Cyprus en Noord-Cyprus willen opnieuw onderhandelen over een vredesakkoord. Dat kondigden de leiders van beide gebieden aan na een verkennende ontmoeting. VN-secretaris-generaal António Guterres zal de gesprekken leiden. Het eiland in de Middellandse Zee is al meer dan vijftig jaar verdeeld in een noordelijk en een zuidelijk stuk.
Noord en zuid in Cyprus willen voor het eerst in 8 jaar weer over vrede praten
Jens Van Reet
Gepubliceerd:
Lang gold het als onmogelijk dat Cyprus en Noord-Cyprus weer zouden samengaan. Nu staat de deur voor het eerst in jaren weer open voor toenadering. Het pro-Europese staatshoofd van de zelfverklaarde Turkse Republiek Noord-Cyprus, Tufan Erhürman, stuurt zelfs aan op een herenigde federale staat.
De in oktober van dit jaar verkozen Erhürman zat gisteren voor het eerst samen met de president van de erkende Republiek Cyprus, Nikos Christodoulides. Daar beloofden ze elkaar onder het toeziend oog van VN-afgevaardigde Angela Honguin dat ze de vredesbesprekingen op het eiland gaan hervatten, dat na meer dan vijftig jaar verdeeldheid.
Binnenkort willen de 2 leiders elkaar opnieuw informeel ontmoeten. De bijeenkomst zal plaatsvinden onder leiding van VN-secretaris-generaal António Guterres.
Christodoulides zei na de bijeenkomst bijzonder blij te zijn dat een gemeenschappelijke basis voor gesprekken is gevonden. Ook Erhürman sprak na afloop van "de eerste stappen" richting volwaardige gesprekken. Wel benadrukte hij dat de "grond" voldoende voorbereid moet zijn, zodat onderhandelingen kunnen leiden tot een alomvattend vredesakkoord.
Cyprus: één eiland, twee werelden
Op Cyprus leefden eeuwenlang 2 gemeenschappen vreedzaam naast elkaar: de Griekse en de Turkse Cyprioten. Dat veranderde na de onafhankelijkheidsstrijd van het eiland tegen het Verenigd Koninkrijk.
Nationalisme nam aan beide kanten toe, onder invloed van buitenlandse leiders. Griekenland stuurde aan op een vereniging van het eiland met Griekenland, wat niet naar de zin was van Turkije, dat zich verwant voelde met de Turkse Cyprioten die vooral in het noorden van het eiland wonen.
In 1974 pleegden Griekse Cyprioten een staatsgreep, met steun van Griekenland. Als reactie daarop viel Turkije het noorden binnen.
Sindsdien is Cyprus verdeeld in 2 delen: het noorden, met veel Turkse invloed, en het zuiden, met veel Griekse invloed. De Republiek Cyprus trad in 2004 ook toe tot de EU. Turks-Cyprus wordt als staat enkel erkend door Turkije. Tussen beide gebieden ligt een door de Verenigde Naties bewaakte bufferzone, ook wel bekend als de 'groene lijn'.
Erdoğan als spelbreker?
De Verenigde Naties proberen al lange tijd te bemiddelen, maar tot nu toe zonder succes. De laatste vredesbesprekingen onder toezicht van de VN mislukten in 2017.
Erhürman had tijdens de verkiezingscampagne al aangekondigd dat hij in gesprek wilde gaan met de Grieks-Cypriotische zijde, met als doel een "eerlijke machtsdeling" tussen de 2 etnische groepen te bereiken.
Hoe de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan in de onderhandelingen zal optreden, blijft afwachten. Hij is een tegenstander van een verenigd federaal Cyprus. Erhürman heeft bovendien altijd benadrukt dat hij alleen met steun van Ankara een vredesdeal wil sluiten.
