Wanneer Groen meer grijs blijkt: hoe moet het verder met de partij nu voorzitter Bart Dhondt vertrekt?

"Wie ook voorzitter wordt: makkelijk wordt het niet", opent politicoloog Dave Sinardet (VUB) zijn betoog als we hem de vraag van hierboven stellen. "Groene partijen in heel Europa hebben het momenteel niet gemakkelijk, nu de aandacht voor de klimaatproblematiek veel minder groot is dan een paar jaar geleden. Kijk naar Ecolo: die partij zit in hetzelfde schuitje."

Het is waar: het is op dat vlak wel erg snel gegaan. Bij de verkiezingen van 2019 was het klimaat - na de klimaatmarsen - een belangrijk thema. Ook Europa zette er vol op in met de Green Deal. "Nauwelijks een verkiezing later is dat compleet veranderd, onder invloed van de geopolitiek, de oorlogsdreiging, de aandacht voor defensie en de problemen van de industrie."

"Voor een partij is het nu eenmaal veel makkelijker als jouw centrale thema in het centrum van het politieke debat staat: als er problemen zijn met migratie gaat de aandacht naar Vlaams Belang, als het over sociale bescherming gaat, kijken mensen misschien sneller naar Vooruit…"

Dus dat zal opdracht nummer 1 worden van een nieuwe Groen-voorzitter: in het debat geraken en blijven, mensen overtuigen van je argumenten, kortom: gehoord worden. Het was de eigen analyse van de afzwaaiende Bart Dhondt dat hem dat niet is gelukt.

Ook Vlaams fractieleider Mieke Schauvliege zei dat in De Ochtend met zoveel woorden: "Bart kreeg eigenlijk alleen maar de vraag: 'Waar is Bart?' Terwijl het moet gaan over de dingen waar wij echt voor strijden. Dan kan ik begrijpen dat je zegt: 'Ik wil ons verhaal niet in de weg zitten.'"

Sinardet knikt: "Veel mensen hebben ironisch genoeg voor het eerst van Bart Dhondt gehoord toen hij zijn ontslag aankondigde. Dan ben je er niet in geslaagd om je partij op de kaart te zetten. Als hij de kans kreeg, kwam hij ook niet naar voren als een groot retorisch talent. En het is nu eenmaal zo dat media vaak ook selecteren op de mediatieke waarde van bepaalde figuren."

De politicoloog wijst naar Frédéric De Gucht bij Open VLD: "Die partij is amper even groot als Groen, maar is nu wel weer zichtbaar. Terwijl ze met Eva De Bleeker net hetzelfde probleem had."

Het gaat hier nu vooral over de stijl, maar moet het niet eerst over de inhoud gaan? Anders gezegd: moet Groen niet eerst intern afkloppen welke lijn de partij wil bewandelen? "Idealiter valt dat inhoudelijke project samen met de nieuwe voorzitter", oppert Sinardet. "Maar toegegeven: Groen is op dat vlak een uitzonderlijke partij."

Hij bedoelt dat de interne werking minder centraal gestuurd, minder hiërarchisch gestructureerd is dan bij andere partijen. "Dat maakt dat dat voor een voorzitter soms een handicap is, bijvoorbeeld om lijsten te vormen of om een inhoudelijke lijn af te kloppen. Bij Groen is een koppeling tussen het project en de voorzitter dus minder evident."

Het intussen naar de UGent vertrokken boegbeeld Petra De Sutter pleitte er in elk geval ooit voor dat Groen het klimaat weer prominent op de agenda moest zien te krijgen. "Maar ik weet niet of dat nu het beste idee is", zegt Sinardet. "Uit onderzoek blijkt dat wie klimaat belangrijk vindt, toch al uitkomt bij Groen. Alleen is die groep kiezers niet heel groot."

En dus kijkt de partij idealiter ook naar andere thema's. "Dat heeft de N-VA ook gedaan. Oorspronkelijk speelde die partij puur op dat Vlaams nationalisme. Bart De Wever heeft ingezien dat dat niet genoeg was en is dat profiel gaan verbreden."

Het risico is, zo waarschuwt Sinardet wel, is dat Groen daarbij de eigen core business uit het oog verliest. "Dat is wat Ecolo is overkomen in Brussel. In een poging een ander publiek te bereiken is het daar zelfs het groene mobiliteitsplan GoodMove in vraag beginnen te stellen. Daardoor zijn sommige van hun oude kiezers naar Groen overgestapt. En door zich inhoudelijk te hard te willen meten met de PTB en de PS hebben ze hun centrumkiezers naar Les Engagés gejaagd."

Blijft de vraag wie uiteindelijk de plaats van Bart Dhondt moet innemen. Sinardet moet het antwoord schuldig blijven, zegt hij. "Er zijn niet echt veel populaire Groen-figuren momenteel. Het vertrek van Petra De Sutter was een echte aderlating. Zij kon plaatsnemen naast de grote kanonnen én ze had een centrumprofiel, waardoor ze een breder publiek aansprak."

"Ik zie niemand die in de buurt komt. Ja, de partij heeft zeker enkele sterke parlementsleden. Denk aan een Stefaan Van Hecke. Maar dat is daarom niet per se een goede voorzitter." 

Vlaams fractieleider Schauvliege liet vanochtend al weten dat ze helemaal niet staat te springen voor die job. Kamerlid Matti Vandemaele toonde wel al voorzichtige interesse. En daarnaast worden opnieuw enkele typische namen genoemd: oud-voorzitter Nadia Naji en Elke Van den Brandt uit Brussel en Hafsa El-Bazioui en Filip Watteeuw uit Gent.

Aan het partijhoofdkwartier vanochtend wilden de kopstukken in elk geval nog geen namen noemen. Oud-voorzitter Jeremie Vaneeckhout wil alvast iemand die "heel sterk gelooft in groene antwoorden" en iemand die "empathisch maar assertief aan politiek doet". Ook zijn vroegere collega-voorzitter Nadia Naji stuurt aan op iemand die "assertief en complexloos kan vertellen waar we voor staan, maar ook iemand die kan verbinden". 

Kijk, dat is dan al 2 keer 'assertief'. Moet gezegd: Petra De Sutter maakte die analyse een jaar geleden al: "De partij heeft nu iemand nodig die de tanden laat zien." Het wanneer en het hoe van de voorzittersverkiezingen bij Groen zullen ze daar "in de komende dagen bekijken", horen we nog. Mogelijk volgen er nog voor de kerstvakantie meer details.