Koeweidehof in Merchtem is 'Klimaatkoploper': wat is het verhaal achter het succes?

"Dit is hoe mijn werkdag begint: in de Orbiter Lely bij de vers gemaakte melk, yoghurt en ijskoffie." Aan het woord is Marijke, terwijl ze een rondleiding geeft in het Koeweidehof.

De Orbiter Lely is geen buitenaards ruimtetuig: het is een mini-zuivelfabriek. Het Koeweidehof kan daarmee de geproduceerde melk meteen zelf verwerken. Het is de enige installatie van die soort op een Vlaamse melkveehouderij, en het laat Bart en Marijke toe een veel grotere link te creëren met een eigen product, de producten die achter hun bedrijf zitten. 

Bart en Marijke hebben dankzij de mini-zuivelfabriek ook hun eigen zuivelmerk kunnen opstarten, 'Oh!Lait'. Ze werken samen met een aantal Delhaize- en Carrefourwinkels in de buurt voor de afname, en zelfs met verschillende Brusselse koffiebars. "We horen van barista's dat onze melk echt een verschil maakt bij het opschuimen", zegt Marijke. 

Naast de samenwerking met winkels in de buurt hebben ze ook een automaat aan de boerderij om hun producten aan te bieden, en bijkomend in te zetten op de korte keten.

"Onze melk werd onder meer gebruikt voor bepaalde kazen (in de groothandel, red.). Maar die afstand is toch vrij groot, als je melk wordt weggevoerd naar een ander bedrijf en daar in 1 grote plas terechtkomt", vertelt Bart. "Met Oh!Lait kunnen we een concreet product achter ons verhaal stoppen." 

Het laat het Koeweidehof ook toe om de marketing zelf in handen te nemen, en aspecten als duurzaamheid uit te spelen. Zo brachten Bart en Marijke de afgelopen tijd labeltjes aan op hun producten, om te melden dat ze bij de genomineerden waren voor de Klimaatkoploper, en om zo extra stemmen in de wacht te kunnen slepen voor de Publieksprijs.  

De klimaatvoetafdruk van het bedrijf is beperkt door de korte keten, met minder transporten, maar ook door de zelf opgewekte energie. Die komt van een pocketvergister (die uit de koeienmest methaan haalt, die op zijn beurt groene energie kan leveren) en 600 zonnepanelen. 

Een grote batterij met 250 kilowattuur opslagcapaciteit kan energie opslaan bij pieken. Alle groene energie wordt slim ingezet op de juiste momenten door een apart rekensysteem. Het bedrijf trekt soms nog elektriciteit van het algemene net binnen als de prijs heel laag staat, maar is eigenlijk in staat om zelf alle nodige energie aan te maken. 

90 procent van de bodem wordt niet omgeploegd, wat het bodemleven versterkt en de bodem sterker en klimaatrobuuster maakt. In de winter worden vanggewassen zoals gele mosterd ingezet om extra CO2 te kunnen vastleggen. Ook op gras-klaver wordt om die reden ingezet.

"Wij als landbouwers ervaren als eersten de impact van de klimaatverandering. Je gaat dan kijken hoe je je er zelf tegen kan wapenen", zegt Bart. 

Het Koeweidehof telt 180 koeien in melkproductie. Enkele koeien schuiven aan bij de melkrobots die de dieren melken. "We lokken hen met een portie krachtvoer. Maar de robot is ook slim: als het nog geen tijd is om te melken, wordt het dier doorgestuurd", vertelt Marijke. In het midden liggen enkele dieren op een laag zachte biobedding. Ook die wordt automatisch bijgevuld. 

Rond het centrale gedeelte beweegt zich een groot voertuig voort. Het is een automatische voederrobot die langs de hekken passeert om het voer al dan niet aan te vullen. De robot wordt regelmatig bijgevuld in de voederkeuken. De automatisatie geeft Marijke de ruimte om ook in te zetten op het sociale aspect. "Dat zou ik eerlijk gezegd niet meer kunnen missen," zegt ze. "Dat geeft veel energie." 

Met het concept van Farmfun ontvangen ze elk jaar tot 6.000 mensen. Het begon met scholen, maar groeide daarna door naar bedrijven of organisaties die er komen voor een teambuilding. "Ze kunnen met spelletjes en opdrachten de boerderij en de werking ervan ontdekken."

De bezoekers zijn van diverse pluimage, van ambtenaren van de federale overheidsdienst over boekhoudkantoren en ziekenhuizen tot een delegatie van het aartsbisdom Mechelen. 

"Toen mensen vroegen of ze de producten die ze hier proefden, ergens konden kopen, hadden we het gevoel: 'Hier moeten we iets mee doen'," vertelt Bart. En zo ging de bal voor een eigen zuivelmerk en een concrete eigen output dus aan het rollen.

Bart en Marijke groeiden elk op in een boerengezin. Maar geen van beiden kozen ze initieel voor de boerenstiel. Beiden studeerden ze agro- en biotechnologie, om daarna in het bedrijfsleven te stappen. Daar hadden ze veel contacten met de sector, en deden ze veel nieuwe ideeën op. 

Bart werkte in de sector van landbouwzaden en door de verhalen vanuit de buik van de sector te horen, begon het toch te kriebelen. "Je bent onderweg en komt in contact met verschillende bedrijven, dat triggert. Zo is het beginnen te groeien."

Uiteindelijk namen ze het bedrijf van Barts ouders over, waar ze veel vrijheid kregen om nieuwe accenten te leggen, en ook hard inzetten op innovatie. Die veranderingen en de ruime blik die ze hadden opgebouwd, lieten hen toe het bedrijf zo succesvol te maken als het nu is.

"Ik ben het meeste trots op de mix die we brengen, zegt Marijke: "We hebben koeien, we hebben de akkerbouw, Farmfun en Oh!Lait. Een van de leukste momenten is de verwondering zien bij mensen die de boerderij ontdekken en hoe het allemaal werkt."