Het Europees Ruimteagentschap (ESA) heeft de eerste beelden gedeeld van Sentinel-1D, een satelliet waarvan een belangrijk deel in ons land is ontwikkeld. De radarbeelden tonen in groot detail Tierra del Fuego en de Thwaitesgletsjer, maar ook de Elbe-monding in Duitsland. Niet toevallig wordt daar momenteel het Europese ruimtevaartbudget besproken.
Eerste radarbeelden van 'Belgische' satelliet die haarscherp onze planeet dag en nacht observeert
Sentinel-1D is een observatiesatelliet van Belgische makelij - of toch grotendeels. Het bedrijf Thales Alenia Space Belgium ontwikkelde het "hart" ervan. Op 4 november werd die succesvol gelanceerd door het Europees Ruimteagentschap (ESA) met de Ariane 6-raket.
Binnen de 50 uur kwamen de eerste beelden van de satelliet binnen, wellicht een record voor een radarsatelliet die de aarde observeert, schrijft ESA in een persbericht. Die eerste beelden focusten op het Antarctisch Schiereiland, Tierra del Fuego (Vuurland, de zuidelijke tip van Zuid-Amerika) en de Thwaitesgletsjer op Antarctica.
Volgens Nuno Miranda, Mission Manager van Sentinel-1, zijn de nieuwste beelden van ongezien hoge kwaliteit.
Foto onder: in het westen van Antarctica bevindt zich de Thwaitesgletsjer. Ten noorden daarvan is de Pine Island Glacier te zien. Thwaites is een van de meest onstabiele gletsjers op de zuidpool en zou zich wel eens snel kunnen terugtrekken. Het zeeijs is paars of violetkleurig door de radarpolarisaties. Deze foto dateert van 6 november.
Foto onder: Tierra del Fuego is het zuidelijkste deel van Zuid-Amerika en telt heel wat archipels. Het is verdeeld over Chileens en Argentijns grondgebied. de blauwe delen op het land, zijn besneeuwde zones.
Focus op het noorden van Duitsland
Bij het pakketje foto's dat de ESA vandaag vrijgaf, zitten ook beelden van Bremen en het noorden van Duitsland. Niet toevallig, want de Europese bevoegde ministers zijn er samengekomen om te beslissen over de ESA-budgetten voor de komende 5 jaar.
Ook onze minister voor Wetenschapsbeleid, Vanessa Matz, schuift mee aan tafel. Morgen moet daar meer duidelijkheid komen over de precieze budgetten in de Europese ruimtevaart, en waarvoor ze precies zullen worden ingezet.
Door weer en wind
De beelden maken deel uit van het Copernicus-programma, het aardobservatieprogramma van de Europese Unie en ESA. Het oog van Europa op de aarde.
Het doel is om informatie te verzamelen, in het bijzonder over ons milieu en klimaat, en die wetenschappelijke data gratis en openlijk beschikbaar te maken. Wetenschappers kunnen er over de hele wereld mee aan de slag.
Maar ook bijvoorbeeld om schepen te detecteren op zee of bij noodsituaties is het programma belangrijk. Sentinel-1D maakt radarbeelden en heeft dus geen zonlicht nodig. Daardoor kan de satelliet door het wolkendek kijken, bij dag én bij nacht, en bij alle weersomstandigheden. Dat kan cruciaal zijn, bijvoorbeeld tijdens natuurrampen.
Het geeft onderzoekers ook veel meer mogelijheden voor een continue opvolging van gebieden zoals de polen.
Foto onder: Het Antarctisch Schiereiland in West-Antarctica is zowat 1.300 kilometer lang. De ijskap rust op een ondergrond van rotseilanden. Omdat de gletsjer relatief smal is, is hij heel gevoelig voor klimaatverandering. Door een goede waarneming kunnen onderzoekers goed zien hoe de gletsjers evolueert in de tijd.
Bijna 'real time'-observaties
Inge Jonckheere houdt zich als hoofd Green Solutions bij de ESA bezig met het aardobservatieprogramma. "De nieuwe satelliet zorgt voor een betere beeldkwaliteit, maar heeft ook een hogere frequentie en dus een kortere revisit time (de tijd tussen twee foto's van dezelfde plek is kleiner, red.). We krijgen dus vaker data, we kunnen bijna spreken van real-time."
De Sentinel-1D is ook robuuster, we hopen dat hij langer zal meegaan
Inge Jonckheere, ESA
Minstens even belangrijk is dat de Sentinel-1D voor continuïteit zal zorgen, want de 1A (die dateert van 2014) zal het wellicht niet meer zo lang uithouden, terwijl de 1B in augustus 2022 verdween. "We moesten zeker zijn een nieuwe satelliet te hebben als 1A stopt, want de datareeks mag niet onderbroken worden."
Tot slot is de nieuwste Sentinel-1D ook robuuster. Hij zou dus langer moeten kunnen meegaan. Dat is belangrijk, zegt Jonckheere, want je weet nooit wat de geopolitieke context er over een tiental jaar zal zijn.
Gletsjers in verval
Dankzij Sentinel-1D zullen we een nog beter beeld krijgen van wat de klimaatverandering allemaal teweegbrengt. Uit eerdere waarnemingen bleek al dat tussen oktober 2023 en september 2024 de gletsjers wereldwijd een recordhoeveelheid ijs verloren sinds het begin van de waarnemingen in 1950.
In februari dit jaar was de oppervlakte zee-ijs aan Antarctica de op 2 na laagste sinds het begin van satellietwaarnemingen in 1978. De laagste oppervlakte werd in 2023 geobserveerd.
