Je huis verwarmen met een warmtepomp wordt financieel interessanter. Dat blijkt uit een eerste analyse van de dienst Klimaat van de FOD Volksgezondheid. Tot nu toe is verwarmen op gas financieel vaak nog de meest interessante keuze. Maar de nieuwe voornemens van de federale en Vlaamse regering, die verwarmen met fossiele energie duurder zullen maken en elektriciteit goedkoper, dichten een groot deel van de prijskloof.
Dankzij lagere belasting op elektriciteit: verwarmen met warmtepomp wordt in Vlaanderen aantrekkelijker
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
In het kort:
In 2030 zal verwarmen met een warmtepomp gevoelig goedkoper zijn. De prijskloof met aardgas zal met tweederde dalen.
Dat komt onder andere door het effect van de federale en de Vlaamse taxshift, die de kosten in de energiefactuur verschuiven van elektriciteit naar aardgas en stookolie.
Dat moet het interessanter maken om je huis te verwarmen met schone energie.
Dat kan België helpen om zijn klimaatdoelen te halen. De uitstoot van de gebouwensector daalt traag doordat verwarmen met aardgas veel goedkoper is dan elektriciteit.
De dubbele taxshift heeft dus een effect, maar we zijn er nog niet. De onderzoekers stippen aan dat er nog veel verbeterd kan worden. De federale taxshift geldt niet voor bedrijven, en in Wallonië en Brussel blijven warmtepompen nog duurder dan in Vlaanderen.
De warmtepomp is een klimaatvriendelijker alternatief om je huis te verwarmen dan gas of stookolie. Er komt immers amper CO2 bij vrij, en al helemaal niet als je een groenestroomcontract hebt.
Maar toch komt de technologie in ons land maar moeilijk van de grond. In 2023 viel de verkoop zelfs met de helft terug. Dat komt doordat de installatie- en gebruikskosten van een warmtepomp vaak duurder uitvallen dan verwarmen op gas.
Dat is in België al jarenlang het geval, maar nu is er toch een kentering in zicht. Het federale begrotingsakkoord van vorige maand bevat enkele maatregelen die elektriciteit goedkoper maken voor gezinnen. Aardgas en stookolie worden dan weer duurder. Dat kan bijvoorbeeld door aanpassingen in de accijnzen. En de btw op fossiele verwarmingsketels werd al eerder verhoogd, terwijl er een verhoogde investeringsaftrek kwam voor duurzame investeringen.
De Vlaamse regering heeft dan weer een taxshift opgenomen in het nieuwe Vlaams Energie- en Klimaatplan.
Al die ingrepen werpen hun vruchten af, zo blijkt uit een eerste berekening van de Dienst Klimaat van de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid. Ze verkleinen de prijskloof tussen warmtepompen en aardgas met twee derde. Tegen 2030 zal elektriciteit nog 2,8 keer zo duur zijn als aardgas.
Het is die prijskloof die verwarmen met een warmtepomp momenteel nog in veel gevallen onrendabel maakt. Om een warmtepomp helemaal rendabel te maken, zou elektriciteit maximaal 2,1 keer meer mogen kosten dan aardgas. In dat geval betaalt de investering voor een warmtepomp zichzelf op 10 jaar tijd terug. Maar deze zomer was elektriciteit nog 4,2 keer zo duur. Die kloof zal dus verkleinen, maar niet helemaal verdwijnen.
Vlaanderen op de goede weg
Dat bleek tijdens de presentatie van het nieuwe jaarrapport van de FOD Volksgezondheid, waarin de Dienst Klimaat de Belgische energiebelastingen doorlicht. De bedoeling is om na te gaan in hoeverre die belastingen het Belgische klimaatbeleid vooruithelpen, en waar er nog aanpassingen mogelijk zijn.
Deze specifieke berekening zal je weliswaar nog niet in het rapport terugvinden, omdat het nog maar een eerste projectie is. Gedetailleerdere berekeningen kan de overheidsdienst pas maken wanneer de precieze gas- en elektriciteitstarieven bekend zullen worden, en voor wie die precies zullen gelden.
"Hoe sneller warmtepompen rendabel zijn, hoe beter", zegt onderzoeker Justine Soete van de FOD. "Gezinnen maken niet elk jaar de beslissing om een nieuwe verwarmingsinstallatie te kopen. Met de 2 taxshifts en ETS2 (de Europese koolstofprijs voor verwarming en verkeer, die in 2028 van start gaat, red.) zitten we in Vlaanderen op de goede weg."
Op de goede weg, maar nog niet op de bestemming. Een deel van het prijsverschil tussen elektriciteit en gas blijft, zoals gezegd, ook in 2030 overeind. En daarnaast zijn er grote verschillen tussen de gewesten. Vlaanderen trekt 426 miljoen euro uit om warmtepompen te stimuleren, maar Wallonië slechts 81 miljoen. In Vlaanderen kunnen de premies voor een warmtepomp oplopen tot maximaal 8.000 euro, in Wallonië 3.600.
"Een verdere taxshift is dringend nodig om warmtepompen in alle situaties rendabel te maken, en zeker ook in Wallonië en Brussel", zegt Soete daarom.
"Bovendien zou de federale taxshift momenteel alleen voor gezinnen gelden. Ook bij bedrijven moet de elektrificatie sterker worden gestimuleerd door de elektriciteitsprijs te verlagen en de gasprijs te verhogen."
In onze buurlanden is prijsverschil minder groot
Meer verwarmen op elektriciteit, zou de Belgische klimaatdoelen dichterbij brengen. De Europese Unie heeft zichzelf opgelegd om in 2050 klimaatneutraal te zijn, en dus netto geen broeikasgassen meer uit te stoten. België moet in 2030 47 procent minder uitstoten dan in 2005, maar het zit niet helemaal op koers om dat te halen.
De 2 zorgenkinderen zijn de verwarming van onze gebouwen en het verkeer. De uitstoot van het verkeer stijgt nog. Die van de gebouwen gaat dan weer maar zeer traag omlaag, gemiddeld met 0,3 procent per jaar. De helft van al die uitstoot is terug te leiden tot aardgas, met grote voorsprong de populairste bron van verwarming in ons land.
Logisch ook, want voor een doorsnee gezin is het tot vandaag veel goedkoper om met gas (of stookolie) te verwarmen dan met elektriciteit.
In geen enkel van onze buurlanden is het verschil zo groot. Een derde van de Belgische elektriciteitsfactuur bestaat uit extra kosten, terwijl dat voor gas 15 procent is en voor stookolie slechts 2 procent. Alleen voor goed geïsoleerde huizen was de warmtepomp dit jaar de goedkoopste optie.
Voordelen voor bepaalde groepen zijn in de praktijk subsidies voor fossiele brandstoffen
De dubbele taxshift in de gebouwensector is dus een goede aanzet. Maar over het hele stelsel van de Belgische energiefiscaliteit oordeelt het rapport scherp. Dat neemt, naast de gebouwensector, ook het verkeer, de industrie, de landbouw en de energiesector onder de loep.
"In België blijven de huidige prijzen en belastingen in veel sectoren de vervuilende opties nog steeds goedkoper houden en zo de klimaattransitie afremmen", zegt de FOD. "In de transportsector bijvoorbeeld zorgt de terugbetaling van accijnzen op professionele diesel voor een verstoring van het prijssignaal van diesel voor vrachtvervoer, bussen en taxi's."
"Daarnaast blijven specifieke voordelen voor bepaalde groepen of subsectoren in de praktijk neerkomen op fossielebrandstofsubsidies die de transitie vertragen: denk aan sociale elektriciteits- en gastarieven, bedrijfswagens en tankkaarten, of accijnsvrijstellingen voor industrie, landbouw, scheepvaart en luchtvaart."
Dit rapport dient als advies voor de beleidsmakers, in de eerste plaats de federale regering. Het is nu aan hen om te beslissen of ze nieuwe maatregelen zullen doorvoeren, en welke dan wel.
