Partijvoorzitters spelen een belangrijke rol in het Belgische democratische systeem. Iedereen spreekt dan ook over een particratie, waar de partijen eigenlijk de klassieke ‘machten’, zoals de wetgevende macht, domineren. In zo’n systeem is een ‘onzichtbare’ voorzitter een probleem voor een partij. Dat verklaart het opstappen van Groen-voorzitter Bart Dhondt. Maar zelfs het tegenbeeld, de alomtegenwoordige partijvoorzitter, zoals Georges-Louis Bouchez, rendeert niet altijd. In een recente peiling staat de MR zowaar op zwaar verlies.
De dans der partijvoorzitters
Samenvatting:
Bart Dhondt stapt op als voorzitter van Groen omdat hij in de media als 'onzichtbare' voorzitter werd gezien en dat volgens hem afleidde van het partijverhaal.
Ook bij de Franstalige groene partij Ecolo nemen de covoorzitters ontslag na interne verdeeldheid; beide groene partijen zitten nu zonder voorzitter(s).
In een recente peiling verliest MR, onder leiding van Georges-Louis Bouchez, bijna 7 procentpunt en zakt achter de PS, ondanks Bouchez' uitgesproken mediaprofiel.
1. De onzichtbare partijvoorzitter
De voorzitter van Groen, Bart Dhondt, gooit de handdoek in de ring. Omdat hij de verkeerde vraag kreeg. De vraag waar de voorzitter bleef. “Ik ben trots op wat we gedaan hebben, maar ik merkte wel gaandeweg dat er, zeker in de pers, een verhaal begon rond te zingen over de 'onzichtbare' voorzitter”, zegt Dhondt in De Morgen. En dat maakte hem vleugellam blijkbaar. “Als het in de media over ons ging, ging het vaak niet over ons harde werk in de parlementen, wel over mijn bekendheid.” En dus trekt Dhondt zich terug als partijvoorzitter. “Dat verhaal leidt af van onze strijd. Ik besef dat het beter is voor de partij om met een fris gezicht ons echte verhaal uit te dragen.”
De groene partijen hebben het moeilijk in ons land. Bij de Franstalige partij Ecolo hebben de twee covoorzitters, de Brusselse Marie Lecoq en de Waalse Samuel Cogolati, ontslag genomen omdat ze niet meer door één deur konden. Ze hadden geen eensgezinde visie op de toekomst van de partij. Ecolo volhardt in de boosheid en schrijft nieuwe voorzittersverkiezingen uit, opnieuw voor duo’s. De partij heeft de verkiezingen van 2024 (zwaar) verloren en zoekt een nieuwe dynamiek vanuit de oppositie, waar ze tegen de PS én de PVDA moet opboksen.
Ook Groen heeft het niet makkelijk gehad. In een wanhoopspoging om nog opgemerkt te worden, een beetje als een drenkeling die zijn arm uit het water steekt in een poging om op te vallen, heeft de partij enkele weken geleden een reclameclip laten uitzenden op de commerciële omroep, in de rust van de voetbalwedstrijd van de Rode Duivels. De reclameboodschap heeft geen potten gebroken, en werd ook als een wanhoopspoging geïnterpreteerd.
Intussen is de vaststelling dat de groene partijen in dit land allebei zonder voorzitter(s) zitten. De vraag is wie bij Groen dat vastgelopen schip nog kan lostrekken. Want de populairste politicus van Groen, Elke Van den Brandt, is alleen in Brussel populair. En dat is geen goede uitvalsbasis om Vlaanderen te veroveren. Ook een andere naam die circuleert, Nadia Naji, woont in Brussel. Nog twee andere namen die circuleren, zijn die van Filip Watteeuw en Hafsa El Bazioui, allebei schepen in Gent. Maar de vraag blijft of zij wel 'zichtbaar' genoeg kunnen worden. Want anders zit Groen – zonder dat er zelfs verkiezingen in de buurt zijn – met een existentieel probleem.
2. De alomtegenwoordige partijvoorzitter
Het tegenbeeld van de onzichtbare partijvoorzitter is Georges-Louis Bouchez, de voorzitter van de MR. Hij is alomtegenwoordig in de klassieke media, maar vooral ook op de sociale media. Bovendien heeft hij altijd een uitgesproken mening. Na een interview in De Standaard wordt beetje bij beetje duidelijk welke koers Bouchez wil varen met zijn partij. De MR heeft drie zielen in haar borst: “Een partij die werken beloont – la ligne bonapartiste. Maar we blijven ook een economisch liberaal rechtse partij, tegen de belastingen en tegen de grote overheidsuitgaven. Ten derde moeten rechts-liberalen strijden voor onze culturele tradities, voor onze identiteit. Mijn ambitie is het om die drie stromingen in één partij te vatten.”
De MR is dus een conservatieve, populistische en economisch liberaal rechtse partij aan het worden. “Economisch rechtser dan de N-VA”, voegt Bouchez eraan toe. Ook in De Morgen, enkele weken geleden, ziet Bouchez geen concurrentie tussen zijn partij en de N-VA. Ook niet wanneer de MR naar Vlaanderen zou komen. “Bij de verkiezingen in 2024 hebben we vooral stemmen gewonnen op PTB. Een Vlaamse MR kan volgens mij hetzelfde doen bij Vlaams Belang en PVDA. In Vlaanderen heb je niet echt een rechts-liberale volkspartij.”
Eigenlijk is de conclusie dat de MR geen klassieke liberale partij meer is. “Kijk waar het Open VLD heeft gebracht. De partij wou economisch rechts zijn en sociaal-cultureel links. Dat werkt niet in België. Hier moet je rechts zijn over de hele lijn. Anders ben je een bobo en spreek je voor drie procent van de bevolking.” Maar de aversie is duidelijk wederzijds. In De Morgen zegt de Gentse burgemeester Mathias De Clercq dat er "weinig liberaal is aan iemand als Georges-Louis Bouchez." Volgens De Clercq is er ook geen plaats voor een MR Vlaanderen, als dat de stroming is die de partij zou vertegenwoordigen. “Populistisch rechts in Vlaanderen, daar hebben we al genoeg van."
3. De partijvoorzitter die kan rekenen
In de peiling die de collega’s van Het Laatste Nieuws en VTM vrijdag hebben gepubliceerd, scoren noch de partij van de onzichtbare, noch die van de alomtegenwoordige voorzitter erg goed. De MR verliest bijna 7 procentpunt ten opzichte van haar verkiezingsresultaat. En ze verliest nog eens 2,5 punten ten opzichte van de vorige peiling in september. Terwijl de MR bij de verkiezingen in Wallonië nog 6,2 procentpunt voorsprong had op de PS, ligt ze nu 7,6 procentpunt achter op haar socialistische concurrent, die met 29 procent bijna aansluit bij haar score van 2014, meer dan tien jaar geleden.
Georges-Louis Bouchez wordt de man, die bijna in zijn eentje, zijn concurrenten van de socialisten weer op de rails zet. Ondanks de interne problemen bij de PS. In De Standaard zegt Bouchez dat hij niet zozeer verkiezingen wil winnen, maar wel de geesten van de mensen veroveren. “Verkiezingen komen en gaan. Je wint een keer, je verliest een keer. Zo is het leven. Belangrijker is dat je een impact hebt op hoe mensen denken.(…) En als je het denken verandert, dán win je ook verkiezingen.” De volgende verkiezingen zijn inderdaad nog ver weg, maar in Vlaanderen slaagt de N-VA er wel in om de grootste partij te zijn in de peilingen, ondanks de regeringsdeelname.
En dan toch een klein gelukje voor mij. Eindelijk een voorzitter die het verschil kent tussen procenten en procentpunten. In een reactie op sociale media zegt Frédéric De Gucht dat zijn partij die van 5,7% naar 7,1% groeit in de peilingen gestegen is met 24%. Dat is dus een winst van 24 procent, maar natuurlijk nauwelijks 1,4 procentpunt.
