Thuisverpleegkundige Zakia Amghar: "Zorgverleners luisteren te weinig naar wensen moslimpatiënten"

Volgens Amghar draait palliatieve zorg om 4 domeinen: het psychische, fysieke, sociale en spirituele. "Voor elke patiënt is dat anders, maar bij de meeste moslims is het spirituele aspect vaak heel belangrijk", zegt ze. "Dat wordt in de zorg te vaak vergeten of weggestopt, waardoor problemen in het werkveld ontstaan."

Ze benadrukt dat het voor moslimpatiënten cruciaal is hun geloofsovertuiging tot het einde te kunnen uiten. Artsen en verpleegkundigen handelen nog te vaak vanuit hun eigen idee van ‘menswaardige zorg’, klinkt het. "Hulpverleners vullen makkelijker hun eigen normen en waarden in, waardoor ze op weerstand stuiten. Ik vul die menswaardigheid nooit zelf in. Ik bots niet op problemen omdat ik mijn normen en waarden niet op de voorgrond zet, maar kijk naar wat de patiënt wenst."

De thuisverpleegkundige heeft naar eigen zeggen verschillende keren gezien dat vooraf duidelijke afspraken werden gemaakt over het wel of niet opstarten van palliatieve sedatie, maar waarbij die afspraken toch werden genegeerd.

"We hadden ooit een meneer voor wie we een vroegtijdige zorgplanning opstelden, samen met alle kinderen. Zij hadden vanaf dag 1 gezegd: wij willen geen sedatie aan het einde. En dan kregen we bericht van de arts om achter de rug van de patiënt sedatie op te starten. De kinderen waren in paniek. Ik heb gezegd: ik doe dat niet."

Kleine handelingen in de zorg zijn volgens haar net zo cruciaal als die tijdens ingrijpende momenten. "Schoenen uitdoen bij de deur of op een respectvolle manier groeten kan meteen de sfeer bepalen. Ik heb meegemaakt dat een Belgische verpleger volledig het vertrouwen van de familie won door in het Arabisch te groeten en kleine gewoonten te respecteren. Dat klinkt banaal, maar het betekent heel veel voor families."

Rond pijnbestrijding bestaan binnen de moslimgemeenschap dan weer misverstanden. "Er ligt een groot taboe op morfine", zegt Amghar. "Binnen de gemeenschap wordt morfine vaak direct gelinkt aan de dood. Door sensibilisering en uitleg kunnen mensen pijnbestrijding echter wél accepteren. Gemonitorde pijnbestrijding is zeker toegestaan binnen de islam."

Wat euthanasie betreft, legt ze uit dat die binnen de islam niet wordt aanvaard. "Euthanasie kan voor de meeste moslims absoluut niet. Ook ik denk er zo over. Maar opnieuw: ik laat nooit mijn eigen mening zien en respecteer wel de wens van de patiënt."

Amghar merkt dat moslims vaak alternatieve methoden gebruiken om met het naderende overlijden om te gaan: homeopathie, de koran beluisteren, aromatherapie of massages. "Omgaan met de dood betekent afscheid nemen van deze wereld en het begin van een andere. Het is een intensief proces."

Amghar geeft lezingen over palliatieve zorg, zowel voor de moslimgemeenschap als voor zorgverleners. Die laatste wil ze handvatten geven om beter met moslimpatiënten te werken in de palliatieve fase. De belangstelling is groot, ook bij niet-moslimzorgverleners. “Wanneer zorgverleners goed geïnformeerd zijn en écht luisteren, verdwijnen de meeste spanningen vanzelf.”