Hoewel leerkrachten in Vlaanderen minder dagen lesgeven dan in andere landen, krijgen leerlingen toch meer lesuren. Dat komt omdat die dagen met meer lestijd zijn gevuld en leerkrachten hier vaker aan meerdere klassen tegelijk lesgeven, blijkt uit cijfers van de OESO. Nochtans haalt Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) net het lagere aantal lesdagen aan om onder andere pedagogische studiedagen af te schaffen in ruil voor meer lestijd. Volgens de vakbonden werkt dat net contraproductief, zeker gezien het aanhoudende lerarentekort.
Minder lesdagen, maar meer lesuren: leerlingen in Vlaanderen krijgen niet minder les dan in andere landen
Samenvatting:
Minister van Onderwijs Zuhal Demir wil vanaf volgend schooljaar meer lesdagen invoeren in Vlaanderen om de onderwijskwaliteit te verhogen.
De minister zegt dat er in Vlaanderen gemiddeld 22 dagen minder les wordt gegeven dan in andere landen binnen de OESO-ruimte.
Dat klopt, al blijkt uit dezelfde cijfers dat Vlaamse leerlingen gemiddeld net méér lesuren krijgen per jaar. Vakbonden noemen het voorstel van de minister daarom "symboolpolitiek".
Zonder ook te kijken naar het algemene tekort aan leerkrachten, is het afschaffen van studiedagen en het opkrikken van lesdagen contraproductief, zeggen de vakbonden.
Vanaf volgend schooljaar moeten leerlingen meer effectief in de les zitten. Dat is het idee achter het voorstel van minister Demir, die er nog mee naar de koepels en vakbonden moet stappen.
Kinderen zitten te vaak thuis zonder les, vindt de minister. "We geven in Vlaanderen al 11 procent minder les dan het OESO-gemiddelde. Dat zijn tot 22 dagen minder per schooljaar in het secundair onderwijs. Onze onderwijskwaliteit lijdt daar enorm onder. Dat terwijl we relatief meer onderwijspersoneel in dienst hebben. Dan klopt er iets niet."
Die redenering gaat niet op, volgens Nancy Libert van de socialistische vakbond (ACOD): "We hebben misschien minder lesdágen, maar niet minder lesuren. We hebben in één lesweek meer lesuren dan in de meeste OESO-landen."
In de samenvatting van het jaarlijkse OESO-rapport over ons onderwijs staat inderdaad het volgende te lezen: "In het Vlaamse onderwijs krijgen leerlingen 821 verplichte instructie-uren per schooljaar in het basisonderwijs en 949 in het lager secundair (eerste graad, red.) onderwijs."
"Dat is hoger dan het OESO-gemiddelde van 804 uren in het basisonderwijs en 826 in het lager secundair (eerste graad, red.) onderwijs."
Dat Vlaamse leerkrachten op individuele basis gemiddeld minder werkuren aan lestijd besteden dan in sommige andere landen, heeft dus niet noodzakelijk als gevolg dat leerlingen hier te weinig lestijd krijgen. Binnen het Vlaamse onderwijs geven leerkrachten bijvoorbeeld vaak les aan meerdere klasgroepen tegelijk. Bovendien zijn lesdagen in Vlaanderen vaker gevuld met meer lestijd dan in sommige andere landen.
Geen kwantiteit, maar kwaliteit
Volgens Libert is de aankondiging van de minister dan ook "symboolpolitiek". Ze wil schrappen in het aantal facultatieve verlofdagen, pedagogische studiedagen en evaluatiedagen (dat is tijd voor klassenraden). Het ultieme doel: meer les, en dus een hogere onderwijskwaliteit.
Om te beginnen zullen sommige extra lesdagen niet leiden tot echte lestijd, zoals de eerste en laatste lesdag. "De laatste lesdag staat traditioneel in het teken van het afronden van het schooljaar. Om op die dag, na de examens, nog 'echte' lessen te organiseren, is gewoon onrealistisch."
Als signaal aan de ouders kan het wel tellen. En schrappen in facultatieve vrije dagen vindt Libert wél een redelijke suggestie. "Dat zal historisch gegroeid zijn, en we moeten kijken om welke reden dat ontstaan is en of die reden nu nog bestaat."
Maar het grotere plaatje ontbreekt. "Ik denk dat de minister dit doet om de onderwijskwaliteit op te krikken, en dat kunnen we alleen maar toejuichen, maar er is nog één grote factor die ervoor zorgt dat de kwaliteit zou stijgen, en dat is dat er een goede leraar zou staan voor elke klas."
Het lerarentekort dus. Wanneer lessen niet kunnen doorgaan, moet er voortaan altijd verplicht "pedagogisch zinvolle" opvang voorzien worden, in het voorstel van Demir. "Ouders moeten erop kunnen rekenen dat hun kind op school terechtkan", vindt de minister, behalve in het uitzonderlijke geval van "wettelijke overmacht".
Die opvang wordt in veel gevallen echter door collega-leerkrachten voorzien, waardoor Libert dus vreest dat door de absolute verplichting de werkdruk alleen maar zal toenemen. En er zijn al te weinig leerkrachten voorhanden volgens Libert, dat maakt de maatregel contraproductief.
In het secundair onderwijs volstaat schriftelijke toestemming van ouders voor leerlingen om naar huis te mogen gaan. Leerlingen daar vroeger naar huis sturen, omdat er door het lerarentekort geen leerkracht is tijdens de laatste lesuren, gaat nog steeds.
Lestijd minder zinvol
En dan is er nog de tijd in de klas. Volgens het meest recente internationale TALIS-onderzoek over secundair onderwijs, gaat er in de klas steeds meer tijd naar ordehandhaving en administratieve taken.
Dus hoewel Vlaamse leerlingen gemiddeld meer lesuren krijgen dan het geval is andere OESO-landen, hebben onze leerkrachten tijdens die lesuren steeds minder tijd om effectief les te geven. De tijd die naar ordehandhaving en administratieve taken gaat, groeit.
Maar of een algemene verhoging van het aantal lesdagen, ten nadele van bijvoorbeeld studiedagen, dan zal helpen, is nog maar de vraag. COV, de grootste onderwijsvakbond voor het basisonderwijs, vindt de maatregelen kortzichtig. "Meer lesdagen of meer instructietijd betekent niet noodzakelijk een hogere onderwijskwaliteit", zegt algemeen secretaris Marianne Coopmans.
"Daar zijn andere dingen voor nodig, zoals een goede omkadering, voldoende gekwalificeerde leerkrachten, voldoende ondersteunend personeel en een degelijke continue professionalisering. Dat zijn de zaken waarop de minister moet inzetten, in overleg met de sociale partners." COV pleit er daarom voor om 2 uur aan professionalisering per week standaard in te bedden in de kernopdracht van de leraar.