Trump ontmantelt "moederschip van klimaatwetenschap" wegens "te woke": Brusselse wetenschappers proberen belangrijke info te redden

Deze week was het geen wetenschappelijk artikel dat druk gedeeld werd door klimaatwetenschappers, maar eentje van USA Today. Dat dagblad bracht dinsdag het nieuws dat de regering-Trump het National Center for Atmospheric Research (NCAR) in de stad Boulder, Colorado wil stopzetten.

Het NCAR "wordt ontmanteld", vertelde Russ Vought aan het blad. Vought is de directeur van de afdeling die voor het Witte Huis de begroting bestiert. "Deze faciliteit is een van de grootste bronnen van klimaatalarmisme in het land." Onderzoeksprogramma's die het Witte Huis "vitaal" acht, zoals weersvoorspellingen, "zullen verhuisd worden naar een andere entiteit of locatie."

Nog volgens het Witte Huis is het NCAR "te woke", doet het aan "linkse waanzin" en "onderzoeksactiviteiten van de Green New Scam (het Groene Nieuwe Bedrog, red.)".

Die ontmanteling zou meteen beginnen. Het zou de bedoeling zijn om het Mesa Laboratory, een opvallend modernistisch gebouw dat het hart is van de instelling, helemaal te sluiten.

De federale overheid past het NCAR nu jaarlijks zo'n 123 miljoen dollar (105 miljoen euro) per jaar bij, ongeveer de helft van het totale werkingsbudget. Begin oktober nog had het consortium achter het NCAR een preventieve besparingsoperatie doorgevoerd. 29 personeelsleden werden toen ontslagen, en 21 vacatures werden niet ingevuld. Maar dat heeft dus geen indruk gemaakt op Trump.

De Amerikaanse president heeft weinig op met klimaatwetenschap. Eerder dit jaar ontketende hij onder andere een golf van ontslagen in het belangrijk meteorologisch instituut NOAA, plande hij 2 belangrijke meetsatellieten uit te doven, liet hij toonaangevende klimaatrapporten herschrijven, ontketende hij een oorlog tegen windparken en stelde hij een nieuwe topman aan van het milieuagentschap EPA, die zijn eigen agentschap prompt uitkleedde.

Klimaatwetenschappers van over de hele wereld reageerden verbouwereerd. Het NCAR is geen woke hobbyproject, zoals Trump beweert, maar misschien wel een van de belangrijkste centra voor klimaatwetenschap ter wereld. Zo'n 830 mensen die zijn afgevaardigd door 130 universiteiten en faculteiten werken voor de instelling. Maar de schokgolf deint uit tot ver buiten de Verenigde Staten.

"Gebruik gerust het woord paniek", zo omschrijft klimaatwetenschapper Wim Thiery (VUB) de stemming onder zijn collega's. "Dit raakt iedereen."

Hoe belangrijk dat NCAR is? "NASA kennen we allemaal. Het NOAA is ook erg bekend. Wel, je mag het NCAR gerust op dezelfde hoogte zetten."

"Bijna iedereen in klimaatonderzoek is er wel eens langsgekomen voor een opleiding, onderzoek, een samenwerking..." Het is geen toeval dat heel wat klimaatwetenschappers, waaronder de Canadese Katharine Hayhoe, het NCAR hun "moederschip" noemen.

Maar het NCAR is veel meer dan een instituut dat kennis bundelt en wetenschappers in contact brengt met elkaar.

Het ontwikkelde ook erg populaire klimaatmodellen, computersoftware waarmee wetenschappers het hypercomplexe klimaatsysteem proberen te vatten en voorspellingen maken over waar het met onze planeet naartoe gaat. 2 van die modellen zijn het Community Earth System Model (CESM) en het Weather Research and Forecasting Model (WRF). Onder andere het VN-klimaatpanel, dat de toonaangevende IPCC-rapporten publiceert, werkt ermee.

Ook klimaatwetenschapper Wim Thiery doet dat. "Het CESM bestaat uit 2 miljoen lijnen code, vergelijkbaar met de software waarmee je een Boeing doet vliegen. Daar heb je de sterkste computers ter wereld voor nodig." De VUB gebruikt er de supercomputer Sofia voor, die eerder al in de universiteiten van Gent en Leuven stond.

Nicole Van Lipzig (KU Leuven) is nog zo'n gebruiker van de klimaatmodellen van NCAR. Zij noemt die "de ruggengraat van het onderzoek naar de atmosfeer." Niet alleen omdat ze ongezien gedetailleerd zijn, maar ook omdat ze open source zijn. Iedereen kan ze gebruiken en ze verder op punt stellen. 

Van Lipzig gebruikt het WRF onder andere om onderzoek te doen voor windmolenprojecten. "Als je een windmolenpark wil bouwen in de Andes, dan wil een investeerder weten wat het potentieel aan windenergie daar is. Maar dan wil je ook weten hoe de winden daar misschien de volgende jaren zullen veranderen door de klimaatverandering. Wel, dat is onderzoek dat wij doen, ook in samenwerking met de industrie, Engie bijvoorbeeld."

Onder andere die studies naar windenergie noemt de regering-Trump, die voluit inzet op fossiele brandstoffen, overbodig en "woke".

Klimaatmodellen, wereldwijd onderzoek, en zelfs 2 meetvliegtuigen die orkanen in kaart brengen met gps-sondes... Het dreigt nu dus allemaal stil te vallen. De National Science Foundation, het federale agentschap dat het NCAR subsidieert, wil "andere partners" vinden die sommige opdrachten kunnen overnemen.

"Alsof je op de vooravond van de Tweede Wereldoorlog zou beslissen om onderzoek naar wapensystemen stop te zetten", merkt de Amerikaanse meteoroloog Jeff Masters op.

"Er staat ons van alles te wachten. We hebben die kennis van het klimaatsysteem nodig", beaamt Van Lipzig. "Als je een rem zet op een instituut als dit, dat alle info bundelt en teruggeeft aan de wereld op een heel toegankelijke manier, dan rem je ook de sterke ontwikkeling van onze kennis van de laatste jaren af."

"Als er iets onverwachts gebeurt, bijvoorbeeld een ijskap die desintegreert op Antarctica, dan krijgen wij daar vragen over van beleidsmakers. Maar wij dreigen de expertise die daarvoor belangrijk is, te verliezen."

Aan de VUB wordt er momenteel zelfs een noodplan uitgerold, zegt Wim Thiery. "We downloaden kritieke datasets in allerijl van de servers van het NCAR voor die offline gehaald worden." Het gaat dan over metingen naar CO₂, aerosolen, methaan... maar ook kaarten van bossen, graslanden en steden.

"Zo hoeven we de lopende onderzoeksprojecten niet stop te zetten. Maar als het NCAR echt gedecimeerd wordt, stopt het daarna wel. Nu al zijn we binnen Europa aan het kijken wat wij, de paar tientallen mensen die het model gebruiken, kunnen doen om de code op te vangen zodat het model kan overleven."

De gouverneur van Colorado, de Democraat Jared Polis, heeft intussen gereageerd op het voornemen van het Witte Huis. "Als dit klopt, dan is de openbare veiligheid in gevaar en wordt de wetenschap aangevallen. De klimaatverandering is echt."

Hij wijst er ook op dat het NCAR branden en overstromingen in kaart brengt en zo "ons land helpt om mensenlevens en bezittingen te redden."

USA Today, dat het nieuws van de besparing bekendmaakte, merkt op dat de regering-Trump diezelfde dag ook 109 miljoen dollar (93 miljoen euro) aan investeringen in duurzaam transport in Colorado had geschrapt. 

Trump, die gouverneur Polis vorige week nog een "zwakke en zielige man" noemde, vecht een bitse strijd met hem uit. Trump neemt het Polis zeer kwalijk dat Tina Peters gevangen zit in Colorado. Peters is een overheidsmedewerker die geheime data had gelekt uit het kiessysteem na de presidentsverkiezingen van 2020, in de hoop te bewijzen dat die verkiezingen vervalst waren.

Het consortium UCAR, dat het NCAR runt, heeft kort gereageerd op het nieuws dat het "geen informatie heeft over de plannen." "Gelijk welk plan om NCAR te ontmantelen, zou de mogelijkheden van ons land om extreem weer en natuurrampen te voorspellen, erop voor te bereiden of erop te reageren, hinderen."

"We kijken ernaar uit om verder te werken met de regering en onze focus op de veiligheid en voorspoed van ons land verder te zetten."