Maanden na Gen Z-protest in Marokko zitten nog honderden jongeren in de cel: "Pure onderdrukking"

Ruim 2 maanden geleden stroomden de straten van Marokko vol met jonge demonstranten. Aangespoord door een wereldwijde golf van protesten onder Generatie Z eisten jongeren hervormingen in het onderwijs en de gezondheidszorg, een krachtiger aanpak van corruptie en zelfs het ontslag van de regering.

In Marokko verliepen de protesten bijzonder gewelddadig: honderden jongeren werden opgepakt en drie demonstranten kwamen om het leven.

Freelancejournaliste Renée Boskaljon, die de protesten van nabij volgde, staat nog steeds in contact met de families van overleden en aangehouden betogers. "Wat zich hier afspeelt, is niet alleen politieke repressie, maar ook een menselijke tragedie", zegt ze in De Ochtend op Radio 1.

Ondanks internationale aandacht zitten nog steeds honderden demonstranten vast in Marokkaanse gevangenissen. Het gaat vooral om jongeren tussen 18 en 25 jaar, maar ook minderjarigen. "Volgens advocaten en mensenrechtenorganisaties zijn het voornamelijk jongeren die vreedzaam protesteerden", zegt Boskaljon.

De reden voor hun arrestaties is volgens haar simpel: "Onderdrukking. De overheid wil de protesten stoppen en jongeren afschrikken. Dat is ook gelukt: na enkele dagen durfden veel minder jongeren nog de straat op, uit angst om opgepakt te worden."

Bij de protesten zijn ook 3 jongeren die rond een politiekantoor nabij Agadir aan het demonstreren waren, doodgeschoten. Marokkaanse autoriteiten zeggen dat de politie handelde uit zelfverdediging, maar onafhankelijk onderzoek spreekt dat tegen.

"Zowel (de Franse krant) Le Monde als Marokkaanse mensenrechtenorganisaties hebben vastgesteld dat deze jongens op geen enkele manier betrokken waren bij geweld", zegt Boskaljon. "Volgens hen is er sprake van excessief politiegeweld."

Internationale mensenrechtenorganisaties, waaronder Amnesty International, hebben intussen opgeroepen tot een transparant onderzoek naar het politiegeweld en de arrestaties. Ook Marokkaanse mensenrechtenorganisaties blijven druk uitoefenen, al is hun speelruimte beperkt.

De arrestaties beperken zich niet enkel tot jonge demonstranten; ook de familieleden van de overleden slachtoffers die publiekelijk gerechtigheid eisten, werden gearresteerd. Ze zijn ondertussen opnieuw vrijgelaten, maar volgens Boskaljon is de boodschap duidelijk. 

"Het lijkt erop dat de autoriteiten proberen deze families het zwijgen op te leggen, uit vrees dat zij de protesten opnieuw aanwakkeren."

De families laten zich echter niet intimideren. Enkele dagen na hun vrijlating verschenen ze opnieuw in het openbaar, met tape over hun mond als symbool tegen censuur. "Zelfs minderjarige familieleden, onder wie een 16- en 17-jarig meisje, werden gearresteerd. En toch blijven ze strijdbaar", vertelt Boskaljon.

De Marokkaanse regering reageerde met beloften om te investeren in onderwijs en gezondheidszorg tegen 2026, maar onder demonstranten en experts heerst wantrouwen. "Zolang corruptie niet wordt aangepakt, is het maar de vraag of dat geld ooit op de juiste plek terechtkomt", zegt Boskaljon. "De houding is duidelijk: eerst zien, dan geloven."

Ondertussen blijven families van slachtoffers en gevangenen gerechtigheid eisen, ondanks de risico’s. "Hun boodschap is helder: zwijgen is geen optie."