"Haal ze uit het verkeer": VIAS en Fietsersbond willen hardere aanpak voor illegale fatbikes

De voorbije jaren is het aantal fatbikes in het straatbeeld sterk toegenomen. Vooral bij jongeren zijn de lage fietsen met dikkere banden enorm populair. Al komt er ook veel kritiek. De fietsen zouden gevaarlijk zijn en zorgen voor overlast.

Op scholen in Kapellen en Leopoldsburg zijn fatbikes intussen verboden. "Ze rijden tussen onze kleuters door naar de fietsenstalling. Dat is gevaarlijk", klonk het bij de schooldirecteur in Leopoldsburg. 

Of fatbikes effectief meer ongevallen veroorzaken, is niet duidelijk. Er is geen aparte telling, omdat een fatbike als een elektrische fiets wordt beschouwd. De laatste jaren is het aantal ongevallen met een elektrische fiets wel gestegen.

"In Nederland is er wel duidelijk een groot probleem", zegt Stef Willems van verkeersveiligheidinstituut VIAS. "Bij een telling in ziekenhuizen zijn er in 1 week 100 mensen binnengebracht na een ongeval met een fatbike." 

De situatie in ons land is niet vergelijkbaar, benadrukt Willems. Hij is ook van mening dat er "geen extra veiligheidsrisico's" zijn, als je je met een fatbike aan de regels houdt.

Hetzelfde klinkt bij de Fietsersbond. "Er is geen probleem met een gewone fatbike", zegt Wies Callens. "Een fatbike heeft zelfs voordelen en zorgt ervoor dat bepaalde doelgroepen meer gaan fietsen."

"Uit een kleine steekproef in Nederland blijkt dat vrouwen tussen 16 en 20 jaar zich veiliger voelen op een fatbike."

Met een 'gewone' fatbike is dus niets verkeerd. "Het probleem is dat er een enorme import aan illegale fatbikes op de markt is." Het gaat om fatbikes die zijn opgedreven of een gashendel hebben. Met een gashendel kan je automatisch rijden zonder zelf te trappen.

In beide gevallen rijden die fatbikes ook sneller dan de toegestane maximumsnelheid van 25 kilometer per uur. "Zulke fatbikes moeten ingeschreven worden als een bromfiets, maar er ontbreekt een gelijkvormigheidsattest. Eigenlijk zijn ze dus illegaal op de openbare weg", aldus Willems.

Voor bromfietsen geldt ook een minimumleeftijd, benadrukt Callens. "Je moet minimaal 16 jaar zijn en een rijbewijs en verzekering hebben. Je rijdt niet met een elektrische fiets, maar met een brommer." 

VIAS heeft een duidelijke oproep om dat probleem op te lossen. "Haal opgedreven fatbikes uit het verkeer", aldus Willems, die opnieuw een voorbeeld uit Nederland aanhaalt. "Met een rollertestbank controleren ze daar de aandrijving van het voor- en achterwiel. Zo hebben ze 10.000 fatbikes uit het verkeer gehaald." 

De Fietsersbond haalt nog een andere oplossing aan. "Met speed guns kan je makkelijk controleren of een fatbike sneller rijdt dan toegelaten is." Het gebruik van speed guns in ons land is momenteel verboden.

In Nederland willen enkele steden de fatbike zelfs volledig verbieden. "Het probleem is hier niet even groot", benadrukt Willems nogmaals. Hij wil wel dat er "juiste" maatregelen genomen worden. Niet zoals in het park van Maasmechelen, waar door overlast van fatbikes alle elektrische fietsen verboden zijn.

"Ik trek het even op flessen. Een 65-jarige vrouw mag met haar elektrische fiets niet meer door het park rijden om naar de supermarkt te gaan, omdat jongeren er voor overlast zorgen met een fatbike. Je moet maatregelen nemen, maar dit is niet de juiste manier. Je straft een groter doelpubliek."

"Er is vooral een goede handhaving nodig", zegt Callens. "Het heeft geen zin om bij nieuwe fietsen nieuwe regels toe te passen. Je moet niet alle fatbikes verbieden, maar het wettelijk kader gebruiken dat nu bestaat."

De Vlaamse overheid is zich bewust dat er steeds meer illegaal opgedreven fatbikes rondrijden. "Dat wordt opgemerkt bij politiecontroles", zei Vlaamse minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) onlangs in de commissie. "Dat is iets dat we nauwgezet blijven opvolgen."

"Illegaal uitgeruste fatbikes mogen uiteraard niet op de openbare weg rijden. Die moeten we uit het verkeer halen, en dat is een taak voor politie en justitie."

Dat vooral "veel jonge gasten" met een fatbike rondrijden, is volgens VIAS een groot probleem. "We horen dat jongens van 9 of 10 jaar aan hoge snelheden in de stad fietsen. Ze hebben weinig spierkracht om adequaat op die snelheden te reageren en hebben geen risico-inzicht. Dat is potentieel gevaarlijk."

"We doen dan ook een warme oproep aan ouders om even te bekijken of het wel wenselijk is om voor kinderen van die leeftijd een fatbike of een elektrische fiets te kopen."

VIAS vindt niet dat kinderen elektrische aandrijving nodig hebben. "Ze moeten vooral korte verplaatsingen afleggen. Wij vinden dat kinderen tot 13 à 14 jaar zich moeten verplaatsen op eigen spierkracht, als ze natuurlijk dichtbij naar school gaan."

Ook de Fietserbond legt de verantwoordelijkheid bij de ouders. "Maar als je ervan overtuigd bent dat je zoon of dochter een fatbike nodig heeft, moet je toch op enkele zaken letten. Koop een fatbike die binnen de wetgeving past."

"Het kan veel miserie met zich meebrengen als een 14-jarige valt met zo'n brommer, zonder rijbewijs of verzekering."

"Veel heeft ook te maken met respect en opvoeding", vindt ook minister De Ridder. "We moeten een beetje af van het idee dat we als overheid alles willen of kunnen oplossen. Af en toe moet je zeggen dat veel ook te maken heeft met ouderlijke verantwoordelijkheid, respect, hoe je je in het verkeer beweegt, en ook met ouderlijke controle op minderjarige kinderen."