Daders van intrafamiliaal geweld krijgen steeds vaker een tijdelijk huisverbod opgelegd. Het aantal dossiers is de afgelopen jaren verdrievoudigd. Dat blijkt uit cijfers die zijn opgevraagd voor de podcast "Onder ons: crimi". Volgens het Agentschap Justitie en Handhaving zullen we dit jaar eindigen met een recordaantal van zo'n 760 huisverboden. De vraag blijft of de maatregel ook effect heeft in de praktijk.
Dit jaar al meer dan 700 tijdelijke huisverboden, maar kunnen ze (dodelijk) partnergeweld voorkomen?
Marieke Van Cauwenberghe
Gepubliceerd:
Hoe werkt het?
Een tijdelijk huisverbod zorgt ervoor dat iemand die een gevaar vormt onmiddellijk de woning moet verlaten voor 14 dagen. Het parket legt gelijktijdig een contactverbod op. Het doel is om te zorgen voor een afkoelingsperiode en te voorkomen dat geweld binnen een gezin escaleert. Er wordt gepaste hulp gezocht voor alle gezinsleden en slachtoffers hoeven niet weg te gaan uit hun vertrouwde omgeving.
"In een conflict tussen twee partners is het belangrijk om zo snel mogelijk in te grijpen. Van zodra iemand het huis verlaat, kan het conflict gaan liggen en keert de rust terug. Dan is er tijd om na te denken en te bekijken wat de volgende noodzakelijke stappen zijn," zegt Liesbeth Wyseur van het Agentschap Justitie en Handhaving. "We zien dat de familierechtbank de maatregel meestal verlengt. Een tijdelijk huisverbod duurt gemiddeld zo'n 2 maanden."
Sterke stijging
De cijfers liegen niet. Sinds 2020 is het aantal tijdelijke huisverboden in Vlaanderen jaar na jaar gestegen. Vijf jaar geleden legden de Vlaamse justitiehuizen de maatregel 217 keer op. In 2025 is dat tot nu toe al 707 keer gebeurd.
"We zullen dit jaar uitkomen op zo'n 760 dossiers," schat Wyseur. "Dat betekent dus zo'n 64 per maand, of meer dan twee per dag. Dat is een grote stijging die vooral te wijten is aan de uitrol van de Veilige Huizen. Er zijn er nu 10 in Vlaanderen. Daar werken politie, justitie en steden en gemeenten samen rond dossiers over intrafamiliaal geweld."
Te weinig controle
De parketten grijpen dus vaak naar een huis- en contactverbod in de strijd tegen partnergeweld, alleen blijkt dat in de praktijk niet altijd effect te hebben. Zonder nauwgezette controle is een contactverbod makkelijk te schenden, en dat resulteert nog te vaak in een dodelijke afloop.
Een aantal recente voorbeelden toont aan dat daders zo'n verbod makkelijk kunnen negeren. In een appartement in de Hoogstraat in Antwerpen werd vorige week een vrouw van 29 omgebracht. De verdachte is haar ex-partner die een contactverbod had gekregen na eerder intrafamiliaal geweld. Een gelijkaardig verhaal vond plaats in Roeselare, in september. Een 47-jarige Afghaan stak er zijn 43-jarige vrouw dood. Ook hij had een contactverbod. En nog, afgelopen zomer, in Houthalen-Helchteren. Een man stak z'n ex in brand, hoewel hij niet in haar buurt mocht komen.
Drie keer meer contactverboden, maar toch nog regelmatig dodelijk partnergeweld
Officiële cijfers zijn er niet, maar volgens experten worden er elk jaar minstens 22 vrouwen omgebracht door hun (ex-)partner. Ondanks maatregelen zoals een contactverbod daalt dat aantal niet. Er is nu een wetenschappelijk comité opgericht dat de onderliggende patronen, waarschuwingssignalen en problemen moet blootleggen die vaak voorafgaan aan het geweld. Volgend jaar zullen zij hun eerste rapport uitbrengen met concrete aanbevelingen.
Enkelband met gps
Om het geweld te stoppen, kondigde Vlaams minister van Justitie Demir twee jaar geleden ook aan om daders met een enkelband en gps-tracker te volgen. Dat systeem, de zogenoemde slachtofferapplicatie, wordt momenteel uitgetest. Maar om het effectief toe te passen, moet er eerst een federale wet aangepast worden en die is nog niet goedgekeurd.
"In gevallen waar het risico op geweld heel groot is, zou zo'n enkelband zeker zinvol zijn. Zo kan er ingegrepen worden als daders in de buurt van slachtoffers komen," zegt Wyseur. "Toch zien we ook al een effect bij een tijdelijk huisverbod. Op het moment dat de politie tussenkomt en dat er een maatregel wordt opgelegd om iemand uit het huis te zetten, is dat heel ingrijpend."
