Noorwegen gaat tot minstens eind 2029 geen licenties uitreiken voor diepzeemijnbouw in het noordpoolgebied. De nieuwe regering heeft daarover een akkoord bereikt. Dat het land de zoektocht naar en exploitatie van kostbare metalen in de diepzee (tijdelijk) stopzet, is opvallend. Het was altijd een van de voorstanders van diepzeemijnbouw en had grote plannen.
Bocht in de diepzee: Noorwegen stelt controversieel plan voor mijnbouw in noordpoolgebied minstens 4 jaar uit
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
In het kort:
Noorwegen gaat het onderzoek naar diepzeemijnbouw in eigen wateren in het noordpoolgebied voor minstens 4 jaar stopzetten.
Het land is altijd een voortrekker geweest voor diepzeemijnbouw, maar keert onder de nieuwe regering de kar.
Diepzeemijnbouw kan commercieel interessant zijn, maar de mogelijke ecologische impact blijft onduidelijk.
Milieuorganisaties reageren tevreden met de Noorse beslissing, maar het blijft afwachten wat het land internationaal gaat bepleiten.
De nieuwe Noorse regering had het de voorbije dagen over strategische politieke keuzes voor de komende jaren, over bijvoorbeeld de begroting. Ook over diepzeemijnbouw valt nieuws te rapen. Verkenningsprojecten en verder onderzoek voor een eventuele grootschalige commerciële exploitatie worden ten minste 4 jaar 'on hold' gezet.
De Noren maken daarmee een grote bocht. Het land is altijd een van voorstanders geweest van diepzeemijnbouw, zowel in eigen wateren als internationale wateren.
Eerder zette het parlement het licht op groen om een groot deel van de Noorse zeebodem ervoor open te stellen. Het ging om 281.000 vierkante kilometer, ruim 9 keer keer de oppervlakte van België. De beslissing werd negatief onthaald in de EU en in het Verenigd Koninkrijk.
Diepzeemijnbouw?
Op de bodem van de diepzee liggen kostbare grondstoffen zoals nikkel, kobalt, koper en mangaan opgeslagen. In de Stille Oceaan is dat in de vorm van oeroude knollen, ook wel mangaanknollen genoemd. De mineralen en metalen zijn economisch interessant, ook al voor de transitie naar een groene(re) maatschappij.
Momenteel zijn verschillende bedrijven en landen bezig met onderzoek, zowel naar hoe diepzeemijnbouw praktisch mogelijk is (het gaat immers over de moeilijk bereikbare diepzee) als naar de ecologische impact. Maar groen licht voor grootscheepse commerciële exploitatie in internationale wateren is er nog niet.
De mogelijke impact op mariene ecosystemen is het meest controversiële onderdeel van diepzeemijnbouw. Het was een belangrijk thema op de grote VN-oceaanconferentie in juni in Nice. De Franse president Macron pleitte er voor een moratorium. Het VN-oceaanverdrag heeft intussen voldoende steun gekregen om in werking te treden. Tegen 2030 zou 30 procent van de oceaan beschermd moeten raken.
Er is veel tegenstand tegen diepzeemijnbouw. De diepzee is "een van de laatste wildernissen op aarde" zeggen tegenstanders. De ecosystemen daar zijn nog altijd niet goed gekend, en mijnbouw zou in zo'n traag ecosysteem grote schade kunnen aanrichten door lawaai, lichtvervuiling, stofwolken en het verstoren van de bodem.
De Noorse beslissing ligt in lijn met een breder front van landen dat pleit voor terughoudendheid. Verschillende landen in het noorden van de Atlantische Oceaan pleiten voor grote voorzichtigheid.
België staat enerzijds op de rem, maar spreekt zich tegelijk niet expliciet uit tegen diepzeemijnbouw. Het heeft met DEME een commerciële speler in de sector.
Tijdelijke beslissing, maar wel belangrijk
Het gaat om een tijdelijke politieke beslissing in Noorwegen, en niet om een langetermijnpolitiek. De bocht komt er onder de nieuwe regering. De socialisten wilden de begroting niet goedkeuren als de plannen voor diepzeemijnbouw niet verdaagd werden.
Volgens premier Jonas Gahr Støre gaat het enkel om uitstel, en gaan de voorbereidende dossiers en studies intussen wel verder.
Maar omdat het om een belangrijke beslissing van een belangrijke speler gaat, reageren milieuorganisaties tevreden. Volgens Greenpeace zou diepzeemijnbouw in het noordpoolgebied een impact hebben op de hele mariene regio, van walvissen tot plankton.
Amper 2 op de 10 Noren is voor diepzeemijnbouw
Haldis Helle, Greenpeace Noorwegen
"Dit is een grote overwinning", vertelt Haldis Helle van Greenpeace Noorwegen in een gesprek met VRT NWS. Dat Noorwegen na jaren de kar keert, is op zich niet onlogisch, zegt ze: amper 2 op de 10 Noren zou het idee van diepzeemijnbouw genegen zijn.
"Wat Noorwegen nu internationaal gaat bepleiten (in het debat voor mijnbouw in internationale wateren, red.) is nog niet duidelijk. Maar het lijkt me logisch dat ze ook daar de bocht zullen maken."
Ook Truls Gulovsen van de ngo 'Friends of the Earth' is tevreden: "Dit is een historische overwinning voor de diepzee. Hiermee is een natuurramp voorkomen nog voor ze begon."
DEME geeft licentie Cookeilanden op
Het Belgische baggerbedrijf DEME is een van de spelers die diepzeemijnbouw onderzoeken, met dochterbedrijf GSR. Maar GSR kondigde onlangs aan zijn mijnbouwconcessie in de nationale wateren van de Cookeilanden te verkopen. De activiteiten in internationale wateren gaan wel nog door.
"De verkoop toont nog maar eens dat diepzeemijnbouw een bodemloze put is. DEME heeft nog niets verdiend aan diepzeemijnbouw, en heel wat bedrijven in de sector hebben financiële moeilijkheden. Diepzeemijnbouw is een vervuilende industrie zonder toekomst”, vindt Ruth-Marie Henckes, campagneleider Oceaan bij Greenpeace België.
