Hulpverleenster Fanny in Soedan: "Weten niet wat er met 150.000 mensen gebeurd is, omdat we al-Fashir niet binnen mogen"

Zes weken geleden werd de Soedanese stad al-Fashir ingenomen door de paramilitaire groep RSF. Voor de val van de hoofdstad van de federale staat Noord-Darfoer woonden er nog ruim een kwart miljoen mensen.

Voor het begin van de oorlog in het Oost-Afrikaanse land, in april 2023, was het een stad van 1,5 miljoen mensen. “Het was een stad ter grootte van Brussel”, maakt hulpverleenster Fanny de Swarte de vergelijking. 

De Nederlandse werkt al 10 maanden in Soedan, voor het Deense Rode Kruis, en maakt zich grote zorgen over wat er de afgelopen weken is gebeurd in al-Fashir. Maar wat er precies is gebeurd, daar krijgen hulporganisaties geen zicht op. “We krijgen geen toestemming om naar binnen te gaan.” 

“We zijn er aanwezig geweest tot 27 oktober. Toen hebben de mensen van de Rode Halve Maan de stad moeten verlaten. En sindsdien proberen we de stad weer binnen te komen”, zo verwoordt De Swarte haar frustratie in De Ochtend op Radio 1. 

“Maar daar is toestemming voor nodig van de RSF, die op dit moment de stad in handen heeft. En die toestemming krijgen we niet.” Zouden ze er weer naartoe gaan als ze de toestemming kregen? “Absoluut”, zegt De Swarte vastberaden.

Intussen doen satellietbeelden het ergste vrezen. De luchtbeelden tonen grote stapels lichamen in de straten van al-Fashir en kuilen, mogelijk bedoeld als massagraven. 

Britse parlementsleden kregen 2 weken geleden een briefing over de situatie. Een van de onderzoekers zei dat 60.000 de meest bescheiden schatting is van het aantal doden de voorbije weken. Maar hulporganisaties kunnen dat dus niet bevestigen.

Zes weken geleden waren er naar schatting nog zo’n 250.000 mensen in de stad, zegt Fanny de Swarte. “En er zijn op dit moment 106.000 mensen aangekomen op de verschillende plekken op de vluchtroute”, weet ze. 

“Dus we weten van bijna 150.000 mensen niet wat er met hen gebeurd is. We horen individuele verhalen van mensen over verkrachtingen, ontvoeringen en moorden, maar cijfers zijn heel moeilijk te bevestigen op dit moment, omdat we niet in de stad zijn.”

Al-Fashir is afgegrendeld van de buitenwereld, met een cordon van checkpoints rondom de stad, legt De Swarte uit. RSF duldt op dit moment geen pottenkijkers en geeft hulpverleners geen toestemming om er te kijken, te werken en hulp te verlenen, aldus De Swarte. 

“In andere steden waar RSF de baas is, hebben we die toestemming wel. Daar verlenen we eerst hulp, doen we voedselprojecten en proberen we mensen weer toegang te geven tot gezondheidszorg.” 

Wat zijn de grootste noden op het terrein? “In Tawila, het eerste dorp buiten al-Fashir waar mensen aankomen, zijn een aantal chirurgen van het Internationale Rode Kruis aanwezig. Die doen operaties voor de verwondingen die mensen hebben opgelopen in het oorlogsgeweld. Maar het gaat ook om de alledaagse dingen: zoals medicatie geven aan diabetespatiënten en mensen met astma. 

Door het gebrek aan hygiëne is er ook een groot gevaar op epidemieën, waarschuwt de hulpverleenster. “Op dit moment is er een hele grote cholera-uitbraak aan de gang in heel Soedan. Als ontheemde mensen naar verschillende provincies vluchten, worden ze achtervolgd door die cholera-uitbraak. Inmiddels zijn meer dan 100.000 mensen besmet geweest met cholera en duizenden zijn er al door gestorven.”

“En het jammere is”, zo besluit De Swarte, “dat dit te voorkomen is door goede sanitaire voorzieningen en toegang tot veilig water, maar dan heb je natuurlijk ook genoeg middelen nodig.” Dat is ook de reden waarom Rode Kruis Vlaanderen op dit moment geld inzamelt voor Soedan. 

“Op de website kun je vinden hoe je geld kunt doneren. Maar er is heel veel geld nodig. Want het gaat om 25 miljoen mensen die hulp nodig hebben. Miljoenen mensen zijn ontheemd in Soedan. En die vertrekken uit steden zoals al-Fashir: zonder kleding, geld of eten en komen op een plek terecht in de woestijn, waar ze hun leven weer moeten opbouwen.”