"Zo dronken dat hij ons niet meer herkende": opvolgtraject moet nieuwe spoedopname met alcoholvergiftiging voorkomen bij jongeren

In Antwerpen alleen al worden er elk weekend 3 minderjarigen binnengebracht met een alcoholvergiftiging. De mediane leeftijd van die jongeren is 16,6 jaar. "Erg jong dus", vertelt doctoraatsstudente Hanna Van Roozendaele. "Een derde van alle gevallen zit bovendien onder de wettelijke leeftijdsgrens van 16 jaar. De jongste was 11."

Uit eerder onderzoek blijkt dat een jongere na een alcoholintoxicatie op 55 procent van de pediatrische diensten in Vlaanderen geen follow-up krijgt door een kinderarts. In Nederland pakken ze dat anders aan en daar bestaan zogenoemde ‘alcoholpoliklinieken’ waar jongeren na een opname met alcoholvergiftiging 6 maanden lang intensief begeleid worden.

Een aanpak die lijkt te lonen. Waar dokters vroeger vaak dezelfde jongeren dronken op spoed zagen binnenkomen, is het herval in de 12 Nederlandse alcoholpoli's nu al gereduceerd tot zo goed als 0.

In Vlaanderen is er sinds kort een proefproject in het ZAS Augustinus in Wilrijk. Jongeren die na overmatig alcoholgebruik worden binnengebracht in het ziekenhuis worden verzorgd en gecontroleerd. Wanneer ze wakker worden krijgen ze meteen de kans om in te stappen in het hulptraject.

"Het is cruciaal om meteen met de jongeren aan de slag te gaan in het 'golden hour', het eerste uur na het ontwaken uit de roes", zegt professor Nico van der Lely die de praktijk in Nederland heeft uitgewerkt. "Ze krijgen voorlichting over alcoholmisbruik via interactieve websites en in een gesprek met een kinderarts. Vervolgens komt een kinderpsycholoog bij hen langs."

Nadien worden ze gecontacteerd voor een vervolggesprek. "We betrekken er ook de ouders erbij", zegt Van der Lely.

Eén van die ouders is Hadewijch. Haar zoon Noah is net 17 en worstelt al enkele jaren met alcohol. "Het is eigenlijk meteen fout gelopen met zijn alcoholgebruik", vertelt Hadewijch. "Wanneer hij als 14- of 15-jarige begon uit te gaan, heeft hij gemerkt dat hij het tof vond om alcohol te drinken, en sindsdien kan hij moeilijk matigen. Wanneer hij begint te drinken, vindt hij het moeilijk om te stoppen."

In 2022 volgde Noah al een behandeling in een ander centrum, waarna het een tijd goed ging. "De laatste weken was hij opnieuw veel aan het drinken, en rookte hij ook marihuana", vertelt Hadewijch. "Telkens wanneer hij dronken naar huis kwam, maakte ik foto's, en ik noteerde elk voorval in een boekje. Anders was het iedere keer zijn woord zijn tegen het mijne."

6 weken geleden loopt het helemaal mis. "Hij was naar een festival, maar al rond 22 uur belden zijn vrienden om te laten weten dat ze de hulpdiensten hadden verwittigd", vertelt Hadewijch. "Noah had zoveel gedronken dat hij niet meer wist wie hij was, of wie zijn vrienden waren."

Wanneer Hadewijch en haar echtgenoot ter plaatse komen, herkent Noah ook zijn eigen ouders niet meer. "Intussen was ook de politie erbij gekomen, want hij wilde niet mee naar het ziekenhuis. Hij was agressief, en we hebben hem moeten vastbinden op een draagbed. Ze hebben hem zelfs een pamper aangedaan, en dan is hij meteen in slaap gevallen."

De ochtend erna tekenen ze meteen in op het proefproject. "Ik heb altijd het gevoel dat Noah zijn drankgebruik minimaliseert en dat hij denkt dat dit gedrag de norm is", getuigt Hadewijch. "Hij leek er nooit zo zwaar aan te tillen, maar na de ziekenhuisopname heeft hij toch gehuild. Hij lijkt zich nu ook wel te schamen. Ik vermoed dat hij er wel iets aan wil doen."

Vorige week waren er de eerste gesprekken met een kinderarts en een psycholoog, voor het hele gezin. Het is essentieel dat ook de ouders mee in het traject stappen. "Niet vanzelfsprekend, want ouders voelen soms schaamte", vertelt Tine Maes, verpleegkundig diensthoofd van de zorgzone geestelijke gezondheidszorg in ZAS.

"Het gebeurt ook dat ouders een opname van hun kind met een alcoholintoxicatie op spoed minimaliseren en daardoor minder snel geneigd zijn om in het nazorgtraject te stappen", zegt Maes nog. "Dat kan te maken hebben met de algemene visie van onze maatschappij dat het allemaal niet zo veel kwaad kan, dat alle jongeren wel eens te veel drinken."

Hadewijch voelde geen schaamte, maar vooral opluchting. Opluchting omdat haar zoon in het traject kon stappen, en nu ook hulp kan krijgen. 

"Bij die eerste gesprekken kwam ik te weten dat het niet de eerste keer was dat het alcoholgebruik van Noah zulke proporties had aangenomen, het bleek al de 4e keer te zijn dat het hem overkwam", vertelt ze. "Ik vond dat de dokter heel goed luisterde, en de juiste vragen stelde. Ik had meteen het gevoel: hier zijn we in goede handen. Binnenkort krijgen we te horen hoe het traject nu zal verdergaan."

Noah is 1 van de 2 patiënten die net in het traject zijn gestapt. 3 andere tieners zitten in de afrondende fase, en nog 3 anderen hebben het traject intussen afgerond. Wanneer 30 jongeren het traject zullen hebben doorlopen, volgt een evaluatie.

Het proefproject is een initiatief van het Reinier De Graaf-ziekenhuis in Delft en de Universiteit van Antwerpen. Het wordt momenteel grotendeels met Nederlandse middelen gefinancierd. 

"Voor de financiering van die verdere uitrol kijken we naar de federale overheid", aldus Van der Lely. "We zijn hoopvol om op termijn te evolueren naar meerdere alcoholpoli’s in België, naar het voorbeeld van het netwerk dat we in Nederland uitbouwden."