijst naar de Amerikaanse en ook Europese initiatieven om onder meer een oude koloniale spoorlijn te herstellen. De Lobito-spoorlijn loopt van de kust van Angola tot in het mijngebied in de buurt van de Congolese stad Kolwezi, en moet het transport en dus de export van koper en kobalt vergemakkelijken. 

Ook België is opnieuw volop in het grondstoffenverhaal gestapt. Tijdens een recente reis naar Congo maakte minister van Defensie en Buitenlandse Handel Theo Francken (NVA) er geen geheim van dat president Trump omwille van de mineralen een vredesakkoord heeft bemiddeld met Congo en Rwanda. Minister Francken vindt zelf ook dat Europa en de VS dringend een groter marktaandeel in Congo moeten verwerven. "België moet daarin een sleutelrol spelen", schrijft hij, "om China uit de mijnen te krijgen die tijdens de koloniale periode in handen waren van het Belgische bedrijf Union Minière." 

Intussen is er op het terrein van het vredesakkoord nog niet veel in huis gekomen. Enkele dagen nadat het akkoord in Washington werd geratificeerd, viel de door Rwanda gesteunde rebellengroep M23 vanuit hun ingenomen bolwerken Goma en Bukavu, een andere grensstad in, Uvira. Zeker 200.000 mensen sloegen op de vlucht. 80.000 van hen zitten in Burundi, in zeer moeilijke omstandigheden. 

Onder druk van president Trump kondigde M23 vorige week aan dat het zich zou terugtrekken naar de heuvels en naar het zuiden. Vrijdag zijn nieuwe gevechten gemeld even ten zuiden van de stad. Regeringsgezinde milities, de zogenoemde Wazalendo, zouden ook bootjes hebben aangevallen van de M23-rebellen aan de oevers van het Tanganyika-meer.