Toeristen misleid door AI-beelden, Nederlandse gids: "Ik moet mensen soms teleurstellen omdat een bepaalde tulpenweide niet echt bestaat"

Prachtige tulpenweides met op de achtergrond enkele windmolens of de Amsterdamse grachten onder een fijn laagje sneeuw. Het zijn aantrekkelijke plaatjes die mensen warm moeten maken om een trip naar Nederland te boeken. Maar niet al die plaatjes op sociale media zijn even waarheidsgetrouw.

Meer en meer online accounts lijken artificiële intelligentie te gebruiken om beelden te verspreiden van populaire Europese reisbestemmingen. En dat kan voor verwarring zorgen bij toeristen. Neem nu de filmpjes die een kerstmarkt aan Buckingham Palace in Londen aankondigden. Tientallen nieuwsgierigen zakten tevergeefs deze en vorige maand af naar het Britse koninklijke paleis. De kerstmarkt bestaat helemaal niet. De beelden op sociale media waren gemaakt met artificiële intelligentie (AI). 

Stephan van der Meer is gids en eigenaar van de Nederlandse tourorganisatie Amsterdam Experiences. Hij komt regelmatig in aanraking met toeristen die zich om de tuin lieten leiden door AI-beelden op sociale media.

"Eerder deze week kwam ik toeristen tegen die een kerstmarkt aan de Westerkerk in Amsterdam zochten", vertelt hij in de podcast 'Het uur van de waarheid'. "Ze lieten me een prachtige foto zien. Er zijn wel enkele kerstmarkten in Amsterdam, maar absoluut niet aan die kerk. Deze mensen waren op zoek naar een Disneyversie van Amsterdam op basis van een AI-foto die ze op sociale media vonden."

"We krijgen ook vaak de vraag van klanten om hen naar een specifieke tulpenweide te brengen. Ze tonen een foto van een tulpenweide met in de achtergrond bergen of verschillende windmolens. In Nederland hebben we geen bergen en tulpen en windmolens kom je zelden samen tegen. We moeten hen dan teleurstellen, want die plaats bestaat gewoonweg niet." 

Intussen verspreidt gids Stephan op sociale media video's met tips om valse foto's van Nederland te ontmaskeren. In deze video toont hij AI-foto's van tulpenweides: 

Helemaal nieuw is dit soort misleiding natuurlijk niet. Reisfoto's worden al langer met Photoshop bewerkt om locaties wat mooier te doen lijken dan ze werkelijk zijn. Toch baart de opkomst van deze AI-beelden Stephan van der Meer zorgen. "De meeste toeristen kunnen er om lachen, maar sommigen zijn ook erg teleurgesteld. Ze komen door die AI-beelden met een bepaalde verwachting naar hun reisbestemming, die dan misschien niet wordt ingelost."

Van der Meer benadrukt ook dat iedereen erin kan trappen. "Ik kreeg al vragen van collega's bij reisbureaus om klanten naar een plek te brengen, die volledig verzonnen was door AI. Niet alleen mensen uit het buitenland zijn er dus gevoelig voor." 

Ook van Belgische steden, en momenteel vooral van Belgische kerst- en wintermarkten, gaan er gelijkaardige AI-beelden rond op sociale media. De meeste  worden verspreid door accounts die tips delen voor citytrips. 

Op Instagram verspreidt bijvoorbeeld het account @brussels.travel AI-foto's van ons land. Het account heeft meer dan 250.000 volgers en deelt regelmatig tips voor uitstapjes in België. Maar sommige afbeeldingen die het account deelt zijn geen realistische of juiste weergave van de genoemde locaties.

In een bericht over 5 verschillende kerst- en wintermarkten, met bijna 16.000 likes, zit bijvoorbeeld onderstaande AI-foto van Gent . De locatie op de foto, met het reuzenrad gezellig dichtbij de Leie in de binnenstad, bestaat helemaal niet. Het lijkt een versmelting van de echte Gentse Graslei, Ajuinenlei en de Korenmarkt.

"Als we op dit beeld afgaan, zou het reuzenrad op de Predikheren- of Ajuinlei staan, dat klopt niet", zegt Gents stadsjournalist voor VRT NWS, Ward Schouppe. "Het echte exemplaar staat op de Korenmarkt, daar is bovendien geen water te zien." Dat vind je ook terug op de website van de Gentse Winterfeesten.

Het account verspreidt ook misleidende foto's van de Brusselse wintermarkt . De foto's zijn eveneens gemaakt met artificiële intelligentie. Dat kan je bijvoorbeeld zien aan de foto van de schaatsbaan. Op de AI-foto schaatsen mensen in open lucht. De echte schaatsbaan is overdekt. 

In tegenstelling tot gids Stephan van der Meer in Nederland kregen de Belgische gidsen voorlopig geen vragen van toeristen over dit soort afbeeldingen. Dat blijkt uit een belronde naar gidsen in Antwerpen, Gent, Brussel en Brugge.

We vroegen aan enkele reisaccounts waarom ze volop inzetten op AI-beelden, maar kregen van niemand antwoord. Volgens reisexpert Britta Baeke ligt de verklaring deels bij het lagere kostenplaatje. "Ze moeten geen fotograaf meer betalen of foto's uit een databank aankopen. We gaan dit soort AI-beelden meer en meer zien. Je kan het snel laten maken en het is goedkoper."

Gids Stephan van der Meer merkt op dat je met deze berichten, zeker video's, ook geld kunt verdienen met views en likes. "Sommige accounts posten 20 tot 30 video's op een dag. Als slechts enkele daarvan viraal gaan, kunnen ze tot wel 1.000 à 2.000 euro per maand verdienen via platformen als YouTube." 

Wat ook opvalt, is dat veel van dit soort accounts gelinkt zijn aan bedrijven die reizen, hotelkamers of activiteiten zoals tours aanbieden. "Door berichten met reistips te verspreiden leer je hen via sociale media beter kennen. Ze hopen je zo te overtuigen om ook van hun betalende diensten gebruik te maken", aldus Baeke.