"Ik hoef niet meer elke keer mijn hart vast te houden": hoe ga je om met een kind dat te veel drinkt?

Jaarlijks belanden 145 jongeren tussen 10 en 17 jaar op de spoeddiensten van de Antwerpse ziekenhuizen met een acute alcoholvergiftiging, zo blijkt uit een nieuw onderzoek dat deze week werd bekendgemaakt. Gemiddeld hadden de tieners 1,95 promille alcohol in hun bloed.

Voor Jana Reniers, klinisch psycholoog bij het zorgpad Alcohol en andere Drugs voor Jongeren, zijn die cijfers geen verrassing. "We zien dit geregeld. Vaak gaat het om jongeren die niet goed inschatten hoe snel hun lichaam reageert op alcohol", zegt ze.

Hoe herken je als ouder dat het drinken ontspoort? En hoe ga je daarmee om? Ze geeft 6 tips.

"Wees niet bang om duidelijke grenzen te stellen", begint Reniers. "Je mág als ouder ‘nee’ zeggen als je niet wil dat je kind drinkt. De wet is helder: voor 16 jaar geen alcohol."

Volgens Reniers overschatten ouders tieners die pas beginnen te drinken. "Ze zullen wel weten wat ‘niet te veel’ betekent, denken ze, maar vaak is dat niet zo. Een duidelijk standpunt innemen doen ze minder snel. Ze vinden het lastig omdat vrienden van hun kinderen vaak wel drinken. Zit er niet mee in om je als boeman op te stellen, zodat je kind de schuld op jou kan steken."

Hoeveel is ‘te veel’? Met wie gaan je kinderen op stap? Hoe laat komen ze thuis?

"Leg concrete afspraken vast en koppel daar duidelijke gevolgen aan wanneer je kind over de grens gaat. Jongeren hebben vaak weinig voeling met hoeveelheden alcohol. Ze hebben minder zicht op het effect, waardoor ze plots tegen een muur botsen. Duidelijke afspraken helpen hen om zichzelf te begrenzen. En als ze zich er niet aan houden, volgt er een consequentie."

"Blijf nieuwsgierig en open. Vraag naar hun ervaringen, hoe ze omgaan met groepsdruk, of ze al experimenteren met andere middelen. Doorvragen zonder te veroordelen helpt."

Zo’n gesprek voer je echter best niet op een moment van crisis. "Een crisismoment kan wel een startpunt zijn voor verandering, maar plan nadien ook gesprekken op rustige momenten. Veel ouders weten niet waar hun jongeren feesten, met wie, of wat voor vrienden dat zijn. Probeer nieuwsgierig te zijn, niet meteen demoniserend."

Ouders vermijden soms het thema om het ‘niet interessanter’ te maken, maar dat werkt averechts, zegt Reniers. "Vooraf praten werkt net beschermend. Je kan je kind wapenen: hoe reageer je als iemand aandringt om te drinken, bijvoorbeeld."

Reniers raadt aan om situaties uit hun leefwereld (denk aan sport, studeren, uitgaan) te gebruiken om de risico’s van alcohol te benoemen.

"Er zit een groot gat in de informatie die jongeren bereikt. Op school zijn er mooie initiatieven rond drugs, maar rond alcohol is er weinig concrete sensibilisering. Jongeren weten bijvoorbeeld vaak niet dat alcohol een sterk effect heeft op de spieren, zeker net na het sporten. Of dat er medische risico’s zoals kanker aan verbonden zijn."

Daarom is het belangrijk dat ouders zich informeren. "Je wapent je kind door zelf te weten wat alcohol doet. Dan kan je inspelen op concrete situaties: een sportende jongere die na een match drinkt, moet weten dat zijn spieren daaronder lijden."

De Druglijn kan helpen om correcte informatie te verzamelen.

"Zien drinken, doet drinken", benadrukt Reniers. Hoe vaak drink je zelf? Op welke momenten? Jongeren spiegelen zich daaraan.

"Ouders onderschatten hun eigen invloed. Jongeren trekken zich los van het gezin, maar dat maakt jouw voorbeeld niet minder belangrijk. Een pintje na een drukke werkdag, een fles wijn standaard op tafel: dat ziet een jongere ook. Je geeft een script mee over hoe je met stress of gezelligheid omgaat. Je kan evengoed even gaan wandelen, sporten of iemand bellen."

Het populaire idee om thuis alcohol aan te bieden om het ‘veilig’ te leren drinken, werkt volgens haar bovendien averechts. "Je normaliseert alcoholgebruik. Jongeren ervaren met slechts 1 drankje ook minder snel negatieve effecten, en leren dus niet waar hun eigen grenzen liggen."

Tot slot: aarzel niet om hulp in te schakelen als je het gevoel hebt dat je jongere te vaak en te veel drinkt. "Je huisarts, het CLB, een andere betrokken arts: er zijn verschillende mogelijkheden."

Hadewijch* zette die laatste stap ruim 1,5 jaar geleden, toen haar zoon Noah* in het ziekenhuis belandde met een zware alcoholintoxicatie. Daarvoor had de tiener al zeker 4 keer een zware black-out gehad. Hadewijch meldde hem aan bij de alcoholpolikliniek (vandaag voluit 'Zorgpad Alcohol en andere Drugs voor Jongeren') in het ZAS Augustinus in Wilrijk. Intussen gaat het met de 18-jarige jongen een stuk beter.

"Hij is ouder geworden, maar vooral die aanklampende aanpak – telkens terug naar de kliniek, telkens opnieuw de gesprekken met psychologen – heeft echt iets teweeggebracht", blikt ze terug. "Hij wordt nog altijd snel dronken, maar hij wacht nu wel langer om te beginnen drinken."

Het traject begon meteen na zijn ziekenhuisopname. Noah had aparte gesprekken met een onderzoeker en psychologe, daarna volgden sessies met en zonder het gezin. "Ze legden heel duidelijk uit dat zijn alcoholgebruik niet oké was, maar keken ook naar de redenen: waarom drink je zoveel, wat heb je nodig? Dat maakte indruk. Als ouder zeg je dat al jaren, maar van iemand anders komt het harder binnen. Het was ook fijn dat niet alleen wij de ‘boosdoeners’ moesten zijn."

Door ook zijn omgeving te betrekken, werd het voor Noah steeds moeilijker om zijn gedrag te minimaliseren. "We hebben bijvoorbeeld met zijn scoutsploeg gesproken. Zijn vrienden kennen de effecten van alcohol op hem en spreken hem nu sneller aan. Hij kan zich niet langer verstoppen."

Incidenten komen vandaag veel minder voor, vertelt Hadewijch. "Ik hoef niet meer elke keer mijn hart vast te houden wanneer hij op stap gaat." Het traject is afgerond, maar de inzichten blijven. "Zelf leerde ik meer over het waarom, over de psychologie van een kind ook. Dat heeft begrip gecreëerd, en voor een nog nauwere band met mijn zoon gezorgd."

Een tip van de psychologe die ze heeft behouden: samen een blokje om wandelen wanneer er iets scheelt. "Je hart luchten wanneer je in het donker aan het wandelen bent, lukt toch wat makkelijker dan wanneer je tegenover elkaar aan een tafel zit. En zodra we het blokje om zijn, zit het gesprek er ook op."

Wat ze andere ouders nog meer wil meegeven? "Praat erover, en weet dat je niet alleen bent. En zoek hulp. Ik had graag vroeger geweten dat zo’n traject bestond."