In amper 10 minuten richtten ze bloedbad aan op Bondi Beach: dit weten we al over vader en zoon Akram

Ze gingen "een weekendje weg", zo hadden vader Sajid en zoon Naveed Akram verteld. Op zondag kreeg de moeder nog een telefoon van Naveed. Een doodgewoon gesprek, zo vertelde ze aan lokale media. "Ik ben gaan zwemmen en snorkelen. We gaan nu eten en dan gaan we binnenblijven, want het is heel warm."

De vrouw kon dan ook niet geloven dat ze enkele uren later samen een bloedbad aanrichtten op Bondi Beach.

Toch is dat wat er gebeurde. Vader en zoon Akram verlieten hun Airbnb-vakantiehuisje op zondagavond en reden richting het bekende strand in Sydney, zo'n 20 kilometer verderop. Ze parkeerden hun zilvergrijze auto en openden het vuur op de menigte. Daar was op dat moment een evenement bezig voor Chanoeka, het Joodse Lichtfeest. De balans: 15 doden en meer dan 40 gewonden. 

De politie kon de schutters uiteindelijk neutraliseren. Sajid Akram werd doodgeschoten, Naveed Akram werd in kritieke toestand - en onder zware politiebewaking - naar het ziekenhuis overgebracht. Daar is hij gisterenmiddag (lokale tijd) uit zijn coma ontwaakt. Intussen is hij aangeklaagd voor 59 misdrijven, waaronder 15 moorden.

"Onze rechercheurs moesten wachten tot de medicatie was uitgewerkt en hij een advocaat had gevonden", klonk het vanmorgen (opnieuw lokale tijd) bij commissaris Mal Lanyon. "We verwachten dat we hem vandaag kunnen spreken."

Er zijn uiteraard wel wat vragen die de politie graag beantwoord wil zien. Over het motief bijvoorbeeld, of over hun reis naar de Filipijnen onlangs. Maar daarover straks meer, beginnen doen we bij het begin. 

Sajid Akram (50) is volgens verschillende media oorspronkelijk afkomstig uit India. Het Indiase persagentschap PTI zegt op basis van de lokale politie dat hij uit Hyderabad komt, en nog steeds een Indiaas paspoort had. Hij zou niet veel contact meer hebben met zijn familie daar. Die had dan ook geen weet van enige radicalisering, klinkt het. Zelf konden we die informatie nog niet onafhankelijk verifiëren, en de Australische premier Anthony Albanese wil zijn afkomst voorlopig in het midden laten, "omdat dat deel uitmaakt van het onderzoek".

Wat zijn collega van Binnenlandse Zaken wel wilde bevestigen, is dat Sajid in 1998 naar Australië emigreerde. Eerst met een studentenvisum, later met een partnervisum.

Volgens verschillende media keerde hij de afgelopen jaren slechts een handvol keer terug naar India. 

Hij had een wapenvergunning voor zes wapens. Die zijn intussen teruggevonden, op de plaats van de feiten, in zijn huis of in het vakantiehuis waar hij net voordien verbleef. Verder zou hij niet gekend geweest zijn bij politie- of veiligheidsdiensten. 

Dat laatste kan niet gezegd worden over zoon Naveed Akram (24). In 2019 was hij al eens op de radar van de Australian Security Intelligence Organisation gekomen, de Australische veiligheidsdiensten.

Hij is toen een half jaar opgevolgd, vooral omdat hij contact had met enkele illustere figuren. Een van de mannen met wie hij toen contact had, heeft bij monde van zijn advocaat al "met klem ontkend dat hij betrokken is bij de schietpartijen". 

Er dateren uit die tijd ook video's waarin hij over de islam aan het prediken is of pamfletten aan het uitdelen is in de straten van Sydney. De conclusie toen was dat er geen indicatie was dat hij zelf een bedreiging vormde. Ook vader Akram werd overigens toen ondervraagd over zijn zoon. 

Die conclusie zal nu onder de loep genomen worden, benadrukt Albanese. "We moeten terugkijken naar wat in 2019 gebeurd is, en naar het rapport dat verschenen is." Diezelfde vraag geldt voor de nieuwe wapenvergunning die vader Akram in 2023 kreeg, zeker omdat hij en zijn zoon onder hetzelfde dak woonden. 

De afgelopen jaren was zoon Naveed helemaal van de radar verdwenen. Hij zou als metser gewerkt hebben en volgens zijn baas was hij "een harde werker die zelden vrij vroeg". Tot een paar maanden geleden. Volgens The Guardian had hij zijn baas laten weten dat hij zijn pols gebroken had en dat hij dit jaar niet meer kon komen werken. "Hij vroeg om hem uit te betalen, en om zijn vakantiegeld etc. Dat doen wel meer mensen tegen het einde van het jaar."

Een ex-collega omschrijft hem bij diezelfde The Guardian als stil. "Hij was niet echt close met iemand. Je brengt veel tijd samen door als je metselt, dus je praat veel, maar hij was gewoon altijd een beetje een vreemde vogel."

In 2019 volgde hij ook één jaar Arabisch en Koranlessen aan het Al-Murad Instituut in Sydney. "Ik heb de afgelopen jaren duizenden studenten gehad", benadrukt het hoofd van de school. "Ironisch genoeg zegt de Koran, die hij leerde reciteren, dat het nemen van één onschuldig leven gelijkstaat aan het doden van de hele mensheid. Dit maakt duidelijk dat wat in Bondi gebeurd is, volkomen verboden is in de islam. Niet iedereen die de Koran leert, begrijpt hem of leeft volgens de leer. Helaas lijkt dat hier het geval te zijn."

In de uren en dagen na de aanslag viel de politie binnen in de Airbnb in Campsie waar vader en zoon hadden verbleven én in hun huis in Bonnyrigg, in het zuidwesten van Sydney. Hun buren reageerden geschokt. "Het was zo eng", klinkt het. "We dachten dat het gewone, normale mensen waren. We zijn zo enorm geschrokken toen we ontdekten dat de daders hier woonden."

Enkele weken voor de aanslag reisden vader en zoon ook nog af naar de Filipijnen, en ook die trip wordt nu grondig onderzocht. De Filipijnse autoriteiten hebben aan CNN bevestigd dat het tweetal aankwam op 1 november en vier weken later, op 28 november, opnieuw vertrok richting Australië. De vader zou met een Indiaas paspoort binnengekomen zijn, de zoon met een Australisch. 

Ze zouden onder meer Davao als bestemming gehad hebben, de grootste stad op het eiland Mindanao. Een bestemming die in het verleden al vaker bestempeld werd als bolwerk voor ISEA (Islamic State East Asia). Ook nu nog waarschuwt de Australische veiligheidsdienst voor het terreurnetwerk. "

"ISEA blijft een dodelijke terroristische dreiging in de Filipijnen, en het land is een doelwit voor buitenlandse terroristische strijders. Hoewel er geen bekende banden zijn tussen ISEA en Australië, zijn er in het verleden wel banden geweest tussen Australiërs en terroristische groeperingen in de Filipijnen", klinkt het. 

Zaak zal nu zijn om te onderzoeken wat de twee daar precies gedaan hebben, benadrukt commissaris Lanyon. Al maken verschillende media nu al wel gewag van een soort "militaire training" die de twee daar mogelijk gekregen zouden hebben.

Het heeft er alleszins alle schijn van dat het Bondi Beach-bloedbad "een terreuraanval is, die geïnspireerd is door IS". "Het was een nauwkeurige, berekende, koelbloedige aanval", analyseerde Albanese.

Daar zijn meerdere aanwijzingen voor. Zo werden in de auto van het tweetal twee zelfgemaakte IS-vlaggen gevonden, naast geïmproviseerde explosieven. 

Al is er momenteel geen bewijs dat ze deel uitmaakten van een grotere terreurcel, benadrukte Albanese maandag nog.

Het onderzoek is hoe dan ook nog maar net begonnen en zal moeten uitmaken wat het motief van de schutters precies was en welke lessen er uit dit bloedbad getrokken moeten worden.