Krijgt België meer garanties voor plan rond Russische tegoeden van Euroclear? "Alle risico's indekken, wordt moeilijk" 

De Europese Commissie wil 90 miljard euro vrijmaken voor steun aan Oekraïne. In een wetsvoorstel ligt de mogelijkheid op tafel om daarvoor geblokkeerde Russische tegoeden te gebruiken. Daarvan staat zo'n 185 miljard euro geblokkeerd bij effectenhuis Euroclear in Brussel.

Premier Bart De Wever (N-VA) eist al weken sterke garanties, omdat ons land vreest voor juridische en financiële gevolgen als Rusland dat geld zou terugeisen. Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen zegt dat haar wetsvoorstel tegemoetkomt aan de meeste bezorgdheden van ons land.

Daar is De Wever het niet mee eens. Hij blijft erbij dat er te weinig garanties zijn om alle risico's te dekken. "Ook andere landen delen die bezorgdheid", klinkt het bij de premier. "Maar ze zeggen dat gewoon niet hardop."

Staat ons land alleen in de discussie rond Euroclear en kan De Wever het voorstel nog tegenhouden? In De Ochtend op Radio 1 geeft Hendrik Vos, professor Europese Politiek (UGent), daar een antwoord op.

Volgens Vos zijn er best wel wat landen "die begrip hebben" voor het Belgische standpunt. "Ze weten dat niet alle risico's gedekt zijn. Iedereen die het volgt, weet ook dat er wel een aantal onvoorziene of moeilijk te voorziene gevolgen kunnen zijn."

"Tegelijkertijd zijn de meeste landen toch zeker dat de inzet van wat er nu op het spel staat, het risico rechtvaardigt. Ze vinden het vervelend dat het risico niet gelijk verdeeld is en dat het (risico, red.) wat zwaarder ligt in België."

Moeten we dan steun zoeken bij EU-landen die vaker alleen staan, zoals Hongarije of Slowakije? "Daar zou ik niet veel steun van verwachten. Dat zijn landen die vooral aan hun eigen belang denken en die willen niet dat er een collectieve Europese lening komt. Anders raken ook zij betrokken."

"Dat is moeilijk in te schatten, omdat je op onbetreden paden zit. Je gaat iets doen dat in principe niet gebeurt en dan weet je nooit goed wat de gevolgen zijn."

Omdat niemand weet wat er kan gebeuren, maakt iedereen elkaar ook bang, vindt Vos. "Het doet me denken aan een groep mensen die in het donker zitten. De ene is bang en heeft dan plots iets gehoord. De andere begint dan ook te verstijven en ineens heeft iedereen een monster zien bewegen."

"Vandaag lees je ook in kranten dat experts elkaar daarin beginnen te versterken. Als je dan alle mogelijke risico's in kaart begint te brengen, kan er zich een zeer akelig scenario voordoen."

Op de volgende Europese top van 18 december wil de EU een akkoord bereiken over het wetsvoorstel. Om een gezamenlijke lening te geven aan Oekraïne moeten alle landen instemmen. Dat wordt moeilijk, aangezien Hongarije geen extra steun wil bieden. 

Om de geblokkeerde Russische tegoeden te gebruiken, volstaat een meerderheid van het aantal lidstaten. Ook als België het been stijf houdt, kan het voorstel dus aanvaard worden. Al is het volgens de politicoloog niet de gewoonte dat de EU niet alle lidstaten aan dezelfde kant wil hebben.

"Meestal voel je toch de neiging om te blijven zoeken hoe ze iedereen aan boord kunnen krijgen, zeker de landen die het meest geraakt worden. Er lijkt me dus nog wel wat marge te zijn om links en rechts te gaan sleutelen."

Moet De Wever dan gaan lobbyen om extra garanties te krijgen? "Ja, ik denk het wel." Al moet hij ook geen wonderen verwachten. "Alle risico's indekken? Ik vrees dat dat onmogelijk is."

Toch lijkt het erop dat de Europese Commissie een meerderheid zal vinden. Staat België dan buitenspel? "Als je het puur juridisch bekijkt, zou je kunnen zeggen 'ja'. Niemand moet er nog verder tijd en energie in steken, want er zal een meerderheid zijn."

"Maar de politiek werkt zo niet. Je blijft zoeken naar een manier om een eleganter akkoord te vinden. Het is vooral zoeken naar een oplossing die toch iets meer geruststelt."