Het inreisverbod dat de VS oplegt aan Thierry Breton en 4 andere Europeanen die zich inzetten tegen online haatspraak en desinformatie, is het resultaat van groeiende frustratie bij de regering-Trump over Europese digitale regels. Dat zegt professor Europese politiek Hendrik Vos (UGent). Volgens hem heeft het niks met vermeende censuur te maken, wat Washington beweert. "Normaal is een inreisverbod voorbehouden voor schurkenstaten en hun vertegenwoordigers, nu voor voormalige beleidsmakers en ngo-medewerkers."
Voor oorlogsmisdadigers, schurkenstaten en nu ook een oud-Eurocommissaris: waarom VS Europa met inreisverbod treft
Inass Mouhamou
Gepubliceerd:
“We weten al langer dat de Europese regels voor techbedrijven de Amerikanen sterk op de zenuwen werken”, zegt Hendrik Vos, professor Europese politiek aan de UGent. “Ze slagen er niet in om Europa te dwingen de regels te versoepelen en dit is eigenlijk de zoveelste poging om dat toch te forceren.”
Vos heeft het over een aankondiging van een uitzonderlijke Amerikaanse maatregel gisteren: een inreisverbod voor voormalig Eurocommissaris Thierry Breton en 4 andere Europeanen.
Meer specifiek gaat het over Clare Melford, directeur van de ngo Global Disinformation Index (GDI), Imran Ahmed, directeur van het Center for Countering Digital Hate (CCDH), en Anna-Lena von Hodenberg en Josephine Ballon van de Duitse organisatie HateAid. Zij worden door de regering-Trump ervan beschuldigd socialemediaplatformen te censureren en bepaalde meningen te onderdrukken.
Opvallend, want net deze mensen strijden tegen onlinehaat en desinformatie, en pleiten voor strengere regels voor technologiebedrijven, onder meer ter bescherming van minderjarigen en privacy.
Amerikaanse frustratie
Resultaat van die strijd de afgelopen jaren was bijvoorbeeld de Digital Services Act (DSA) van de Europese Unie. Die stelt dat grote internetbedrijven zelf verantwoordelijk zijn voor het terugdringen van desinformatie, beïnvloeding van verkiezingen en het verspreiden van haatberichten op hun platform.
Doen ze dat niet, dan kan Europa die socialemediabedrijven boetes opleggen. X, het platform van Elon Musk, kreeg dat al te voelen. Zo werd het bedrijf eerder deze maand beboet met 120 miljoen euro wegens het schenden van de Europese regels voor contentmoderatie.
Zij kunnen het zich niet permitteren om de Europese markt los te laten en het gevolg is dat ze dan dit soort van groteske tegenreacties plannen
Hendrik Vos, professor Europoese politiek (UGent)
“Regels waar de Amerikanen hun tanden op stuk bijten”, legt Vos uit. “Zij kunnen het zich niet permitteren om de Europese markt los te laten en het gevolg is dat ze dan dit soort van groteske tegenreacties plannen.”
Gespannen relatie
Het inreisverbod dat de VS nu oplegt, past in een reeks eerdere waarschuwingen waarmee Washington probeerde soepelere regels af te dwingen. Volgens Vos laat het ook een duidelijke escalatie zien in de toch al gespannen relatie tussen de VS en Europa.
Dat werd begin deze maand nog eens pijnlijk duidelijk bij de presentatie van de Amerikaanse nationale veiligheidsstrategie, waarin werd gesteld dat Europa op weinig steun van Washington kan rekenen. De huidige maatregelen liggen in lijn met die strategie, aldus Vos.
Bovendien komen de maatregelen op een bijzonder bewogen moment voor Europa: de vredesonderhandelingen tussen Oekraïne en Rusland verlopen moeizaam, en begin deze week laaiden ook de spanningen rond Groenland opnieuw op, na de aanstelling van een Amerikaanse speciaal gezant voor het eiland, dat officieel deel uitmaakt van Denemarken.
Vandaag gaat het om een oud-Eurocommissaris, in de toekomst kan het evengoed gaan om iemand die in functie is
Hendrik Vos, professor Europoese politiek (UGent)
“Een inreisverbod is normaal voorbehouden aan vertegenwoordigers van schurkenstaten, mensen die betrokken waren bij massamoorden. In die gevallen liggen zulke maatregelen op tafel”, zegt hij.
In het verleden bleven dergelijke Amerikaanse maatregelen beperkt tot uitzonderlijke gevallen. Zo werd in 2019 een inreisverbod opgelegd aan de Chinese partijsecretaris Chen Quanguo wegens de onderdrukking van de Oeigoeren , en in 2020 aan de voormalig Gambiaanse president Yahya Jammeh vanwege corruptie en ernstige mensenrechtenschendingen .
Dat de regering-Trump nu dezelfde immigratiewetgeving gebruikt om Europese bondgenoten te treffen, is opmerkelijk, stelt Vos. "Het is moeilijk te zeggen waar de grens ligt. Vandaag gaat het om een oud-Eurocommissaris, in de toekomst kan het evengoed gaan om iemand die in functie is”, stelt hij.
“Het valt niet uit te sluiten, zeker als je ziet hoe brutaal het Amerikaanse beleid in elkaar zit. Bovendien is de commissaris die vandaag veel van die verantwoordelijkheden draagt (Eurocommissaris Teresa Ribera, red.) van sociaaldemocratische signatuur. Ik kan me wel voorstellen dat zij misschien de volgende op de lijst is van de regering-Trump.”
Europa sterk
Tegelijk laten de Amerikaanse reacties volgens Vos zien dat Europa sterker staat dan vaak gedacht. “Het toont duidelijk dat Europa macht en invloed heeft ten opzichte van de VS. De Amerikanen zouden anders niet zo reageren.”
Of de Amerikaanse sancties hun doel zullen bereiken, betwijfelt hij. “Ik denk dat ze in Europa vooral extra brandstof voor verontwaardiging zijn en eerder een averechts effect zullen hebben.”
“Het gaat om strengere digitale regels die na lange en stevige politieke debatten tot stand kwamen en een meerderheid haalden in het Europees Parlement en de Raad van Ministers, met instemming van de lidstaten. Europa staat achter deze regels, en die zullen dus niet zomaar van tafel geveegd worden.”
