"Glasharde leugens": biografie 'De ijsprofeet' haalt populaire gezondheidsgoeroe Wim Hof onderuit

'The iceman': dat is de bijnaam van de Nederlandse gezondheidsgoeroe Wim Hof. Hij beweert zijn zenuwstelsel en immuunsysteem te hebben getraind door onder andere zijn lichaam bloot te stellen aan lage temperaturen. Iedereen kan het leren, beweert hij bij zijn 3,5 miljoen Instagram-volgers. Ook bekende koppen als Oprah, Beyoncé en Tom Hanks zijn fan.

Bekijk: op zijn Instagram-pagina promoot Wim Hof het nemen van een ijsbad

Hij noemt het zelf de 'Wim Hof-methode'. "Die methode bestaat uit de blootstelling aan kou, ademhaling en mindset. Dat laatste komt neer op toewijding of positief denken. Hof claimt dat je met die methode 95 procent van alle ziektes kan aanpakken, inclusief kanker, hiv en corona", legt Robert van de Griend, onderzoeksjournalist bij 'De Volkskrant', uit in 'Het uur van de waarheid' op Radio 1.

Samen met journalist Anneke Stoffelen schreef hij 'De ijsprofeet', een ongeautoriseerde biografie over Hof. Daarin stellen ze zijn methode in vraag.

De opmerkelijke prestaties van Hof, zoals uren in een ijsbad kunnen zitten of op blote voeten besneeuwde bergen beklimmen, maakten hem al snel een interessant onderwerp voor wetenschappelijk onderzoek. Met die wetenschappelijke referenties pakt hij uit, onder andere op zijn website .

De eerste studie naar het uithoudingsvermogen van Hof vond 15 jaar geleden plaats aan de Radboud Universiteit. Daaruit blijkt inderdaad dat hij iets bijzonders kan, zegt Van de Griend. "Hij kan wel een uur lang in een bak met ijsblokjes zitten, zonder dat zijn interne temperatuur daalt. Bij ieder ander mens zou onmiddellijk de temperatuur dalen, zou de hartslag omhooggaan en zouden ze klappertanden of rillen. Dat gebeurt bij hem niet. Ze hebben onderzocht hoe dat kan."

"Hij blijkt op de een of andere manier zijn inwendige spieren te kunnen reguleren. Dat is normaal gesproken een proces dat wordt aangestuurd door het autonome zenuwstelsel, wat je als mens niet kan beïnvloeden. Door training lijkt Wim Hof dat wel te kunnen en dat is op zich bijzonder." Hof beweert al snel in interviews dat hij ook zijn immuunsysteem kan aansturen en dat zijn methode mensen kan helpen met het versterken van hun immuunsysteem.

Naast het uithoudingsvermogen van Hof, werd ook zijn methode aan wetenschappelijk onderzoek onderworpen. Een onderzoek uit 2014, wederom aan de Radboud Universiteit, kwam met voorzichtige aanwijzingen dat je met de Wim Hof-methode het immuunsysteem kan onderdrukken. "Dat is bijvoorbeeld relevant als je een auto-immuunziekte hebt, zoals reuma of de ziekte van Crohn, want dan wil je graag dat dat immuunsysteem wordt onderdrukt."

Van de Griend plaatst een aantal kanttekeningen bij de studie. "Het betekent niet dat met dezelfde methode het immuunsysteem kan worden versterkt. Dat zou bijvoorbeeld nodig zijn bij de aanpak van veel andere ziektes, zoals kanker. Bovendien was het maar een klein onderzoek met 12 proefpersonen, allemaal jonge, gezonde mannen."

De wetenschappers waarschuwden Hof om voorzichtig met de resultaten om te gaan. "Wim Hof is een man die zichzelf altijd enorm overschreeuwt", zegt Van de Griend. "Hij beweerde meteen dat het wetenschappelijk bewezen was dat alle ziektes met zijn methode kunnen worden genezen. Dat is massaal verspreid en wordt ook massaal geloofd door zijn aanhangers."

Naast de positieve impact op je immuunsysteem, beweert Hof dat zijn methode de mentale gezondheid ten goede komt en kan helpen met depressie- en burn-outklachten.

Het verhaal en de methode van Hof worden gretig online en in de mediawereld gedeeld. Het wetenschappelijke bewijs erachter werd amper aan de kaak gesteld. Tot nu, want in het kader van hun biografie hebben Van de Griend en Stoffelen de wetenschappers van bovenstaande studies opnieuw gecontacteerd.

"Die zeiden allemaal dat ze het vreselijk vinden wat Wim allemaal zegt: wij hebben nooit beweerd wat hij daar roept. We hebben hem daar achter de schermen voor gewaarschuwd, maar hij luistert gewoon niet."

Hof heeft zijn methode op verschillende manieren op de markt gebracht. Je betaalt 279 euro voor een online videocursus. Voor een 5-daagse expeditie tel je 2.999 euro neer. "Hij verdient er verschrikkelijk veel geld mee", besluit Van de Griend. 

"Het is opvallend dat hij in de coronaperiode aan de kant van de sceptici ging staan. Hij zei dat je vooral geen vaccin moest nemen omdat het niet goed voor je was en dat je je niet moest houden aan coronamaatregelen. Met de Wim Hof-methode zou je gewoon van corona kunnen genezen, zei hij.

"In die periode is Hof rijker en populairder geworden dan ooit. In die 2 jaar verdiende hij 10 miljoen euro. Terwijl de rest van de economie totaal op zijn gat lag, kwam Wim Hof er als een winnaar uit met glasharde leugens", zegt Robert van de Griend. Dat blijft volgens hem duren. "Wim Hof trekt zich nergens iets van aan. Ook na deze onthullingen blijft het bedrijf achter Wim Hof gewoon beweringen de wereld in slingeren die feitelijk onjuist zijn."