"Plots stond er een voetbalstadion, maar het ziekenhuis is al jaren niet afgewerkt": deze Marokkaanse Vlamingen steunen Gen Z-protesten in Marokko

Marokkaanse jongeren komen al 5 dagen op rij op straat om hun woede te uiten over de regering. Ze zijn boos omdat er veel geld gaat naar de voetbalstadions voor het WK voetbal in 2030, terwijl er amper geld is voor onderwijs en gezondheidszorg.

In een ziekenhuis in Agadir zijn verschillende vrouwen overleden terwijl ze aan het bevallen waren via een keizersnede. Die incidenten waren de druppel. "De stadions zijn er, maar waar zijn de ziekenhuizen", klonk het dan ook op de zogenoemde Gen Z-protesten, die zijn uitgegroeid tot een actie tegen de sociale ongelijkheid.

Op verschillende plaatsen zijn de protesten uit de hand gelopen en kwam het tot confrontaties met de politie. Auto's en gebouwen werden in brand gestoken, honderden mensen zijn opgepakt. In de stad Lqliâa, in de buurt van Agadir, zijn zelfs 2 mensen doodgeschoten door de politie.

Yassin (29), Ismaïl (28) en Jasmina Laiz (28) worden via vrienden en familie op de hoogte gehouden van de protesten. "Ik vind het heel moedig", zegt Yassin uit Antwerpen. "Gen Z heeft er vandaag genoeg van dat er geen toekomstperspectief is."

Jasmina, die in Puurs woont, heeft een vriendin die deelneemt aan de protesten. "Ze willen hun stem laten horen, een duidelijke boodschap overbrengen aan de regering."

Ismaïl uit Mechelen heeft dan weer familieleden in Marokko die hun stem op een andere manier laten gelden. "Ze willen het risico niet lopen om opgepakt te worden, dus protesteren ze vooral via sociale media."

Alle 3 steunen ze de Marokkaanse jongeren volledig. Voor hen is het duidelijk dat de Gen Z-protesten meer dan nodig zijn. "Het is niet radicaal om een betere gezondheidszorg en beter onderwijs te vragen", aldus Ismaïl. "Voor het WK zijn er miljarden vrijgekomen, maar dat geld is er niet voor welzijn en welvaart."

"Marokko heeft de afgelopen jaren grote stappen gezet, onder meer op vlak van infrastructuur en duurzame energie. De economie groeit volop, maar dat is niet zichtbaar in scholen en ziekenhuizen. Dat vind ik enorm spijtig. Niet iedereen krijgt dezelfde kansen."

Volgens Ismaïl komen de jongeren ook op straat, omdat ze op sociale media zien dat het in andere landen veel beter is. Dat denkt ook Yassin. "In Marokko is er veel corruptie en weinig toekomstperspectief. Dat kunnen ze niet meer verteren, zeker omdat ze zich kunnen vergelijken met jongeren in Europa."

"Marokko is een van de meest ontwikkelde landen van Afrika met een van de grootste economieën, maar dat zien ze niet vertaald in hun welvaart en onderwijsmogelijkheden."

Dat er veel corruptie is, heeft ook Jasmina ondervonden. "Mijn tante - die intussen overleden is - is van ziekenhuis naar ziekenhuis gestuurd toen ze zich niet goed voelde. Eerst moest ze de volle pot betalen om geholpen te worden, om nadien te horen dat ze haar geen hulp konden bieden. En zo ging het bij elk ziekenhuis."

Jasmina heeft ook enkele vrienden die geneeskunde studeren. "Er zijn veel nieuwe ziekenhuizen gebouwd en die zijn prachtig, beter dan hier. Maar eigenlijk staan die gebouwen leeg. Mijn vrienden moeten veel overuren draaien, voor maar 350 euro per maand, en hebben amper materiaal waarmee ze aan de slag kunnen."

Ook de neef van Ismaïl studeerde geneeskunde en moest in "erbarmelijke omstandigheden" werken. "Als stagiair-dokter verdiende hij 300 à 400 euro per maand. Dat is statutair vastgesteld, maar dat is veel te weinig. Uiteindelijk is hij naar Parijs verhuisd om daar te gaan werken, terwijl hij eigenlijk wilde blijven."

En zo is het ook bij andere familieleden. "Mijn neven zoeken allemaal een job in het buitenland, omdat ze met hun diploma in Marokko niet genoeg kunnen verdienen. Mijn nicht is chirurg en zegt zelf dat ze in een ander land al rijk zou geweest zijn."

Yassin is afkomstig van Driouch, in het noordoosten van Marokko, en ook daar is enkele jaren geleden een nieuw ziekenhuis gebouwd. "Maar tot op de dag van vandaag is dat ziekenhuis nog niet operationeel, door een tekort aan artsen, specialisten en verplegers."

Toch lijkt dat tekort aan artsen niet de oorzaak te zijn. "Enkele vrienden van mij zijn afgestudeerd als dokter, maar vinden geen ingang tot de arbeidsmarkt. Puur omdat ze niet over de financiële middelen beschikken om aangenomen te worden."

En zelfs met financiële middelen wordt het moeilijk. "Een goede vriend is tandarts, is van goede komaf en beschikt over de financiën. Maar hij heeft geen contacten met de hogere elite, dus geraakt hij niet aan een job. Het is echt ons-kent-ons-politiek."

Die slechte omstandigheden in de ziekenhuizen hebben volgens Yassin ook geleid tot het overlijden van de vrouwen tijdens hun bevalling. "Dat was voor velen de aanleiding om op straat te komen. Mensen zijn bang om te praten en werden altijd de mond gesnoerd. Maar nu hebben ze er genoeg van."

Het wringt dan ook enorm bij de jongeren dat er in sneltempo voetbalstadions worden gebouwd. Die worden eind dit jaar al gebruikt voor de Afrika Cup en in 2030 voor het WK voetbal. "Die stadions staan er heel snel, maar een ziekenhuis kunnen ze niet op punt stellen. Waar ligt dan de prioriteit?", aldus Ismaïl.

Jasmina is afkomstig van Tanger, waar ook een groot voetbalstadion gebouwd is. "Ik was er op vakantie en plots stond er een voetbalstadion. En het ziekenhuis daarnaast was nog steeds, na al die jaren, niet afgewerkt."

"Ik hoop echt dat er iets verandert", klinkt het bij de 3 Vlaams-Marokkaanse twintigers. Ismaïl denkt zelfs dat deze protesten "een momentum" kunnen zijn. "In 2017 waren er al eens protesten, zonder verandering. Maar nu denk ik dat het anders kan zijn."

"Door het WK dat er aankomt, ligt Marokko onder een vergrootglas. Marokko profileert zich ook in de internationale gemeenschap als brug tussen Afrika en Europa. Ze willen geen gezichtsverlies lijden. Dus ik hoop echt op beterschap. Vooruitgang moet voelbaar zijn in ziekenhuizen, scholen en op de arbeidsmarkt. Niet enkel in prestigeprojecten."

Het jongerencollectief Gen Z 212 - de drijvende kracht achter de acties - betreurt de uit de hand gelopen protesten en roept op tot vreedzame acties. Ook Jasmina hoopt dat de protesten "niet escaleren". "Ik voel me machteloos en als ik zou kunnen, had ik meegedaan."

Ook zij gelooft dat de protesten wel degelijk hun nut hebben. "Het voelt anders dan bij de vorige protesten. Nu is er meer hoop. Ik verwacht geen grote veranderingen, maar wel dat de regering zal luisteren naar de bevolking."

Net vanwege die protesten in 2017 denkt Yassin dat er geen beterschap op komst is. "De vorige keren is er eigenlijk weinig tot niets veranderd. En om eerlijk te zijn, denk ik dat het nu weer zo zal zijn. Al steun ik de protesten volledig en hoop ik echt op verandering."